{"id":1110,"date":"2022-08-08T07:05:00","date_gmt":"2022-08-08T07:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=1110"},"modified":"2023-04-13T15:33:36","modified_gmt":"2023-04-13T15:33:36","slug":"appeasement-czyli-czy-kazdego-da-sie-zaglaskac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=1110","title":{"rendered":"Appeasement, czyli czy ka\u017cdego da si\u0119 ug\u0142aska\u0107?"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Kiedy w 2007 r. Putin wyg\u0142asza\u0142 w Monachium zasadnicze przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym zapowiada\u0142 konfrontacyjny i neoimperialny kurs, niekt\u00f3rzy politycy zachodni nie potraktowali jego programu powa\u017cnie. Ale spore grono polityk\u00f3w i dyplomat\u00f3w, cho\u0107 odnios\u0142o si\u0119 do sygna\u0142\u00f3w Putina z powag\u0105, to uzna\u0142o, \u017ce konfrontacji uda si\u0119 unikn\u0105\u0107, a Putina da si\u0119 jako\u015b udobrucha\u0107. Tak rozwin\u0119\u0142a si\u0119 promowana zw\u0142aszcza w Berlinie i Pary\u017cu wsp\u00f3\u0142czesna edycja doktryny appeasementu. Dzi\u015b, po agresji rosyjskiej na Ukrain\u0119, niekt\u00f3rzy z or\u0119downik\u00f3w appeasementu, jak cho\u0107by prezydent Steinmeier, czy by\u0142y minister spraw zagranicznych Niemiec Gabriel, mieli odwage uderzy\u0107 si\u0119 w piersi i przyzna\u0107 do b\u0142\u0119du. Ale Angela Merkel ju\u017c nie. Wielu \u00f3wczesnych g\u0142osicieli appeasementu zwyczajnie dzi\u015b nabra\u0142o wody w usta. Ale niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 sw\u00f3j b\u0142\u0105d wypiera\u0107 snuj\u0105c tezy, \u017ce gdyby Ukraina uzna\u0142a rosyjsk\u0105 zwierzchno\u015b\u0107 nad Krymem i porzuci\u0142a marzenie o cz\u0142onkostwie w NATO, do wojny by nie dosz\u0142o. Appeasement wobec Rosji tak trwale wszed\u0142 im w krew.<\/p>\n\n\n\n

Appeasement  to z angielskiego zaspokajanie, uspokajanie, \u0142agodzenie. Przypomnijmy, \u017ce tak przyj\u0119to okre\u015bla\u0107 polityk\u0119 mocarstw zachodnich (Wlk. Brytanii i Francji) wobec Niemiec w latach 1935\u20131939. Ale przecie\u017c appeasement stosowano w praktyce ju\u017c wcze\u015bniej, co najmniej od negocjowania porozumie\u0144 z Lokarno w 1925 r. Niemcy weimarskie nie kry\u0142y zamiaru rewizji Traktatu Wersalskiego. Koncepcja lokarne\u0144ska polega\u0142a na uzyskaniu ich zapewnie\u0144 o honorowaniu granic zachodnich w zamian za pozostawieniem otwart\u0105 kwestii przebiegu granic wschodnich Niemiec. Rewizjonistyczne apetyty Niemiec pr\u00f3bowano w Lokarno udobrucha\u0107 kosztem Polski (i Czechos\u0142owacji). Nie przyjmowano potem do wiadomo\u015bci, \u017ce program Hitlera szed\u0142 jeszcze dalej. Nie chodzi\u0142o mu wy\u0142\u0105cznie o obalenie Wersalu. Chcia\u0142 odtworzy\u0107 Niemcy w “etnograficznych granicach” i zapewni\u0107 im \u201eprzestrze\u0144 do \u017cycia\u201d na wschodzie. A my\u015blano, \u017ce drobnymi ust\u0119pstwami wyczerpie si\u0119 jego chciejstwa.
<\/p>\n\n\n\n

Z tego w\u0142a\u015bnie mi\u0119dzywojennego kontekstu wyrasta te\u017c szersze zastosowanie terminu, pejoratywne i oznaczaj\u0105cy ugodowe post\u0119powanie wobec pa\u0144stw agresywnych. To najbardziej wstydliwa z biernych polityk. Stosowano j\u0105 niestety ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie i nie tylko wobec Rosji.
<\/p>\n\n\n\n

Do dzi\u015b trwaj\u0105 spory, czy przedwojenny appeasement wynika\u0142 z naiwno\u015bci polityk\u00f3w czy te\u017c by\u0142 wymuszony brakiem gotowo\u015bci ze strony mocarstw zachodnich do nowej wojny z Niemcami. Istnia\u0142y w\u00f3wczas niew\u0105tpliwie obiektywne przes\u0142anki dla wypierania perspektywy wojennej w my\u015bleniu elit politycznych Zachodu. Wlk. Brytania potencja\u0142 militarny mia\u0142a skromny i przestarza\u0142y. Aleksander Cadogan, wielce wp\u0142ywowa posta\u0107 w brytyjskim MSZ, twierdzi\u0142 w swoich wspomnieniach, \u017ce ani Francja, ani Wlk. Brytania nie mog\u0142y okaza\u0107 jakiejkolwiek bezpo\u015bredniej pomocy Czechos\u0142owacji na okoliczno\u015b\u0107 inwazji Hitlera. Jedyne, co mog\u0142y zrobi\u0107, to zainscenizowa\u0107 operacje ofensywne przeciwko Niemcom (jak uczyni\u0142y to zreszt\u0105 we wrze\u015bniu 1939 r. dla uwiarygodnienia gwarancji wobec Polski pod postaci\u0105 \u201edrole de guerre\u201d). Wlk Brytania mog\u0142a, w ocenie Cadogana, wyekspediowa\u0107 w 1939 r. na kontynent chudy komput, bo nie wi\u0119cej ni\u017c dwie dywizje wyposa\u017cone w archaiczne ju\u017c wtedy uzbrojenie. Z 27 eskadr my\u015bliwc\u00f3w a\u017c 20 dysponowa\u0142o przestarza\u0142ymi lub starzej\u0105cymi si\u0119 samolotami. \u017beby nie by\u0107 go\u0142os\u0142ownym – \u017caden z samolot\u00f3w nie mia\u0142 na wyposa\u017ceniu o\u015bmiolufowego karabinu, uchodz\u0105cego wtedy za wyr\u00f3\u017cnik nowoczesno\u015bci. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce Brytyjczycy chwali\u0107 si\u0119 ju\u017c wtedy mogli radarem. Brakowa\u0142o im wszak\u017ce si\u0142y uderzeniowej.
<\/p>\n\n\n\n

Francj\u0119 ogranicza\u0142a w polityce wyrwa demograficzna po pierwszej wojnie \u015bwiatowej i psychologiczny op\u00f3r przed nowymi po\u015bwi\u0119ceniami. Z powodu strat wojennych liczba m\u0119\u017cczyzn osi\u0105gaj\u0105cych wiek poborowy w ko\u0144cu lat trzydziestych dwudziestego wieku si\u0119ga\u0142a ledwie po\u0142owy planowanej konskrypcji i dochodzi\u0142a z trudem do poziomu jednej trzeciej poboru niemieckiego przed wybuchem wojny. Jej polityczny kwietyzm da\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107.
<\/p>\n\n\n\n

Ale jednocze\u015bnie plany Hitlera by\u0142y przejrzyste od pierwszych dni po przej\u0119ciu w\u0142adzy. I \u015blepot\u0105 polityczn\u0105 by\u0142o ich nie dostrzega\u0107. Konsekwentnie realizowa\u0142 zamiar rozmontowania systemu wersalskiego i podboju Europy. My\u015bleniem \u017cyczeniowym by\u0142o, \u017ce ust\u0119pstwa w sprawach drugorz\u0119dnych powstrzymaj\u0105 go przed realizacj\u0105 agendy strategicznej, jak\u0105 by\u0142o zapanowanie nad Europ\u0105. Cadogan jeszcze jesieni\u0105 1938 r. wzywa\u0142 do porzucenia przez Wlk. Brytani\u0119 roli europejskiego policjanta, skoncentrowania si\u0119 na interesach brytyjskich w regionie \u015br\u00f3dziemnomorskim. Sugerowa\u0142, aby pozwoli\u0107 Hitlerowi szuka\u0107 dla Niemiec \u201eLebensraumu\u201d w centralnej i wschodniej Europie. Dopiero \u017c\u0105dania Hitlera wobec Polski w ko\u0144cu 1938 r. wstrz\u0105sn\u0119\u0142y \u015bwiadomo\u015bci\u0105 polityk\u00f3w brytyjskich i francuskich. Idea skanalizowania na wsch\u00f3d agresywnej energii Niemiec prowadzi\u0142a w \u015blepy zau\u0142ek.
<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli jednak appeasement by\u0142 wykalkulowan\u0105 konieczno\u015bci\u0105, to nie zrobiono wiele, aby kupiwszy czas w latach 1935-1938, wst\u0105pi\u0107 na \u015bcie\u017ck\u0119 zbudowania wiarygodnego potencja\u0142u militarnego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by powstrzyma\u0107 Niemcy. Czy polskie sugestie co do naszej gotowo\u015bci poparcia ew. francuskiej wojny prewencyjnej w 1936 r. przy okazji wkroczenia wojsk Niemiec do Nadrenii mia\u0142y szanse na powa\u017cne potraktowanie, to ju\u017c czysta spekulacja.
<\/p>\n\n\n\n

Appeasement nie by\u0142 jednak li tylko taktycznym wybiegiem. By\u0142 gorliwie popierany przez kr\u0119gi biznesowe na Zachodzie, elity spo\u0142eczne, opiniotw\u00f3rcze media. Oponent\u00f3w tej polityki do marca 1939 r. by\u0142o niewielu. Tak\u017ce i polskie elity polityczne by\u0142y zaczadzone pojednawcz\u0105 retoryk\u0105 niemieck\u0105 a\u017c do listopada 1938 r., kiedy Niemcy zmieni\u0142y przymilny wobec Polski kurs i przedstawi\u0142y list\u0119 swoich \u017c\u0105da\u0144.
Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce pocz\u0105tkiem polityki ust\u0119pstw wobec Niemiec by\u0142 brak reakcji na przywr\u00f3cenie poboru do wojska (w wyniku wypowiedzenia cz\u0119\u015bci V Traktatu Wersalskiego) i remilitaryzacj\u0119 Nadrenii w marcu 1936 r. Hitler liczy\u0142 si\u0119 pono\u0107 z ewentualno\u015bci\u0105, \u017ce Francuzi mog\u0105 odpowiedzie\u0107 kontrakcj\u0105 i wyda\u0142 rozkaz, aby w przypadku napotkania wojsk francuskich przyst\u0105pi\u0107 do odwrotu. Ale \u017cadna francuska akcja nie nast\u0105pi\u0142a. Na niwie dyplomatycznej przeg\u0142osowano co prawda krytyczn\u0105 rezolucj\u0119 w Lidze Narod\u00f3w, ale powa\u017cniejsze sankcje Niemc\u00f3w nie spotka\u0142y. Domaga\u0142 si\u0119 ich zreszt\u0105 w Lidze tylko Zwi\u0105zek Sowiecki. Uznano i w Londynie, i w Pary\u017cu, \u017ce Nadrenia to tylko przecie\u017c w\u0142asne podw\u00f3rko Niemiec i zasadniczego zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa Europy jej remilitaryzacja nie stanowi\u0142a.
<\/p>\n\n\n\n

Anschluss Austrii w marcu 1938 r. r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszego pot\u0119pienia nie wywo\u0142a\u0142. Bo przypominano, \u017ce przecie\u017c i w weimarskich Niemczech, i w powojennej Austrii usilnie domagano si\u0119 zjednoczenia. Co prawda Wersal tego zabroni\u0142 (bez zgody Ligi Narod\u00f3w), ale wmawiano sobie, \u017ce na sw\u00f3j spos\u00f3b Anschlus by\u0142 realizacj\u0105 zasady samookre\u015blenia, kt\u00f3ra le\u017ca\u0142a u podstaw \u0142adu powojennego w Europie. Co prawda Hitler zaj\u0105\u0142 Austri\u0119 nie dopuszczaj\u0105c do przeprowadzenia projektowanego przez Schuschnigga plebiscytu, ale wkraczaj\u0105cych Niemc\u00f3w wita\u0142y przecie\u017c z rado\u015bci\u0105 niezmierzone t\u0142umy. Wiede\u0144ski Heldenplatz nigdy wcze\u015bniej, i nigdy potem takich entuzjastycznych t\u0142um\u00f3w nie do\u015bwiadczy\u0142. Nawet kiedy Austria wchodzi\u0142a do Unii Europejskiej.
<\/p>\n\n\n\n

Apogeum polityki appeasementu by\u0142 pakt monachijski z 30 wrze\u015bnia 1938 r. Wyrokiem czterech mocarstw (Wlk. Brytanii, Francji, Niemiec i W\u0142och) w imi\u0119 ratowania pokoju w Europie postanowiono przy\u0142\u0105czy\u0107 Kraj Sudet\u00f3w do III Rzeszy. Przedstawiciele Czechos\u0142owacji nie zostali nawet dopuszczeni do sali obrad. Chamberlain zapisa\u0142 si\u0119 w historii nies\u0142awnie swoim powiedzeniem, \u017ce by\u0142oby rzecz\u0105 straszn\u0105, niewiarygodn\u0105, fantastyczn\u0105 zacz\u0105\u0107 kopa\u0107 okopy i przymierza\u0107 maski gazowe z powodu k\u0142\u00f3tni w dalekim kraju mi\u0119dzy ludami, o kt\u00f3rych nic nie wiemy.
<\/p>\n\n\n\n

W marcu 1939 r. Niemcy podporz\u0105dkowa\u0142y sobie ju\u017c ca\u0142e Czechy, przy\u0142\u0105czy\u0142y te\u017c K\u0142ajped\u0119.
Wywo\u0142a\u0142o to trze\u017awi\u0105c\u0105 refleksj\u0119 w Londynie. Gor\u0105czkowo zacz\u0119to wysy\u0142a\u0107 sygna\u0142y, \u017ce dalsze agresywne poczynania Niemiec spowoduj\u0105 tward\u0105 reakcj\u0119 Wlk. Brytanii. Udzielono gwarancji Polsce (31 marca 1939 r.), Rumunii oraz Grecji. Gwarancje te oceniano bynajmniej jako ma\u0142o wiarygodne, bo armi\u0105 l\u0105dow\u0105, a nawet lotnictwem, kt\u00f3re mia\u0142yby powstrzyma\u0107 Niemcy Wlk. Brytania wtedy nie dysponowa\u0142a. Pono\u0107 chcia\u0142a w ten spos\u00f3b przede wszystkim wymusi\u0107 prze\u0142amanie niech\u0119ci przed wi\u0105zaniem si\u0119 w konflikt zbrojny w ko\u0142ach politycznych Francji.
<\/p>\n\n\n\n

Na tydzie\u0144 przed wybuchem wojny Wlk. Brytania podpisa\u0142a z Polsk\u0105 uk\u0142ad o wzajemnej pomocy (polsko-brytyjski uk\u0142ad sojuszniczy). Ale wszystko za p\u00f3\u017ano i za ma\u0142o. Appeasement zach\u0119ci\u0142 ju\u017c tak Hitlera do wojny, \u017ce wycofywa\u0107 si\u0119 nie mia\u0142 zamiaru. \u017baden dyplomatyczny fines konfliktu wtedy ju\u017c powstrzyma\u0107 nie m\u00f3g\u0142.
<\/p>\n\n\n\n

Recydywa appeasementu w nasze dni by\u0142a niew\u0105tpliwie spu\u015bcizn\u0105 zimnej wojny. Zimnowojenna konfrontacja pozostawi\u0142a g\u0142\u0119boki traumatyczny \u015blad w mentalno\u015bci polityk\u00f3w zachodnich, nawet tych kt\u00f3rzy pokoleniowo winni by\u0107 na takie nawroty pami\u0119ci odporni. Wypychali oni przez lata ze swojej \u015bwiadomo\u015bci coraz bardziej konfrontacyjny kurs polityczny Rosji (i Chin). Wmawiali sobie, \u017ce Rosja nieuchronnie zakotwiczy w strukturach wsp\u00f3\u0142pracy z Zachodem, a Chiny zaczn\u0105 si\u0119 demokratyzowa\u0107 i wyrzekn\u0105 ekspansjonizmu. Z nadgorliwo\u015bci\u0105 korzystano w Europie Zachodniej z “dywidendy pokoju” i przestano \u0142o\u017cy\u0107 odpowiednie \u015brodki na zbrojenia. Ka\u017cdy kolejny akt \u015bwiadcz\u0105cy o rozchodzeniu si\u0119 dr\u00f3g Zachodu i Rosji by\u0142 bagatelizowany. Wzbraniano si\u0119 przed konfrontacyjnym nastawieniem. A pewnym sensie pr\u00f3bowano Rosj\u0119 udobrucha\u0107. Tolerowano Rosj\u0119 w G7. Inny przyk\u0142ad: w 2007 r. OECD rozpocz\u0119\u0142a proces akcesji Rosji do organizacji i nie zaszkodzi\u0142a w tym rosyjska agresja na Gruzj\u0119 w 2008 r. Dopiero inwazja na Ukrain\u0119 doprowadzi\u0142a do zawieszenia procesu w 2014 r.
<\/p>\n\n\n\n

A przecie\u017c strategia Putina znana by\u0142a od dawna. Podobnie, jak w latach trzydziestych ubieg\u0142ego wieku zamiary Hitlera, wy\u0142o\u017cone tak klarownie w \u201eMein Kampf\u201d. W p\u00f3\u0142 roku po wej\u015bciu Rosji do Gruzji w 2008 r., administracja Obamy og\u0142osi\u0142a reset stosunk\u00f3w z Rosj\u0105. Niemcy do czasu uznania przez Rosj\u0119 donieckich i \u0142uga\u0144skich pseudorepublik w lutym 2022 r. opiera\u0142y si\u0119 przed zarzuceniem projektu Nordstreamu-2.
<\/p>\n\n\n\n

Nawet aneksja Krymu w 2014 r. nie u\u015bwiadomi\u0142a niekt\u00f3rym politykom konieczno\u015bci fundamentalnej rewizji polityki wobec Rosji. By\u0142em \u015bwiadkiem, kiedy w Strasbourgu na posiedzeniu Komitetu Delegat\u00f3w Ministr\u00f3w zwo\u0142anym w przeddzie\u0144 podpisania w Moskwie akt\u00f3w aneksji Krymu przez Rosj\u0119 w 2014 r., po\u015bwi\u0119conym specjalnie sytuacji wok\u00f3\u0142 Krymu, niekt\u00f3rzy m\u00f3wcy wr\u0119cz wzbraniali si\u0119 przed u\u017cywaniem s\u0142owa \u201eRosja\u201d. Tak bardzo nie chcieli urazi\u0107 Rosji? Sekretarz Generalny Rady Europy Thorbjorn Jagland uczyni\u0142 to dopiero (i to nie\u015bmia\u0142o) w \u00f3smej minucie swojego dziesi\u0119ciominutowego przem\u00f3wienia. <\/p>\n\n\n\n

Po zawieszeniu praw delegacji rosyjskiej w Zgromadzeniu Parlamentarnym \u017cali\u0142 si\u0119 w rozmowach dwustronnych, \u017ce komplikuje mu to program rozwijania wsp\u00f3\u0142pracy technicznej z Rosj\u0105. A w latach p\u00f3\u017aniejszych stan\u0105\u0142 na czele akcji przywracania Rosji \u201enale\u017cnego\u201d miejsca w Zgromadzeniu Parlamentarnym. Wspierany by\u0142 w tym przez Francj\u0119 i Niemcy, ale tak\u017ce przez PiS-wsk\u0105 dyplomacj\u0119. Jednym z kompromituj\u0105cych zachowa\u0144 MSZ RP pod wodz\u0105 Jacka Czaputowicza by\u0142o wsparcie decyzji Komitetu Ministr\u00f3w RE w 2019 r., prowadz\u0105cej do przywr\u00f3cenia prawa g\u0142osu Rosji w ZP RE. Bo pono\u0107 Jagland obieca\u0142, \u017ce pomo\u017ce w doprowadzeniu do zwrotu smole\u0144skiego wraku. Kierownicy polskiej dyplomacji za czas\u00f3w PiS rzetelnie zapracowali sobie na miejsce w limbus fatuorum<\/em>. Tak Rada Europy sta\u0142a si\u0119 modelow\u0105 wr\u0119cz aren\u0105 appeasementu.
<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Rosja represjonuj\u0105c Aleksieja Nawalnego w 2021 r. w spos\u00f3b oczywisty nie wykona\u0142a orzeczenia Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka, nie brak\u0142o o\u015bwiadcze\u0144 lider\u00f3w organizacji, a i Komitet Ministr\u00f3w wezwa\u0142 Rosj\u0119 do implementacji orzeczenia, ale \u017cadnych powa\u017cniejszych konsekwencji nie wyci\u0105gni\u0119to. Rosja pozostawa\u0142a pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem organizacji, kt\u00f3ra szczyci si\u0119 najwy\u017cszymi standardami praw cz\u0142owieka, demokracji i praworz\u0105dno\u015bci. Wszyscy mieli ju\u017c wtedy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jeszcze dwadzie\u015bcia lat temu z takim stanem represyjno\u015bci re\u017cimu nigdy do Rady Europy szans na wej\u015bcie nie mia\u0142aby \u017cadnych. Strasburski appeasement wiarygodno\u015bci Radzie Europy nie doda\u0142. Jeszcze bardziej tylko j\u0105 politycznie zmarginalizowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Szybkie pozbawienie Rosji cz\u0142onkostwa w RE po agresji na Ukrain\u0119 w 2022 r. reputacj\u0119 organizacji ochroni\u0142o. Jagland ju\u017c dawno na emeryturze, ale wykonawcy polityki appeasementu sprzed lat wci\u0105\u017c okupuj\u0105 kierownicze stanowiska w Sekretariacie.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy w 2002 r. zosta\u0142em szefem planowania politycznego w MSZ RP uderzy\u0142y mnie naiwne oceny osobowo\u015bci Putina wyg\u0142aszane w wielu stolicach zachodnich, kt\u00f3re odwiedza\u0142em w ramach konsultacji. M\u00f3wiono, \u017ce inteligentny, \u017ce zna Zach\u00f3d (i lubi zachodni styl \u017cycia), \u017ce racjonalny, \u017ce przewidywalny. No, po prostu niebo a ziemia w stosunku do Jelcyna. A ja widzia\u0142em w nim od pocz\u0105tku zapiek\u0142ego \u201ewielkorusa\u201d, niepogodzonego z rozpadem ZSRR (wierz\u0105cego w nowe wydanie \u201eDolchstosslegende\u201d), nieufnego wobec nawet naj\u017cyczliwszych partner\u00f3w, zdolnego do przekraczania nieprzekraczalnych linii moralnych w polityce. Naiwno\u015b\u0107 Zachodu, \u017ce uda si\u0119 go udobrucha\u0107 czy oswoi\u0107, przeros\u0142a z czasem w ponur\u0105 karatajewszczin\u0119.
<\/p>\n\n\n\n

Procesja zachodnich przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy pielgrzymowali do Moskwy na pocz\u0105tku 2022 r., aby zapobiec wojnie, mog\u0142a budzi\u0107 skojarzenia z wizytami u Hitlera w 1938 r., by za\u017cegna\u0107 kryzys sudecki. Putin upokarza\u0142 rozm\u00f3wc\u00f3w, \u0142ga\u0142 im na pot\u0119g\u0119 i budowa\u0142 sobie wizerunek pana sytuacji. I skutecznie zarzuca\u0142 zachodnim politykom jarzmo niemal\u017ce kaudy\u0144skie. Bo zawsze pok\u00f3j wart jest najwy\u017cszego upokorzenia? Przed\u0142u\u017canie si\u0119 wojny na Ukrainie, niew\u0105tpliwie o\u015bmieli polityk\u00f3w zachodnich do szukania z Putinem modus vivendi<\/em>, kt\u00f3re oby si\u0119 nie sta\u0142o nowym wydaniem appeasementu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Z Sekretarzem Generalnym Rady Europy Thorbjornem Jaglandem (Strasburg, 2011 r.)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w 2007 r. Putin wyg\u0142asza\u0142 w Monachium zasadnicze przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym zapowiada\u0142 konfrontacyjny i neoimperialny kurs, niekt\u00f3rzy politycy zachodni nie potraktowali jego programu powa\u017cnie. Ale spore grono polityk\u00f3w i dyplomat\u00f3w, cho\u0107 odnios\u0142o si\u0119 do…<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1113,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","odd"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_3934-scaled.jpg?fit=2560%2C1515&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1110"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1970,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1110\/revisions\/1970"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}