<\/p>\n\n\n\n
Doktryna czyni\u0142a wyj\u0105tek dla relacji z ZSRR, co uzasadniano statusem ZSRR jako mocarstwa okupacyjnego. U swych podstaw by\u0142a wi\u0119c doktryn\u0105 niekonsekwentn\u0105.
<\/p>\n\n\n\n
Doktryn\u0119 obmy\u015blono pono\u0107 w drodze powrotnej delegacji RFN na czele z Adenauerem z Moskwy w 1955 r., kiedy nawi\u0105zanie stosunk\u00f3w dyplomatycznych z ZSRR uzgodniono. Polityczna epifania wynika\u0142a z potrzeby wyt\u0142umaczenia si\u0119 z uleg\u0142o\u015bci wobec Sowiet\u00f3w. I to wtedy my\u015bl przewodni\u0105 doktryny opisa\u0142 w rozmowie z Walterem Hallsteinem, \u00f3wczesnym sekretarzem stanu w MSZ, dyrektor polityczny Wilhelm Greve. Jest doktryna kolejnym przyk\u0142adem si\u0142y my\u015blenia koncepcyjnego urz\u0119dnika. Pr\u00f3bowa\u0142 swoje trzy grosze dorzuci\u0107 Heinrich von Brentano, minister spraw zagranicznych, ale autorstwo przylgn\u0119\u0142o do Hallsteina, cho\u0107 to podobno Greve zas\u0142u\u017cy\u0142 tak naprawd\u0119 na prawa autorskie.
<\/p>\n\n\n\n
Od pocz\u0105tku istnienia Republika Federalna Niemiec ro\u015bci\u0142a sobie prawa do reprezentowania ca\u0142o\u015bci Niemiec. Kiedy wi\u0119c w 1954 r. ZSRR nawi\u0105za\u0142 pe\u0142ne stosunki dyplomatyczne z NRD, rz\u0105d Adenauera z ca\u0142\u0105 moc\u0105 akt ten odrzuci\u0142. Nie uzna\u0142 ani NRD, ani te\u017c nie wst\u0105pi\u0142 w relacje dyplomatyczne z pa\u0144stwami socjalistycznymi, kt\u00f3re NRD uzna\u0142y za pe\u0142noprawny podmiot stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Musia\u0142 wi\u0119c konsekwentnie blokowa\u0107 pr\u00f3by NRD wychodzenia na aren\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 i legitymizowania podmiotowo\u015bci. Mia\u0142 za sob\u0105 poparcie zachodnich mocarstw. Tolerowa\u0142 rz\u0105d RFN fakt otwierania przez NRD przedstawicielstw handlowych w innych pa\u0144stwach, zawierania um\u00f3w o charakterze handlowym, ale przestrzega\u0142 przed skutkami pr\u00f3b udzielania zgody na tworzenie konsulat\u00f3w generalnych (cho\u0107 Egipt wybrn\u0105\u0142 z problemu, zastrzegaj\u0105c przy wydaniu egzekwatur dla konsula NRD, \u017ce nie oznacza\u0142o to uznania NRD).
<\/p>\n\n\n\n
Doktryn\u0119 stosowano w praktyce jednak dora\u017anie. Bonn zerwa\u0142 stosunki dyplomatyczne z Jugos\u0142awi\u0105 w 1957 r. oraz z Kub\u0105 w 1963 r., po tym jak nawi\u0105za\u0142y te pa\u0144stwa relacje dyplomatyczne z NRD. Kiedy w 1960 r. Gwinea mianowa\u0142a swojego ambasadora przy w\u0142adzach NRD, rz\u0105d RFN odwo\u0142a\u0142 natychmiast swojego, wymuszaj\u0105c od Gwinejczyk\u00f3w o\u015bwiadczenie, \u017ce \u017cadnego ambasadora do Berlina nie wysy\u0142ali, a ambasadora NRD w ich kraju nie by\u0142o i nie b\u0119dzie.
<\/p>\n\n\n\n
Konsekwencji w stosowaniu doktryny wszak\u017ce nie by\u0142o. W 1967 r. RFN nawi\u0105za\u0142a stosunki dyplomatyczne z Rumuni\u0105, a w 1968 r. odnowi\u0142a je z Jugos\u0142awi\u0105. Argumentowa\u0142a przy tym, \u017ce pa\u0144stwa owe zosta\u0142y do uznania NRD zmuszone (przez ZSRR), a ich decyzje nie mia\u0142y suwerennego charakteru. Ale podobnej presumpcji w stosunku do innych pa\u0144stw obozu socjalistycznego nie zastosowano. \u017badne konsekwencje nie spotka\u0142y te\u017c Kambod\u017c\u0119, kiedy w 1969 r. uzna\u0142a NRD. Po wojnie sze\u015bciodniowej 1967 r. pa\u0144stwa arabskie nawi\u0105za\u0142y relacje z NRD w akcie wdzi\u0119czno\u015bci za poparcie ich stanowiska. Te\u017c bez konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n
ZSRR akurat w sprawie uznania NRD Polski zmusza\u0107 nie musia\u0142. Nawet, je\u015bli w g\u0142owach wielu peerlowskich dyplomat\u00f3w, na akty takiego zmuszania istnia\u0142o pe\u0142ne przyzwolenie. Jeszcze w 1988 r. zetkn\u0105\u0142em si\u0119 osobi\u015bcie z kuriozaln\u0105 doktryn\u0105 wydeklamowan\u0105 mi przez jednego z \u00f3wczesnych urz\u0119dnik\u00f3w szczebla kierowniczego w MSZ PRL. Dosta\u0142em do zaopiniowania projekt jakiego\u015b roboczego wsp\u00f3lnego dokumentu polsko-sowieckiego. Zwr\u00f3ci\u0142em m.in. uwag\u0119, \u017ce, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi regu\u0142ami, w polskim tek\u015bcie Polska winna zawsze by\u0107 wymieniana przed ZSRR. Tak stanowi tzw. zasada alternatu. Us\u0142ysza\u0142em wtedy odpowied\u017a: \u201eW stosunkach polsko-radzieckiech zasada alternatu nie obowi\u0105zuje\u201d. Zabrzmia\u0142o to jako ponury \u017cart, bo ona oczywi\u015bcie w PRL zawsze, nawet w czasach stalinowskich, obowi\u0105zywa\u0142a. Oddawa\u0142a wszak\u017ce owa replika, nawet je\u015bli czyniona \u017cartem, niestety stan mentalno\u015bci niekt\u00f3rych naszych dyplomat\u00f3w tamtych czas\u00f3w. Jej autor zreszt\u0105 zd\u0105\u017cy\u0142 zosta\u0107 za III RP ambasadorem w jednym z pa\u0144stw postsowieckich.
<\/p>\n\n\n\n
Pa\u0144stwa zachodnie, nawet te pozostaj\u0105ce z RFN w najlepszej komitywie, jak cho\u0107by Francja, pa\u0144stw uznaj\u0105cych NRD akurat z tego powodu fumami nie obda\u017ca\u0142y.
<\/p>\n\n\n\n
Doktryna pozosta\u0142a jedynie symbolicznym wyrazem pozycji prawnych RFN. Wymogi potrzeb bie\u017c\u0105cej polityki okaza\u0142y si\u0119 silniejsze od jej praktycznej wiarygodno\u015bci. Nie pierwszy to przypadek, kiedy polityka zatriumfowa\u0142a nad gorsetem zasad.
<\/p>\n\n\n\n
Kres doktrynie zada\u0142a Ostpolitik Willy’ego Brandta. RFN znormalizowa\u0142a relacje z Polsk\u0105 i innymi pa\u0144stwami socjalistycznymi. Grundlagenvertrag<\/em> mi\u0119dzy RFN i NRD z 1972 r. ostatecznie wyklucza\u0142 uzurpowanie sobie przez jedno z pa\u0144stw niemieckich prawa do reprezentowania drugiego pa\u0144stwa niemieckiego. Tak, fix und fertig<\/em>, nowy format relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami niemieckimi sta\u0142 si\u0119 faktem. Doktryna Hallsteina by\u0142a wyrazem polityki \u201ejednych Niemiec\u201d, kontestowanej przez NRD. Polityka \u201ejednych Chin\u201d praktykowana zar\u00f3wno przez Chi\u0144sk\u0105 Republik\u0119 Ludow\u0105, jak i Tajwan, skutki w praktyce dyplomatycznej i politycznej ma podobne, cho\u0107 wynikaj\u0105 one z odmiennego interpretowania doktryny \u201ejednych Chin\u201d przez obie strony. Od 1949 r. zar\u00f3wno ChRL, jak i Republika Chi\u0144ska (Tajwan) ro\u015bci\u0142y sobie prawa do wy\u0142\u0105cznego\/prawowitego reprezentowania \u201ejednych Chin\u201d. Pocz\u0105tkowo to w\u0142a\u015bnie w\u0142adze Tajwanu, kt\u00f3re zajmowa\u0142y chi\u0144skie miejsce w ONZ i innych organizacjach mi\u0119dzynarodowych, wprowadzi\u0142y praktyk\u0119 zrywania stosunk\u00f3w dyplomatycznych z pa\u0144stwami, kt\u00f3re uzna\u0142y powstanie ChRL i nawi\u0105zywa\u0142y z ni\u0105 relacje dyplomatyczne. Liczba pa\u0144stw, kt\u00f3re uznawa\u0142y ChRL, nieustannie jednak ros\u0142a. Uznawa\u0142y ChRL nie tylko pa\u0144stwa socjalistyczne, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119. A Tajwan, konsekwentnie realizuj\u0105c doktryn\u0119 zrywania z nimi stosunk\u00f3w, popada\u0142 w coraz wi\u0119ksz\u0105 izolacj\u0119. W 1971 r. dosz\u0142o do prze\u0142omowej decyzji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ. Mimo sprzeciwu USA (wspieranych przez Japoni\u0119, Brazyli\u0119, Filipiny, Australi\u0119 i inne pa\u0144stwa, g\u0142\u00f3wnie Ameryki \u015arodkowej i Po\u0142udniowej oraz Afryki subsaharyjskiej) wniesiony przez Albani\u0119 projekt restytucji praw ChRL w organizacji uzyska\u0142 niezb\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 2\/3 g\u0142os\u00f3w. Chi\u0144scy komuni\u015bci zaj\u0119li miejsce Chin w ONZ i organizacjach jej systemu. W 1972 r. nawi\u0105za\u0142a relacje z ChRL Japonia, a chi\u0144sko-ameryka\u0144ski tzw. komunikat szanghajski podczas wizyty prezydenta Nixona w Chinach w 1972 r. sygnalizowa\u0142 nieuchronno\u015b\u0107 nawi\u0105zania stosunk\u00f3w dyplomatycznych USA z Chinami, co nast\u0105pi\u0142o z pocz\u0105tkiem 1979 r. W\u0142adze tajwa\u0144skie musia\u0142y pogodzi\u0107 si\u0119 z ich wypychaniem z obiegu mi\u0119dzynarodowego. To teraz ChRL domaga\u0142a si\u0119 od swoich partner\u00f3w zaprzestania stosunk\u00f3w z tzw. Republik\u0105 Chi\u0144sk\u0105. Tajwan m\u00f3g\u0142 jedynie liczy\u0107 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 reprezentowania swoich interes\u00f3w przez tzw. przedstawicielstwa handlowo-kulturalne. A w niekt\u00f3rych przypadkach zwyczajnie podkupywa\u0107 biedniejszych cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej, aby stosunk\u00f3w dyplomatycznych nie zrywa\u0142y. Na pocz\u0105tku trzeciej dekady nowego milenium ledwie kilkana\u015bcie pa\u0144stw (w tym Watykan) utrzymywa\u0142o stosunki dyplomatyczne z Tajwanem, ale a\u017c ponad p\u00f3\u0142 setki (w tym Polska i Unia Europejska) ma w Tajpej przedstawicielstwa o charakterze gospodarczo-handlowym. Kiedy jednak jesieni\u0105 2021 r. Litwa pozwoli\u0142a na otwarcie Biura, kt\u00f3re w nazwie zamiast zwyczajowego “Tajpej” mia\u0142o s\u0142owo “Tajwan”, Chiny odpowiedzia\u0142y obni\u017ceniem rangi stosunk\u00f3w dyplomatycznych z Litw\u0105 i sankcjami administracyjno-handlowymi. Zjednoczenie Chin pozostaje absolutnym priorytetem w\u0142adz ChRL. W ramach tej polityki dosz\u0142o do zd\u0142awienia demokracji w Hongkongu, mimo sk\u0142adanych deklaracji o wierno\u015bci formule \u201ejeden kraj, dwa systemy\u201d. Czy pr\u00f3ba wch\u0142oni\u0119cia Tajwanu stanie si\u0119 zarzewiem nowej wojny \u015bwiatowej? Czy zdecydowana reakcja Zachodu na rosyjsk\u0105 agresj\u0119 wobec Ukrainy och\u0142odzi\u0142a zapa\u0142 do si\u0142owego rozwiazania kwestii tajwa\u0144skiej? Tajwan sta\u0142 si\u0119 niew\u0105tpliwie (obok Korei i Izraela) najczulszym indykatorem spolegliwo\u015bci ameryka\u0144skich r\u0119kojmi bezpiecze\u0144stwa. W 2020 r. kiedy Azerbejd\u017can podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania wojskowe maj\u0105ce na celu odbicie G\u00f3rskiego Karabachu, znale\u017ali si\u0119 komentatorzy, tak\u017ce w Polsce, kt\u00f3rzy otwarcie przyznawali mu moraln\u0105, polityczn\u0105 racj\u0119, bo chcia\u0142 odzyska\u0107 terytorium w\u0142asne, mimo i\u017c zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej do pokojowego rozstrzygni\u0119cia sporu. Czy wszak\u017ce konsekwentnie wsparliby Pekin, gdyby ten zdecydowa\u0142 si\u0119 na militarne rozwi\u0105zanie problemu tajwa\u0144skiego, zw\u0142aszcza je\u015bliby USA w imi\u0119 solidarno\u015bci sojuszniczej poprosili Polsk\u0119 o polityczne wsparcie w obronie Tajwanu? Interesuj\u0105c\u0105 odmian\u0105 dyplomatycznego bojkotu by\u0142a tzw. doktryna Betancourta, sformu\u0142owana w ko\u0144cu lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w., zgodnie z kt\u00f3r\u0105 Wenezuela zrywa\u0142a stosunki dyplomatyczne z pa\u0144stwami niedemokratycznymi, a zw\u0142aszcza z juntami militarnymi, kt\u00f3re do w\u0142adzy dosz\u0142y drog\u0105 przewrotu. Stosowano j\u0105 wszak\u017ce bardzo kr\u00f3tko i w zasadzie wy\u0142\u0105cznie w odniesieniu do pa\u0144stw Ameryki \u0141acinskiej (cho\u0107 dotkn\u0119\u0142a ona te\u017c relacji z Hiszpani\u0105). By\u0107 mo\u017ce, kiedy ob\u00f3z demokracji w \u015bwiecie b\u0119dzie ju\u017c na tyle powszechny, \u017ce pa\u0144stwa opresyjne stan\u0105 si\u0119 prawdziwymi wyj\u0105tkami, kto\u015b sobie o niej przypomni.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n Mimo rosyjskiej aneksji Krymu w 2014 r. Ukraina nie zrywa\u0142a stosunk\u00f3w dyplomatycznych z Rosj\u0105. Uczyni\u0142a to dopiero w lutym 2022 r., kiedy Rosja uzna\u0142a oficjalnie separatystyczne republiki donbaskie i rozpocz\u0119\u0142a agresj\u0119. Natychmiast zerwa\u0142a Ukraina relacje…<\/p>\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/64281101_2299373560116560_7783004679117471744_n.jpg?resize=544%2C363&ssl=1\")