Przyj\u0119ta w ko\u0144cu czerwca 2022 r. w Madrycie koncepcja strategiczna NATO uczyni\u0142a doktryn\u0119 odstraszania rdzeniem funkcjonowania Sojuszu. Reagowanie kryzysowe i dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz bezpiecze\u0144stwa zbiorowego pozostaj\u0105 istotnymi polami zaanga\u017cowania NATO, lecz jego polityczno-militarnym priorytetem sta\u0142o si\u0119 zn\u00f3w odstraszanie. Poszukiwania przekonuj\u0105cej misji dla NATO, prowadzone przez dekady po zako\u0144czeniu zimnej wojny, zatoczy\u0142y wielkie ko\u0142o. Wr\u00f3cono do sprawdzonej koncepcji odstraszania, kt\u00f3r\u0105 praktykowano wobec ZSRR. Kontekst jest oczywisty: agresywne zachowania Rosji, kt\u00f3rych kulminacj\u0105 sta\u0142a si\u0119 agresja na Ukrain\u0119, nie pozostawia\u0142y Zachodowi wyboru. Trzeba by\u0142o w spos\u00f3b otwarty uzna\u0107 Rosj\u0119 ponownie za g\u0142owne \u017ar\u00f3d\u0142o zagro\u017cenia dla Sojuszu. <\/p>\n\n\n\n
Jak nowe wydanie strategii odstarszania b\u0119dzie przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na postaw\u0119 polityczno-militarn\u0105 Sojuszu, a zw\u0142aszcza na koncepcje operacyjne, kszta\u0142t potencja\u0142u militarnego i jego rozmieszczenie, pozostaje kwesti\u0105 nadal wymagaj\u0105c\u0105 doprecyzowania. I bynajmniej nie do ko\u0144ca oczywist\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 niedawne wypowiedzi cho\u0107by prezydenta Erdogana w Belgradzie czy te\u017c “dysydenckie” (wzgl\u0119dem polityki Zachodu wobec Rosji) pogl\u0105dy Orbana. Cho\u0107 oczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wne rozstrzygni\u0119cia b\u0119d\u0105 prawdopodobnie (jak w przesz\u0142o\u015bci) zapada\u0107 mi\u0119dzy Waszyngtonem, Londynem, Berlinem i Pary\u017cem. Oby g\u0142os Polski by\u0142 w tym procesie s\u0142yszalny i sprawczy. Obecna ekipa rz\u0105dz\u0105ca zdaje si\u0119 robi\u0107 wszystko, aby zamkn\u0105\u0107 sobie kana\u0142y komunikacyjne z Berlinem, ale te\u017c z innymi wa\u017cnymi stolicami europejskimi. Rozmawia\u0107 o kwestiach bezpiecze\u0144stwa z Berlinem czy Pary\u017cem za po\u015brednictwem Waszyngtonu mo\u017ce bynajmniej wp\u0142ywu Polski na polityk\u0119 NATO nie czyni\u0107 efektywnym.<\/p>\n\n\n\n
Bo powstrzymywanie Rosji, tak jak powstrzymywanie komunizmu, o czym pisa\u0142em tydzie\u0144 temu, musi znale\u017a\u0107 odpowiednie odzwierciedlenie w doktrynach, strategiach i koncepcjach militarnych Zachodu. <\/p>\n\n\n\n
Doktryna odstraszania w oryginalnej postaci upostaciowi\u0142a si\u0119 u zarania Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego. Ju\u017c pierwsza strategia NATO przygotowana w 1949 r. opiera\u0142a si\u0119 na odstraszaj\u0105cej roli broni j\u0105drowej. W natowskiej strategii z 1954 r. (DC-48) planowano nawet wyprzedzaj\u0105ce uderzenie j\u0105drowe z u\u017cyciem samolot\u00f3w.
<\/p>\n\n\n\n
Doktryna odstraszania zbudowa\u0142a swoj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 na tym, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 polityczno-wojskowa w latach zimnej wojny nie wygenerowa\u0142a fakt\u00f3w, kt\u00f3re by podwa\u017ca\u0142y jej skuteczno\u015b\u0107. Blok komunistyczny nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 na przetestowanie jej wiarygodno\u015bci. Czyli by\u0142a doktryn\u0105 skuteczn\u0105. Niekt\u00f3rzy co prawda por\u00f3wnywali jej funkcjonowanie do sytuacji z dowcipu o facecie wyrzucaj\u0105cym kulki papieru przez okno poci\u0105gu mkn\u0105cego przez r\u00f3wnin\u0119 mazowieck\u0105, aby odstraszy\u0107 s\u0142onie. Musia\u0142y wyrzuty papierowych kulek by\u0107 skuteczne, skoro s\u0142onie nie atakowa\u0142y poci\u0105gu. Ale zbyt frymu\u015bne to por\u00f3wnanie, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce w odstraszaniu stawk\u0105 by\u0142a globalna wojna nuklearna.
<\/p>\n\n\n\n
Fakt pozostaje faktem, \u017ce nic (i z dzisiejszej, i z \u00f3wczesnej perspektywy) nie pozwala oceni\u0107, czy by\u0142a doktryna odstraszania jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 polityk\u0105. Bo pono\u0107 ani Stalin, ani Mao wojny nuklearnej si\u0119 nie obawiali. Nie czuli przed ni\u0105 strachu. Do wojny nuklearnej wtedy, ani w latach nuklearnego “overkillu”, nie dosz\u0142o, co oczywi\u015bcie nie dowodzi skuteczno\u015bci doktryny odstraszania.
<\/p>\n\n\n\n
Doktryna odstraszania wywo\u0142ywa\u0142a podzia\u0142y w sojuszu. Amerykanie nie chcieli zosta\u0107 wci\u0105gni\u0119ci w wojn\u0119 wbrew swojej woli. Pozbawiali wi\u0119c sojusznik\u00f3w zdolno\u015bci do samodzielnej akcji. Sojusznicy z kolei, jak Francja czy Wlk, Brytania, nie chcieli by\u0107 zdani wy\u0142\u0105cznie na USA, co doprowadzi\u0142o ich do zbudowania w\u0142asnego potencja\u0142u nuklearnego.
<\/p>\n\n\n\n
W 1957 r. NATO przyj\u0119\u0142a oficjalnie (w oparciu o rekomendacje tzw. Raportu Trzech z grudnia 1956 r.) koncepcj\u0119 zmasowanego odwetu. Przewidywa\u0142a ona mo\u017cliwo\u015b\u0107 jednostronnego u\u017cycia broni j\u0105drowej w obliczu powa\u017cniejszego ataku przeciwko terytorium sojuszniczemu. Dawa\u0142a Sojuszowi prawo do wyboru \u015brodk\u00f3w i miejsca uderzenia. Wynika\u0142a ona z faktu niewielkiego zagro\u017cenia USA odwetem nuklearnym. Sojusznik\u00f3w mia\u0142a za\u015b mobilizowa\u0107 do rozbudowy potencja\u0142\u00f3w konwencjonalnych.
<\/p>\n\n\n\n
Ale kiedy zacz\u0119\u0142a obowi\u0105zywa\u0107, ZSRR osi\u0105ga\u0142 ju\u017c zdolno\u015b\u0107 pora\u017cania broni\u0105 j\u0105drow\u0105 cel\u00f3w na terytorium USA (rakiety balistyczne).
<\/p>\n\n\n\n
W 1960 r. przetestowa\u0142a \u0142adunek j\u0105drowy Francja i rozwin\u0119\u0142a ona wkr\u00f3tce swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 doktryn\u0119 odstraszania. Uzna\u0142a, \u017ce parasol sojuszniczy nie by\u0142 wystarczaj\u0105co wiarygodny, niezb\u0119dny wi\u0119c sta\u0142 si\u0119 instrument odstraszania narodowego. A wiarygodny musia\u0142 by\u0107 na tyle, by odstrasza\u0107 przeciwnika skutkami odwetu. Nie musia\u0142 gwarantowa\u0107 zwyci\u0119stwa w nuklearnej wojnie, co uznawano ju\u017c w wtedy za oksymoron. Wystarcza\u0142o u\u015bwiadomi\u0107 przeciwnikowi skal\u0119 zniszcze\u0144 nakierowuj\u0105c rakiety nuklearne na pi\u0119\u0107dziesi\u0105t najwi\u0119kszych miast. I takie minimalistyczne odstraszanie stawa\u0142o si\u0119 odstraszaniem absolutnym, gwarantuj\u0105c powstrzymanie pa\u0144stw przed wojn\u0105 konwencjonaln\u0105. W 2006 r. francuska doktryna odstraszania zosta\u0142a rozci\u0105gni\u0119ta na cele wojny z terroryzmem. Prezydent Macron zadeklarowa\u0142 za\u015b gotowo\u015b\u0107 Francji do zeuropeizowania francuskiej \u201eforce de frappe\u201d. Bez tego zreszt\u0105 trudno sobie wyobrazi\u0107 sp\u00f3jn\u0105 doktryn\u0119 obronn\u0105 Unii Europejskiej i budowanie europejskiej armii.
<\/p>\n\n\n\n
W 1967 r. NATO przestawi\u0142o si\u0119 na strategi\u0119 elastycznego reagowania. Sta\u0142 za ni\u0105 czynnik MAD, czyli wzajemnie zagwarantowanego zniszczenia. Amerykanie kalkulowali, \u017ce ich potencja\u0142 gwarantowa\u0142 wtedy zniszczenie ok. 1\/3 ludno\u015bci i 2\/3 potencja\u0142u przemys\u0142owego ZSRR. Uznali te\u017c, \u017ce potencja\u0142 sowiecki czyni\u0142 mo\u017cliwy uszczerbek dla terytorium USA r\u00f3wnie katastroficznym. Zak\u0142ada\u0142o elastyczne reagowanie konieczno\u015b\u0107 zachowania wiarygodnego potencja\u0142u militarnego, kt\u00f3ry dawa\u0142by mo\u017cliwo\u015b\u0107 eskalacji konfliktu w celu pokonania przeciwnika i zadania mu dotkliwych strat. Przewidywa\u0142o ono mo\u017cliwo\u015b\u0107 celowej eskalacji z w\u0142\u0105czeniem taktycznej broni j\u0105drowej, a nawet wykorzystanie strategicznej broni j\u0105drowej.
<\/p>\n\n\n\n
Raport Harmela, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 polityczne ramy dla tej strategii, nakazywa\u0142 jednocze\u015bnie, aby staraniom o utrzymanie wiarygodnego potencja\u0142u towarzyszy\u0142o d\u0105\u017cenie do \u201eodpr\u0119\u017cenia\u201d, prowadzenie dialogu i budowanie zaufania w stosunkach ze Wschodem.
<\/p>\n\n\n\n
Lata siedemdziesi\u0105te przynios\u0142y ustabilizowanie parytetu nuklearnego ZSRR i USA. Doktryna wzajemnie zagwarantowanego zniszczenia czyni\u0142a u\u017cycie broni ma\u0142o prawdopodobnym. Elastyczne reagowanie za\u015b pozostawia\u0142o sojusznik\u00f3w zale\u017cnymi od nuklearnych decyzji USA. Jak pisa\u0142 Kissinger, doktryna odstraszania nabra\u0142a psychologicznego wymiaru. Zak\u0142ada\u0142a posiadanie przez przyw\u00f3dc\u00f3w mocarstw woli u\u017cycia broni nuklearnej, a jednocze\u015bnie zaistnienia w ich kalkulacjach niezb\u0119dnego poziomu racjonalno\u015bci, kt\u00f3ry wynika\u0142by ze \u015bwiadomo\u015bci skutk\u00f3w ich decyzji. Za prezydentury Jimmiego Cartera reagowaniu nadano ju\u017c bardzo elastyczny charakter. Ameryka\u0144ska strategia (dokument PD-59) skupia\u0142a si\u0119 na kompleksie C3I, czyli przede wszystkim na dowodzeniu, kontroli, \u0142\u0105czno\u015bci i rozpoznaniu. I zak\u0142ada\u0142a ewentualno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego konfliktu nuklearnego.
<\/p>\n\n\n\n
Uwolni\u0142 NATO od dylemat\u00f3w nuklearnych upadek komunizmu i ZSRR. Deklaracja Sojuszu, przyj\u0119ta w lipcu 1990 r. na szczycie NATO w Londynie, zapowiada\u0142a g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0119 aliansu. Konstatowa\u0142a zanik jednolitego wszechogarniaj\u0105cego \u017ar\u00f3d\u0142a zagro\u017cenia. Wskazywa\u0142a konieczno\u015b\u0107 modyfikacji koncepcji obrony na wysuni\u0119tych rubie\u017cach i elastycznego reagowania.
<\/p>\n\n\n\n
Wprowadza\u0142a jednocze\u015bnie trzeci\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 do strategii politycznej raportu Harmela: wykorzystywanie NATO jako czynnika stabilizacji na kontynencie europejskim.
<\/p>\n\n\n\n
Dezintegracja ZSRR pozostawi\u0142a NATO bez skonkretyzowanego zagro\u017cenia. Odstrasza\u0107, jak si\u0119 wtedy naiwnie wydawa\u0142o, nie by\u0142o ju\u017c kogo.
<\/p>\n\n\n\n
Znowelizowana strategia NATO przyj\u0119ta w kwietniu 1999 r. na szczycie NATO w Waszyngtonie otwiera\u0142a nowy rozdzia\u0142 w historii Sojuszu. Stwierdzaj\u0105c brak klasycznie definiowanego przeciwnika, kierowa\u0142a Sojusz na misje spoza artyku\u0142u 5 Traktatu Waszyngto\u0144skiego. Senator Lugar uj\u0105\u0142 t\u0119 nowa doktryn\u0119 w maksymie \u201eout of area or out of business\u201d. Ju\u017c w 1992 r. NATO wyrazi\u0142o gotowo\u015b\u0107 wspierania ONZ w wymuszaniu stosowania sankcji w zwi\u0105zku z wojn\u0105 w Bo\u015bni i Hercegowinie. Zaanga\u017cowanie NATO mia\u0142o charakter pocz\u0105tkowo policyjny, lecz koncepcyjnie by\u0142o ju\u017c u\u017cyciem Sojuszu do cel\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zbiorowego. Pierwszym bojowym zastosowaniem koncepcji by\u0142a operacja przywracania pokoju w Kosowie w 1999 r., skierowana przeciw Jugos\u0142awii. Jak przyj\u0119to komentowa\u0107 \u2013 by\u0142a to pierwsza otwarta wojna o prawa cz\u0142owieka. NATO przymusi\u0142o si\u0142\u0105 Jugos\u0142awi\u0119 do zaprzestania pacyfikacji Kosowa. Ale rozpocz\u0119\u0142o swoje dzia\u0142ania zaczepne bez formalnego upowa\u017cnienia Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Zapami\u0119tali to sobie doskonale Rosjanie i nie przypadkiem przywo\u0142ywa\u0142 to Putin w swoich rozmowach z zachodnimi liderami w lutym 2022 r., kiedy szykowa\u0142 si\u0119 do agresji na Ukrain\u0119.
<\/p>\n\n\n\n
Bro\u0144 nuklearna w arsenale Sojuszu zgodnie z waszyngto\u0144sk\u0105 strategi\u0105 mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 przede wszystkim celom politycznym. Nie by\u0142a ju\u017c wymierzona w terytorium konkretnego pa\u0144stwa.
<\/p>\n\n\n\n
Wojna z terroryzmem po zamachach z 11 wrze\u015bnia 2001 r. by\u0142a kolejnym rubikonem przekroczonym przez Sojusz. Po raz pierwszy w historii uruchomiony zosta\u0142 artyku\u0142 5 Traktatu Waszyngto\u0144skiego. NATO zosta\u0142o zaanga\u017cowane do operacji poza obszarem traktatowym. Globalizacja misji Sojuszu zacz\u0119\u0142a prowadzi\u0107 do postrzegania NATO jako \u015bwiatowego \u201epolicjanta\u201d. NATO mia\u0142o odstrasza\u0107 \u015bwiatowych terroryst\u00f3w, i to globalnie. Tak zrodzi\u0142a si\u0119 koncepcja wykorzystania NATO jako \u201eglobalnej skrzynki z narz\u0119dziami\u2019 (global toolbox). A Sojusz sta\u0142 si\u0119 mechanizmem wspierania Amerykan\u00f3w w Afganistanie (w misji bojowej) i Iraku (w misji szkoleniowej). Uniwersalnym niemal\u017ce i dos\u0142ownym Malleus Maleficarum obozu demokracji do zwalczania z\u0142a w zglobalizowanym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n
Priorytet zaanga\u017cowania NATO w reagowanie kryzysowe i stabilizacj\u0119 globaln\u0105 odzwierciedla\u0142a koncepcja strategiczna NATO przyj\u0119ta w Lizbonie w listopadzie 2010 r.
<\/p>\n\n\n\n
Agresywne poczynania Rosji, w tym zw\u0142aszcza aneksja Krymu i wsparcie separatyzmu w Donbasie w 2014 r., przywr\u00f3ci\u0142y NATO na stare, sprawdzone tory (prze\u0142omowe znaczenie mia\u0142 szczyt warszawski 2016 r.). Bo jeszcze po rosyjskiej inwazji na Gruzj\u0119 w 2008 r. w sporej liczbie stolic pa\u0144stw Sojuszu karmiono si\u0119 z\u0142udzeniami, \u017ce to jednorazowy wyskok. Na dodatek Rosja porzuci\u0142a zasad\u0119 \u201eno-first use\u201d w odniesieniu do broni j\u0105drowej. A Putin dos\u0142ownie zacz\u0105\u0142 w swoich wypowiedziach stosowa\u0107 ukut\u0105 w czasach prezydentury Nixona tzw. strategi\u0119 szale\u0144ca, czyli dawa\u0107 do zrozumienia, \u017ce mo\u017ce mu u\u017cycie broni j\u0105drowej w jakim\u015b hektycznym przyp\u0142ywie uderzy\u0107 ca\u0142kiem realnie do g\u0142owy. Wystawi\u0142o to natowskich planist\u00f3w na nowe wyzwania.
<\/p>\n\n\n\n
Od 2014 r. (a na dobr\u0105 spraw\u0119 co najmniej od 2008 r.) odstrasza\u0107 by\u0142o ju\u017c znowu kogo. Zagro\u017cenie rosyjskie sta\u0142o si\u0119 faktem, cho\u0107 odczuwalnym chwilowo jedynie regionalnie. Ale po agresji Rosji na Ukrain\u0119 w 2022 r. by\u0142o to ju\u017c zagro\u017cenie dla niekt\u00f3rych s\u0105siad\u00f3w Rosji egzystencjalne.
<\/p>\n\n\n\n
NATO okaza\u0142o si\u0119 poza tym ma\u0142o zr\u0119cznym instrumentem w odstraszaniu innych globalnych burzycieli, chocia\u017cby rozwijaj\u0105cego program nuklearny Iranu czy posiadaj\u0105cej bro\u0144 j\u0105drow\u0105 KRLD. Globalizacja NATO od czasu w\u0142\u0105czenia Sojuszu do operacji afga\u0144skiej budzi\u0142a powa\u017cne zaniepokojenie w Pekinie. Coraz g\u0142o\u015bniej, a ju\u017c po wyj\u015bciu USA i sojusznik\u00f3w z Afganistanu, na ca\u0142y g\u0142os Chi\u0144czycy dawali zna\u0107, \u017ce obecno\u015bci NATO w Azji w jakiejkolwiek postaci sobie nie \u017cycz\u0105. A i niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie NATO woleliby, aby NATO do globalnych misji nie anga\u017cowa\u0107. Dla okie\u0142zania zagro\u017cenia chi\u0144skiego Amerykanie zacz\u0119li wi\u0119c konstruowa\u0107 nowe platformy, chocia\u017cby AUKUS powo\u0142any w 2021 r. z udzia\u0142em Australii i Wlk. Brytanii, kt\u00f3rego pierwsze skutki rozdra\u017cni\u0142y wa\u017cnego europejskiego sojusznika Amerykan\u00f3w, jakim jest Francja.
<\/p>\n\n\n\n
Prezydent Macron og\u0142osi\u0142 nawet w 2020 r. \u015bmier\u0107 m\u00f3zgow\u0105 NATO. Impulsem by\u0142y niew\u0105tpliwie woluntarystyczne zachowania Turcji, zw\u0142aszcza wobec Syrii i Libii. Faktem pozostaje, \u017ce sp\u00f3jno\u015b\u0107 Sojuszu zacz\u0119\u0142a si\u0119 chwia\u0107. NATO stan\u0119\u0142o po raz kolejny przed konieczno\u015bci\u0105 redefinicji swojej misji. I rozpocz\u0119\u0142o g\u0142\u0119bok\u0105 nad ni\u0105 refleksj\u0119. Ale realia agresji rosyjskiej 2022 r. nada\u0142y tej refleksji pilny i praktyczny charakter. Sojusz robi\u0142 wszystko, aby wspieraj\u0105c Ukrain\u0119, nie zosta\u0142 zaanga\u017cowany jednocze\u015bnie w otwarty konflikt zbrojny z Rosj\u0105. Dla pa\u0144stw frontowych, w tym zw\u0142aszcza Polski, Litwy, \u0141otwy i Estonii, wiarygodno\u015b\u0107 gwarancji NATO nabra\u0142a egzystencjalnego charakteru.
<\/p>\n\n\n\n
Kluczowe znaczenie b\u0119dzie mia\u0142o oczywi\u015bcie podej\u015bcie USA. W czasie rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 prezydent Biden czyni\u0142 jednoznaczne deklaracje absolutnego oddania Ameryki obronie sojusznik\u00f3w. A ca\u0142a si\u0142a odstraszania NATO zn\u00f3w opar\u0142a si\u0119 na potencjale Ameryki.
<\/p>\n\n\n\n
O kierunkach rozwoju NATO od zarania decydowa\u0142o nastawienie ameryka\u0144skie. W kilku stolicach sojuszniczych pok\u0105tnie rozwijano koncepcj\u0119 maksymalnego nasycania dwustronnych relacji z USA w sferze bezpiecze\u0144stwa na wypadek, gdyby kolektywne ramy zacz\u0119\u0142y truchle\u0107. Ale one mog\u0105 degenerowa\u0107 si\u0119 tylko, je\u015bli Amerykanie si\u0119 z tym politycznie i strategicznie pogodz\u0105, co b\u0119dzie wynika\u0142o z utraty przez Europ\u0119 \u017cywotnego dla ameryka\u0144skich interes\u00f3w znaczenia. A wtedy, to i dwustronna komitywa niewiele pomo\u017ce. Polityka Putina przesun\u0119\u0142a znowu Europ\u0119 w centrum ameryka\u0144skiej uwagi (po okresie \u201eazjatyckiego piwotu\u2019). Na d\u0142ugo?
<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda instytucja ma w\u0142asne mechanizmy wypracowywania decyzji. W NATO oczywisty jest prymat Stan\u00f3w Zjednoczonych. Nie spos\u00f3b wyobrazi\u0107 sobie sytuacji, w kt\u00f3rej jakakolwiek wa\u017cna decyzja w ramach Sojuszu mog\u0142aby by\u0107 w jakikolwiek spos\u00f3b Amerykanom narzucona. Nawet jakby przysz\u0142o do ameryka\u0144skiego ambasadora pozosta\u0142ych dwudziestu dziewi\u0119ciu i powiedzia\u0142o: \u201eSorry, tylko ty jeste\u015b przeciw, wi\u0119c pro\u015bba \u2013 nie blokuj konsensu\u201d, to Ameryka zdania nie zmieni. Ale przede wszystkim, nigdy taka procesja si\u0119 nie odb\u0119dzie. Odbywa\u0107 si\u0119 mo\u017ce w stosunku do innych pa\u0144stw, nawet historycznie zawsze w NATO niepokornej Francji, nie m\u00f3wi\u0105c o Polsce.
<\/p>\n\n\n\n
W 1998 r. by\u0142em polskim przedstawicielem w tzw. Grupie Zadaniowej Wysokiego Szczebla (HLTF) funkcjonuj\u0105cej przy NATO i zajmuj\u0105cej si\u0119 opracowaniem wsp\u00f3lnego stanowiska pa\u0144stw Sojuszu na rokowaniach rozbrojeniowych, wtedy dotycz\u0105cych tzw. adaptacji Traktatu o konwencjonalnych si\u0142ach zbrojnych w Europie (CFE). Praca by\u0142a intensywna. Co dwa tygodnie musia\u0142em odwiedza\u0107 Bruksel\u0119. W wigili\u0119 formalnych posiedze\u0144 grupy spotykali\u015bmy si\u0119 na kolacjach z regu\u0142y w formacie Grupy Wyszehradzkiej. Co znamienne, kiedy chcieli\u015bmy zaprosi\u0107 na kolacj\u0119 przedstawicieli USA, Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii, to akurat w te konkretnie wieczory nie byli oni osi\u0105galni. W inne mo\u017ce i owszem. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce si\u0142\u0105 tradycji spotykali si\u0119 w czw\u00f3rk\u0119 tylko we w\u0142asnym gronie. Okaza\u0142o si\u0119 tak\u017ce, \u017ce w owym formacie tzw. Quadu spotykali si\u0119 regularnie nie tylko w Brukseli. Dop\u00f3ki Quad nie by\u0142 w stanie opracowa\u0107 wsp\u00f3lnego stanowiska, mogli\u015bmy lobbowa\u0107 za w\u0142asnym bez zahamowa\u0144. Bo i wtedy, w odniesieniu do modernizacji Traktatu CFE, le\u017c\u0105ca na stole propozycja, opracowana w Berlinie, by\u0142a dla nas niezbyt atrakcyjna. Logicznie by\u0142a nie do podwa\u017cenia, bo zast\u0119powa\u0142a grupowe limity uzbrojenia oryginalnego Traktatu CFE tzw. limitami narodowymi i terytorialnymi. Szkopu\u0142 w tym, \u017ce tzw. limit terytorialny dla Polski przewidywa\u0142, \u017ce nasze rodzime stany uzbrojenia mog\u0142y by\u0107 zwi\u0119kszone przez rozwini\u0119cie obcych wojsk, ale tylko do poziomu uzbrojenia dw\u00f3ch ci\u0119\u017ckich brygad. Francuzi szybko poparli niemiecki projekt, Brytyjczycy opierali si\u0119 najd\u0142u\u017cej. W Waszyngtonie docieranie stanowisk Departamentu Stanu i Pentagonu sz\u0142o z du\u017cym mozo\u0142em. W ko\u0144cu jednak i Amerykanie odpu\u015bcili. T\u0142umaczyli, \u017ce przecie\u017c te dwie brygady wynikaj\u0105 z obietnicy danej Rosji w Akcie stanowi\u0105cym NATO-Rosja z 1997 r., \u017ce wi\u0119cej nie b\u0119dzie \u201eTo dajcie nam te dwie ci\u0119\u017ckie brygady na pi\u015bmie, dajcie je w planach ewentualno\u015bciowych, wtedy pogadamy\u201d – odpowiada\u0142em. Ale dawanie tych plan\u00f3w zaj\u0119\u0142o im do\u015b\u0107 d\u0142ugo, kilka \u0142adnych lat (i to nadal jedynie na papierze, a teraz i w realu przyda\u0142oby si\u0119 ich wi\u0119cej). Ambasador Craig Dunkerley, kt\u00f3ry reprezentowa\u0142 USA w HLTF, zdrowo nad urabianiem nas si\u0119 napracowa\u0142. Mnie co prawda urobi\u0107 nie zd\u0105\u017cy\u0142. Ja przeszed\u0142em do innych (ca\u0142kiem egzotycznych) zada\u0144. Tym niemniej do\u015bwiadczy\u0142em wtedy na sobie, \u017ce zmaganie si\u0119 z Quadem mo\u017ce by\u0107 m\u0119cz\u0105ce i bolesne (bole\u015bniejsze ni\u017c przekomarzanie si\u0119 w pojedynk\u0119 z Amerykanami), nawet je\u015bli odbywa si\u0119 po przyjacielsku i serdecznie.
<\/p>\n\n\n\n
NATO przyj\u0119\u0142o w ko\u0144cu jednak niemiecki koncept (a mieli decydenci w naszym MSZ i MON inne wyj\u015bcie?), a Rosjanom bardzo on odpowiada\u0142. Adaptacj\u0119 Traktatu uzgodniono szybko, bo ku stambulskiemu szczytowi OBWE w 1999 r. Ale nigdy nie wszed\u0142 dokument w \u017cycie. Rosja za nic w \u015bwiecie nie chcia\u0142a wyprowadzi\u0107 swoich wojsk z Mo\u0142dawii i Gruzji, nalega\u0142a na w\u0142\u0105czenie Litwy, \u0141otwy i Estonii do Traktatu. <\/p>\n\n\n\n
Chyba jaka\u015b Schadenfreude musia\u0142a si\u0119 u mnie z powodu niepowodzenia takiej modernizacji Traktatu pojawi\u0107. Bo to z\u0142a koncepcja by\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
A z czasem Rosja w og\u00f3le zawiesi\u0142a stosowanie i oryginalnego Traktatu. A\u017c zacz\u0119\u0142a burzy\u0107 ca\u0142y porz\u0105dek europejski.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/18222664_1340359759351283_1427945859087360555_n.jpg?resize=571%2C381&ssl=1\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przyj\u0119ta w ko\u0144cu czerwca 2022 r. w Madrycie koncepcja strategiczna NATO uczyni\u0142a doktryn\u0119 odstraszania rdzeniem funkcjonowania Sojuszu. Reagowanie kryzysowe i dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz bezpiecze\u0144stwa zbiorowego pozostaj\u0105 istotnymi polami zaanga\u017cowania NATO, lecz jego polityczno-militarnym priorytetem sta\u0142o…<\/p>\n