Pewien polski dyplomata napyta\u0142 sobie biedy na plac\u00f3wce w Moskwie w po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych. Sta\u0142 na trybunie w gronie korpusu dyplomatycznego. Kiedy na Placu Czerwonym ruszy\u0142a parada wojskowa i zacz\u0119\u0142y si\u0119 wtacza\u0107 dziesi\u0105tki czo\u0142g\u00f3w, woz\u00f3w opancerzonych, dzia\u0142 artyleryjskich i wyrzutni rakiet, nasz starszy kolega skomentowa\u0142 po francusku, \u017ce w\u0142asnie defiluj\u0105 “les chevaliers de la d\u00e9tente”, co niekoniecznie musia\u0142o znaczy\u0107 tylko, \u017ce mia\u0142 na my\u015bli “rycerzy odpr\u0119\u017cenia”. Bo po francusku “d\u00e9tente” to nie tylko odpr\u0119\u017cenie w sensie politycznym, ale te\u017c tyle co cyngiel czy spust. Kto\u015b na polskiego dyplomat\u0119 doni\u00f3s\u0142 i mia\u0142 on ze swego niewinnego \u017carciku nieprzyjemno\u015bci. Wr\u00f3ci\u0142 z plac\u00f3wki przed czasem. A \u00f3w \u017carcik do\u015b\u0107 trafnie oddawa\u0142 istot\u0119 militarystycznego my\u015blenia w polityce ZSRR, ale tak\u017ce polityki Putina. Bo odpr\u0119\u017cenie odpr\u0119\u017ceniem, ale Rosja zawsze chcia\u0142a (nawet je\u015bli nie musia\u0142a) szykowa\u0107 si\u0119 do wojny.<\/p>\n\n\n\n
Jak wspomnieli\u015bmy, termin \u201ed\u00e9tente\u201d u\u017cywano w odniesieniu do procesu \u0142agodzenia napi\u0119cia mi\u0119dzy stronami zimnej wojny w latach 70-ych ubieg\u0142ego wieku i na trwale wszed\u0142 on do katalogu doktryn polityki mi\u0119dzynarodowej.
<\/p>\n\n\n\n
Przeb\u0142yski idei pojawia\u0142y si\u0119 wcze\u015bniej. By\u0142y objawem zm\u0119czenia konfrontacj\u0105 i poszukiwania bardziej elastycznej alternatywy dla powstrzymywania. Jeszcze w czerwcu 1953 r. sam Churchill proponowa\u0142 po\u015brednie rozwi\u0105zanie mi\u0119dzy twardym powstrzymywaniem a kompromisem o wymiarze wielkiego dealu z Sowietami. Twierdzi\u0142, \u017ce dziesi\u0119\u0107 lat wzgl\u0119dnego spokoju po\u0142\u0105czone z rozwojem nauki i technologii mo\u017ce zmieni\u0107 \u015bwiat, czytaj: podda\u0107 erozji wp\u0142ywy komunizmu.
<\/p>\n\n\n\n
Szczyt genewski USA, ZSRR, Wlk. Brytanii i Francji w 1955 r. mia\u0142 by\u0107 pierwszym krokiem ku zako\u0144czeniu zimnej wojny. Ale wynegocjowanie neutralnego statusu Austrii okaza\u0142o si\u0119 maksimum tego, co mog\u0142o zosta\u0107 wtedy osi\u0105gni\u0119te. Wizja przysz\u0142o\u015bci Niemiec pozostawa\u0142a problemem nie do rozwi\u0105zania. Chruszczow nie widzia\u0142, co mia\u0142by dosta\u0107 w zamian za zgod\u0119 na zjednoczenie.
<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych pojawi\u0142y si\u0119 koncepcje rozrzedzenia zbroje\u0144 w Europie \u015arodkowej, zmniejszenia obecno\u015bci wojskowej ZSRR i USA. W 1957 r. propozycj\u0119 strefy bezatomowej w Europie \u015arodkowej zg\u0142osi\u0142 Rapacki. Gor\u0105cym zwolennikiem tej koncepcji sta\u0142 si\u0119 sam architekt powstrzymywania \u2013 George Kennan. Niew\u0105tpliwie osi\u0105gni\u0119cie przez oba bloki zdolno\u015bci nadzabijania by\u0142o jedn\u0105 z wa\u017cnych przes\u0142anek odpr\u0119\u017cenia.
<\/p>\n\n\n\n
Przyj\u0119to uwa\u017ca\u0107, \u017ce koncepcyjnie odpr\u0119\u017cenie zrodzi\u0142o si\u0119 w g\u0142owie Charlesa de Gaulle\u2019a. Uzna\u0142 on, \u017ce je\u015bli Sowieci zobacz\u0105, \u017ce Europa Zachodnia poka\u017ce samodzielno\u015b\u0107 od USA w relacjach ze Wschodem, udowodni, \u017ce nie jest jedynie satelit\u0105 Ameryki, to i wtedy ZSRR zwi\u0119kszy zakres swobody pa\u0144stw Europy Wschodniej, rozlu\u017ani sw\u00f3j uchwyt i z\u0142agodzi kaustyczn\u0105 polityk\u0119. Francja oczywi\u015bcie przecenia\u0142a swoje mo\u017cliwo\u015bci. I gotowo\u015b\u0107 Moskwy do dania wi\u0119kszej przestrzeni politycznej satelitom. Mia\u0142a polityka budowy most\u00f3w swoich zwolennik\u00f3w i w USA. Sam Brzezi\u0144ski w latach 60-ych uwa\u017ca\u0142, \u017ce mo\u017ce ona, sprzyjaj\u0105c reformom wewn\u0119trznym w krajach socjalistycznych, popycha\u0107 je w stron\u0119 modeli socjaldemokratycznych.
<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0142y zyskiwa\u0107 sympati\u0119 deklaracje de Gaulle o trwa\u0142o\u015bci polskiej granicy zachodniej i inne gesty wobec obozu socjalistycznego, ale to w Bonn le\u017ca\u0142 klucz do odpr\u0119\u017cenia. Za Adenauera, chorobliwie odrzucaj\u0105cego wszelkie propozycje os\u0142abiaj\u0105ce ameryka\u0144skie zobowi\u0105zania obronne, nie wchodzi\u0142o w gr\u0119 uruchomienie oferty normalizacyjnej. Ale przyj\u015bcie do w\u0142adzy socjaldemokrat\u00f3w w RFN zmieni\u0142o radykalnie sytuacj\u0119. A st\u0142umienie praskiej wiosny w 1968 r. wygasi\u0142o zapa\u0142 Zachodu do wspierania tendencji wyzwolicielskich na Wschodzie. Debellacja Europy \u015arodkowej tym bardziej by\u0142a wykluczona. Sam de Gaulle odszed\u0142 w mi\u0119dzyczasie z polityki, ale jego my\u015bl podchwycono gdzie indziej, bo w szeregach niemieckich socjaldemokrat\u00f3w.
<\/p>\n\n\n\n
Odpr\u0119\u017cenie w Europie dokona\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 Ostpolitik kanclerza Willy Brandta, co doprowadzi\u0142o do regulacji statusu Berlina Zachodniego (1971 r.), normalizacji dwustronnych relacji ZSRR i Polski z RFN (1970 r.), przyj\u0119cia obu pa\u0144stw niemieckich do ONZ. Administracja Nixona pocz\u0105tkowo patrzy\u0142a na Ostpolitik z du\u017c\u0105 podejrzliwo\u015bci\u0105. P\u00f3\u017aniej posz\u0142a na d\u00e9tente jako \u015brodek taktyczny, chwilowy styl w d\u0142ugofalowych zmaganiach geopolitycznych. Widzia\u0142a w nim szans\u0119 na bezpo\u015bredni pozytywny wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwa komunistyczne, wytr\u0105cenie z r\u0119ki w\u0142adz komunistycznych argumentu o egzystencjalnym zagro\u017ceniu ze strony Zachodu i jego agresywno\u015bci, otworzenia spo\u0142ecze\u0144stw wschodnich.
<\/p>\n\n\n\n
Bo Stany Zjednoczone potrzebowa\u0142y przede wszystkim czasu i spokoju, aby wyj\u015b\u0107 z Indochin i zasklepi\u0107 rany po kl\u0119sce w Wietnamie.
<\/p>\n\n\n\n
Sprzyja\u0142 odpr\u0119\u017ceniu europejski cud gospodarczy. W kilku krajach Europy Zachodniej lata 60-e to niespotykany przyrost gospodarczy. Zacz\u0119to patrze\u0107 tam na Europ\u0119 Wschodni\u0105 pod k\u0105tem nowych mo\u017cliwo\u015bci handlowych. A i w krajach Europy \u015arodkowej dostrze\u017cono korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z intensyfikacji kontakt\u00f3w gospodarczych.
<\/p>\n\n\n\n
Ob\u00f3z socjalistyczny upatrywa\u0142 w odpr\u0119\u017ceniu szans\u0119 na legitymizacj\u0119 nie tylko porz\u0105dku terytorialnego w Europie, ale i porz\u0105dku ustrojowego.
<\/p>\n\n\n\n
W wymiarze og\u00f3lnoeuropejskim skutkiem polityki d\u00e9tente by\u0142o podpisanie Aktu Ko\u0144cowego Konferencji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie w 1975 r . Ruszy\u0142y w 1973 r. rokowania nt. redukcji si\u0142 zbrojnych i uzbrojenia w Europie \u015arodkowej.
<\/p>\n\n\n\n
W wymiarze globalnym ZSRR i USA wynegocjowa\u0142y w 1972 r. pierwsze porozumienie o ograniczeniu zbroje\u0144 strategicznych (SALT). Uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce prze\u0142ama\u0107 impas w innych wymiarach rozbrojenia (zawarto konwencj\u0119 o zakazie broni bakteriologicznej czy porozumienia o obronie przeciwbalistycznej).
<\/p>\n\n\n\n
Medialnym symbolem nowej ery wsp\u00f3\u0142pracy sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3lny lot Apollo-Sojuz w 1975 r.
<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 d\u00e9tente by\u0142a gotowo\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy i negocjacji. Wsp\u00f3\u0142praca mia\u0142a przewa\u017ca\u0107 nad rywalizacj\u0105, dialog nad przygotowaniami wojennymi. Mia\u0142o d\u00e9tente dawa\u0107 prawo s\u0142yszalnego g\u0142osu pa\u0144stwom mniejszym, zdominowanym dot\u0105d przez obu hegemon\u00f3w. I rzeczywi\u015bcie europejscy satelici ZSRR zacz\u0119li dynamizowa\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 (ca\u0142y czas wszak\u017ce kontrolowan\u0105 strategicznie przez Moskw\u0119), kontakty polityczne i powi\u0105zania gospodarcze z Zachodem na niespotykan\u0105 od podzia\u0142u ja\u0142ta\u0144skiego skal\u0119. Na d\u00e9tente skorzysta\u0142y tak\u017ce pa\u0144stwa pozablokowe: pa\u0144stwa neutralne i niezaanga\u017cowane.
<\/p>\n\n\n\n
Teoretycy opisywali dwa wymiary odpr\u0119\u017cenia: polityczny (normalizacja stosunk\u00f3w, rozw\u00f3j kontakt\u00f3w politycznych) i militarny (rozbrojenie, \u015brodki budowy zaufania). Mi\u0119dzy nimi mia\u0142o istnie\u0107 silne sprz\u0119\u017cenie zwrotne. Nie zawsze by\u0142o one jednak widoczne (np. permanentny impas w rokowaniach MBFR o redukcjach broni konwencjonalnej w Europie \u015arodkowej nie poddawa\u0142 si\u0119 \u017cadnym politycznym impulsom).
<\/p>\n\n\n\n
Zach\u00f3d jednocze\u015bnie wzm\u00f3g\u0142 ofensyw\u0119 na polu praw cz\u0142owieka. Nixon domaga\u0142 si\u0119 emigracji \u017cydowskiej z ZSRR, Zach\u00f3d zgodnie nalega\u0142 na uwzgl\u0119dnienie praw cz\u0142owieka w\u015br\u00f3d zasad KBWE, a Carter uczyni\u0142 prawa cz\u0142owieka kr\u0119gos\u0142upem polityki zagranicznej USA.
<\/p>\n\n\n\n
Reagan (w sojuszu z Thatcher) wyni\u00f3s\u0142 ideologi\u0119 prawnocz\u0142owiecz\u0105 na jeszcze wy\u017cszy poziom, cho\u0107 pod otwarcie antykomunistycznym sztandarem. Uwa\u017ca\u0142 za swoj\u0105 misj\u0119 przekonanie Sowiet\u00f3w o konieczno\u015bci porzucenia komunizmu. By\u0142 postrzegany za prekursora koncepcji demokratycznego pokoju.
<\/p>\n\n\n\n
Zako\u0144czy\u0142a okres d\u00e9tente radziecka interwencja w Afganistanie. Na swojej pierwszej konferencji prasowej w roli prezydenta w 1981 r. Ronald Reagan zakomunikowa\u0142, \u017ce \u201ed\u00e9tente to jednokierunkowa ulica, kt\u00f3r\u0105 Zwi\u0105zek Radziecki u\u017cywa\u0142, aby realizowa\u0107 swoje cele\u201d. I og\u0142osi\u0142 kres tej polityki. Dowodzi\u0142o to tezy, \u017ce podstawy polityki odpr\u0119\u017cenia by\u0142y do\u015b\u0107 kruche. Wystarczy\u0142o w sumie niewiele, aby da\u0107 sobie z wysi\u0142kiem \u0142agodzenia napi\u0119\u0107 spok\u00f3j. Rozczarowanie d\u00e9tente by\u0142o wszak\u017ce zrozumia\u0142e. I to po obu stronach. Zach\u00f3d by\u0142 sfrustrowany brakiem liberalizacji re\u017cimu w pa\u0144stwach socjalistycznych, Wsch\u00f3d za\u015b brakiem spodziewanych profit\u00f3w gospodarczych (np. utrzymywano ca\u0142y czas system kontroli i ograniczenia eksportu COCOM). A odpr\u0119\u017cenie w Europie pozosta\u0142o zak\u0142adnikiem globalnej rywalizacji dw\u00f3ch mocarstw. I symbolicznym grobem europejskiego d\u00e9tente sta\u0142 si\u0119 peryferyjny jak by nie by\u0142o Afganistan. <\/p>\n\n\n\n
Kres d\u00e9tente wschodni eksperci wi\u0105zali z kryzysem gospodarczym na Zachodzie (wp\u0142yw kryzysu naftowego), co mia\u0142o pog\u0142\u0119bi\u0107 tam sprzeczno\u015bci wewn\u0119trzne, na fali kt\u00f3rych uwidoczni\u0142a si\u0119 dominacja konserwatywnych si\u0142 politycznych.
<\/p>\n\n\n\n
Reagan zaproponowa\u0142 w zamian d\u00e9tente w\u0142asn\u0105 doktryn\u0119. Doktryna Reagana przewidywa\u0142a udzielanie wszelkiego wsparcia antykomunistycznym si\u0142om w pa\u0144stwach w sferze wp\u0142yw\u00f3w ZSRR. Wspar\u0142 mud\u017cahedin\u00f3w, uzbroi\u0142 contras w Nikaragui, i wsz\u0119dzie, gdzie si\u0119 da\u0142o, komunistyczne wp\u0142ywy chcia\u0142 ekstyrpowa\u0107. Wrogowie naszych wrog\u00f3w stali si\u0119 naszymi przyjaci\u00f3\u0142mi. Powielono wywrotow\u0105 taktyk\u0119 komunist\u00f3w z lat czterdziestych czy pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.
<\/p>\n\n\n\n
Przyjmuje si\u0119, \u017ce drugi okres d\u00e9tente mia\u0142 pocz\u0105tek po przej\u0119ciu w\u0142adzy w ZSRR przez Michai\u0142a Gorbaczowa.
<\/p>\n\n\n\n
Przyzna\u0107 trzeba, \u017ce i po nastaniu Gorbaczowa, mimo jego reform wewn\u0119trznych i deklaracji, a tak\u017ce inicjatyw w dziedzinie polityki zagranicznej, proces prze\u0142amywania nieufno\u015bci przebiega\u0142 powoli.
Obserwowa\u0142em, jak owe z\u0142ogi by\u0142y usuwane na polu europejskiego rozbrojenia. W marcu 1989 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w Wiedniu nowe rokowania w sprawie rozbrojenia konwencjonalnego (CFE) w gronie pa\u0144stw NATO i Uk\u0142adu Warszawskiego oraz rokowania w sprawie \u015brodk\u00f3w budowy zaufania i bezpiecze\u0144stwa (CSBM) w gronie wszystkich pa\u0144stw KBWE. Mimo do\u015b\u0107 konstruktywnych ramowych stanowisk wyj\u015bciowych, jakie przed\u0142o\u017cy\u0142y pa\u0144stwa UW (na forum rokowa\u0144 o \u015brodkach budowy zaufania z\u0142o\u017cy\u0142y j\u0105 w marcu 1989 r. Bu\u0142garia, Czechos\u0142owacja, NRD i W\u0119gry, ale oczywi\u015bcie napisano j\u0105 w Moskwie i uzgodniono w pe\u0142nym gronie sojusznik\u00f3w), Zach\u00f3d pozostawa\u0142 ostro\u017cny w swych oczekiwaniach.
<\/p>\n\n\n\n
Na rokowaniach dotycz\u0105cych \u015brodk\u00f3w budowy zaufania (CSBM) postanowili\u015bmy w gronie polskiej delegacji we Wiedniu przyspieszy\u0107 proces prze\u0142amywania barier. Opracowa\u0142em wtedy wiosn\u0105 1989 r. polsk\u0105 propozycj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wymiany informacji wojskowej. Odchodzi\u0142a ona od za\u0142o\u017ce\u0144 tradycyjnego stanowiska UW m.in. wzgl\u0119dem stopnia uszczeg\u00f3\u0142owienia tej informacji. Przez ca\u0142e lata osiemdziesi\u0105te UW sta\u0142 na stanowisku, \u017ce informacja mog\u0142a by\u0107 podawana w rozbiciu jedynie do szczebla dywizji. Nawet na konferencji sztokholmskiej, gdzie dosz\u0142o do prze\u0142omowej zgody UW na przeprowadzanie inspekcji, w kwestii tzw. dezagregacji informacji ZSRR trwa\u0142 w uporze, \u017ce ni\u017cej poziomu dywizji zej\u015b\u0107 nie jest got\u00f3w. W moim projekcie proponowa\u0142em przyj\u0105\u0107 poziom pu\u0142ku. Bo wiedzia\u0142em z prac w ramach Komisji Rozbrojeniowej Uk\u0142adu Warszawskiego, \u017ce taki poziom dezagregacji informacji ZSRR by\u0142 got\u00f3w zaakceptowa\u0107 w kontek\u015bcie redukcji uzbrojenia konwencjonalnego. Przed\u0142o\u017cenie takiej koncepcji (jak chcia\u0142 Zach\u00f3d) na rokowaniach o \u015brodkach budowy zaufania nie tylko na samym starcie usuwa\u0142oby wtedy najwi\u0119kszy problem w kontek\u015bcie \u015brodk\u00f3w budowy zaufania, ale i uwiarygadnia\u0142oby nasze konstruktywne stanowisko na rokowaniach CFE.
<\/p>\n\n\n\n
Szef naszej delegacji ambasador W\u0142odzimierz Konarski, mia\u0142 pe\u0142ne przekonanie co do niebagatelnych pozytywnych implikacji, tak\u017ce dla wizerunku Polski, jakie mia\u0142oby wniesienie przez nas takiej propozycji. Mimo jego nieskrywanych obaw, jak mog\u0105 zareagowa\u0107 Sowieci na takie wybieganie przed szereg, wzi\u0105\u0142 mnie ze sob\u0105 i poszed\u0142 z projektem do ambasadora ZSRR Olega Gryniewskiego. Co ciekawe Gryniewskiemu towarzyszy\u0142 w naszych konsultacjach nie g\u0142\u00f3wny doradca wojskowy genera\u0142 Wiktor Tatarnikow, lecz Giennadij Jewstafiew (powszechnie w\u015br\u00f3d negocjator\u00f3w wskazywany jako rezydent KGB). Wys\u0142uchali, ale nic nie obiecali. Po kilku dniach przekazali nam oni wszak\u017ce pozytywn\u0105 reakcj\u0119 Moskwy (ze zmianami co prawda, ale nie w kwestiach zasadniczych). Konarski nie m\u00f3g\u0142 uwierzy\u0107. A dla mnie by\u0142 to jednoznaczny sygna\u0142, \u017ce ZSRR (a przynajmniej czynniki polityczne w Moskwie) chc\u0105 sukcesu na rokowaniach we Wiedniu. Z\u0142o\u017cyli\u015bmy jako Polska na forum tzw. grupy roboczej “A” rokowa\u0144 CSBM dokument z tym nowym podej\u015bciem i propozycjami zapis\u00f3w. Rokowania w sprawie \u015brodk\u00f3w budowy zaufania ruszy\u0142y pe\u0142n\u0105 par\u0105.
<\/p>\n\n\n\n
Najmozolniej nieufno\u015b\u0107 prze\u0142amywano oczywi\u015bcie w\u015br\u00f3d establishment\u00f3w wojskowych. Mimo kilku lat pieriestrojki Gorbaczowa op\u00f3r w\u015br\u00f3d generalicji Uk\u0142adu Warszawskiego przed nowym spojrzeniem na Zach\u00f3d by\u0142 inercyjnie zaporowy. Dogodn\u0105 okazj\u0105 do jego demonta\u017cu by\u0142o seminarium w sprawie doktryn wojennych. O potrzebie dialogu w sprawie doktryn m\u00f3wi\u0142 ju\u017c Plan Jaruzelskiego z 1988 r. Kiedy Amerykanie podsun\u0119li podobn\u0105 sugesti\u0119 we Wiedniu, natychmiast przyst\u0105pili\u015bmy do dzia\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n
Zredagowa\u0142em (przy walnym wk\u0142adzie MSZ i PISM) polsk\u0105 propozycj\u0119 w sprawie przeprowadzenia we Wiedniu seminarium nt. doktryn w ramach rokowa\u0144 o \u015brodkach budowy zaufania. Z\u0142o\u017cyli\u015bmy j\u0105 na pocz\u0105tku czerwca 1989 r. A pod koniec czerwca ze wsp\u00f3lnej inicjatywy ministr\u00f3w spraw zagranicznych RFN Hansa-Dietricha Genschera i Polski Tadeusza Olechowskiego przeprowadzono sympozjum, kt\u00f3re by\u0142o swoistym testem u\u017cyteczno\u015bci takiego pomys\u0142u. Test wypad\u0142 pomy\u015blnie. Agend\u0119 seminarium KBWE sprawnie uzgodniono i w styczniu 1990 r. do Wiednia zjecha\u0142y dziesi\u0105tki genera\u0142\u00f3w NATO i UW (a tak\u017ce pa\u0144stw neutralnych). Po raz pierwszy w \u017cyciu spotkali si\u0119 oko w oko z dow\u00f3dcami wojskowymi, przeciw kt\u00f3rym mieli walczy\u0107. Znali ich charakterystyki personalne, wiedzieli o nich wiele, nigdy wszak\u017ce nie mogli ich na \u017cywo zobaczy\u0107 i porozmawia\u0107, cho\u0107by przez t\u0142umacza. Przez trzy tygodnie dyskutowali genera\u0142owie o doktrynach. <\/p>\n\n\n\n
Zmieniali si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tematyki. Przyje\u017cd\u017cali i odje\u017cd\u017cali. Same deliberacje by\u0142y dr\u0119two-formalne. O wiele wa\u017cniejsze by\u0142o to, co dzia\u0142o si\u0119 poza murami Hofburga. Codzienne pasmo lunch\u00f3w i cocktaili, heuriger\u00f3w i abendbrot\u00f3w. By\u0142o w tym niew\u0105tpliwie co\u015b z atmosfery kongresu wiede\u0144skiego 1815 r., cho\u0107 \u017cadne rozstrzygni\u0119cia wtedy wcale nie zapada\u0142y. Dla sta\u0142ych delegat\u00f3w pa\u0144stw, rezyduj\u0105cych we Wiedniu, zapewnianie ci\u0105g\u0142ej opieki i logistyczne zabezpieczenie pobytu go\u015bci sta\u0142o si\u0119 niema\u0142ym wyzwaniem. Ale sukces cho\u0107 niemierzalny, ulotny, bo atmosferyczny, przer\u00f3s\u0142 oczekiwania. Kiedy jednak pracowa\u0142em nad projektem nast\u0119pnego seminarium KBWE ws. doktryn militarnych, us\u0142ysza\u0142em jeden wielki j\u0119k moich NATOwskich koleg\u00f3w: \u201e\u017badne trzy tygodnie! Maksimum trzy dni!\u201d. Nie bardzo si\u0119 z tym zgadza\u0142em, ale co by\u0142o robi\u0107. Prze\u0142om wszak\u017ce ju\u017c si\u0119 dokona\u0142.
<\/p>\n\n\n\n
Wielu \u00f3wczesnych oficer\u00f3w pa\u0144stw Uk\u0142adu Warszawskiego wprowadza\u0142o p\u00f3\u017aniej swoje armie do NATO. Bez psychicznych blokad. Nie wyzby\u0142y si\u0119 blokad niestety kolejne pokolenia rosyjskich genera\u0142\u00f3w. Do dzisiaj. Rosja (putinowska) nie potrafi \u017cy\u0107 bez wroga. I bez wojny.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/IMG_3906.jpg?resize=489%2C349&ssl=1\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pewien polski dyplomata napyta\u0142 sobie biedy na plac\u00f3wce w Moskwie w po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych. Sta\u0142 na trybunie w gronie korpusu dyplomatycznego. Kiedy na Placu Czerwonym ruszy\u0142a parada wojskowa i zacz\u0119\u0142y si\u0119 wtacza\u0107 dziesi\u0105tki czo\u0142g\u00f3w, woz\u00f3w…<\/p>\n