Nowy uniwersalizm kobiec\u0105 ma twarz. Nie chodzi tu bynajmniej o Gret\u0119 Thunberg. Tym bardziej nie o Ursul\u0119 von der Leyen. Nie chodzi te\u017c o to, \u017ce dzisiejszy pe\u0142en odwagi aktywizm polityczny spocz\u0105\u0142 na barkach kobiet. Protesty w Iranie w 2022 r., akcje sprzeciwu wobec junty w Mjanmie w 2021 r., demonstracje na Bia\u0142orusi w 2020 r., rewolucja aksamitna w Armenii w 2018 r. by\u0142y zdominowane (przynajmniej liczebnie) przez kobiety. A i w Polsce ruch sprzeciwu wobec PiS-owskiej w\u0142adzy poprowadzi\u0142y w swoim czasie kobiety. I to masowy udzia\u0142 kobiet w wyborach przes\u0105dzi\u0142 o zmianie rz\u0105du w 2023 r. Wszystko to mo\u017ce w spos\u00f3b uprawniony prowadzi\u0107 do wniosku, \u017ce dzi\u015b to w\u0142a\u015bnie kobiety maj\u0105 odwag\u0119 i determinacj\u0119 wyst\u0119powa\u0107 przeciw starym porz\u0105dkom. Wi\u0119c to i one nadaj\u0105 i b\u0119d\u0105 nadawa\u0107 ton kampanii o nowy \u0142ad globalny.<\/p>\n\n\n\n
Kobieca twarz uniwersalizmu wynika wszak\u017ce z najg\u0142\u0119bszej istoty kierunku przebudowy \u0142adu mi\u0119dzynarodowego. Stary porz\u0105dek oparty by\u0142 na paradygmacie pa\u0144stwa narodowego, a pa\u0144stwo narodowe na paradygmacie narodu. Nar\u00f3d za\u015b wyobra\u017cany by\u0142 i konstruowany przez wysoce zmaskulinizowane czynniki. Pisa\u0142a swego czasu Maria Janion: \u201eNowoczesne poj\u0119cie narodu oraz powstaj\u0105cy wraz z nim nacjonalizm \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 ze stereotypem m\u0119sko\u015bci, zawieraj\u0105cym w sobie odpowiednio podane cechy m\u0119skiej to\u017csamo\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3lnota narodowa krzep\u0142a pod wp\u0142ywem \u201emitologii m\u0119skiej wsp\u00f3lnoty\u201d, w duchu \u201ebezwzgl\u0119dnej walki i wojennego furoru\u201d. Nacjonalistyczne ideologie odwo\u0142ywa\u0142y si\u0119 do idea\u0142u m\u0119sko\u015bci, nacjonalistyczne za\u015b ruchy by\u0142y ruchami \u201eprawdziwych m\u0119\u017cczyzn\u201d. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce i nasi dzisiejsi \u201estadionowi patrioci\u201d staj\u0105 na szpicy boj\u00f3wek homofobicznych. Bo m\u0119ski homoseksualizm jest przez nich postrzegany jako zaprzeczenie m\u0119sko\u015bci. Jak zauwa\u017ca\u0142 George L. Mosse: \u201eM\u0119ski eros by\u0142 duchem strasz\u0105cym nowoczesnego nacjonalizmu\u201d. Nacjonalizm idealizowa\u0142 \u201eprawdziw\u0105 przyja\u017a\u0144 m\u0119sk\u0105\u201d, przeciwstawiaj\u0105c j\u0105 \u201eprzyja\u017ani nacechowanej erotycznie\u201d. Nacjonalizm jako ruch m\u0119ski odcina\u0142 si\u0119 od zbocze\u0144, dewiacji, nieczysto\u015bci, u\u0142omno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kobieco\u015b\u0107 by\u0142a uto\u017csamiana ze s\u0142abo\u015bci\u0105, pasywno\u015bci\u0105, zdradliwo\u015bci\u0105, nieczysto\u015bci\u0105, uwodzeniem. Mia\u0142a tylko jedn\u0105 szlachetn\u0105 posta\u0107 \u2013 figur\u0119 Matki. I figura ta upostaciowywa\u0142a cz\u0119sto sam nar\u00f3d. Liczy\u0142a si\u0119 tylko Matka. A reszta kobiecej spo\u0142eczno\u015bci by\u0142a plemieniem podleg\u0142ym i pogardzanym. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce by\u0142a plemieniem zawsze czyich\u015b obecnych lub przysz\u0142ych matek. Ka\u017cdy prawdziwy nacjonalista wierzy w niepokalane pocz\u0119cie w\u0142asnego narodu, tak jak i wierzy w niepokalanie w\u0142asnej matki.<\/p>\n\n\n\n
Znamienne, \u017ce kiedy 11 marca 1882 r. Ernest Renan wyg\u0142asza\u0142 sw\u00f3j epokowy wyk\u0142ad: \u201eCzym jest nar\u00f3d\u201d, na sali w Sorbonie s\u0142uchali go wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n
Pa\u0144stwo narodowe wi\u0119c musia\u0142o by\u0107 budowane w kulcie si\u0142y i ofiary. Bo jego pierwszym zadaniem by\u0142o zapewnienie narodowego trwania, o jego statusie decydowa\u0142y zgromadzone zasoby pot\u0119gi. Musia\u0142o rywalizowa\u0107 z innymi. Musia\u0142o broni\u0107 swojego interesu nawet uciekaj\u0105c si\u0119 do si\u0142y. Jak dobry samiec.<\/p>\n\n\n\n
Imperializm by\u0142 wykwitem hiperm\u0119sko\u015bci. Dla uwiarygodnienia swojej agresywnej misji Zach\u00f3d feminizowa\u0142 wizerunkowo podbijane narody. Wyobrazi\u0142 siebie Zach\u00f3d jako m\u0119\u017cczyzn\u0119, a Wsch\u00f3d uczyni\u0142 kobiet\u0105. Jak przekonywa\u0142 Edward Said, m\u0119ski Zach\u00f3d musia\u0142 podbija\u0107 kobiecy Wsch\u00f3d. Kolonizacja i prowadzone w jej ramach podboje by\u0142y tworzeniem relacji podporz\u0105dkowania, zniewolenia i poskramiania, podobnym w istocie do relacji m\u0119sko-damskich w \u00f3wczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie. Wsch\u00f3d by\u0142 portretowany jako podrz\u0119dny, zacofany a jednocze\u015bnie nieprzenikniony, wywo\u0142uj\u0105cy uczucie po\u017c\u0105dania. Kobieta Orientu nigdy sama z siebie nie zabiera\u0142a g\u0142osu, nie ujawnia\u0142a emocji, pos\u0142usznie s\u0142u\u017cy\u0142a m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 w jej imieniu i j\u0105 reprezentowa\u0142 na zewn\u0105trz. I przyci\u0105ga\u0142 Orient, podobnie jak jego kobiety, zachodnich m\u0119\u017cczyzn seksualn\u0105 obietnic\u0105 niezaznawanej dot\u0105d rozkoszy. Pisa\u0142 Said, \u017ce orientalizm \u201epostrzega\u0142 siebie i swoj\u0105 tematyk\u0119 z seksistowskimi przes\u0142onami na oczach\u201d (\u201eviewed itself and its subject matter with sexist blinders\u201d).<\/p>\n\n\n\n
Konflikty mi\u0119dzy pa\u0144stwami imperialnymi sta\u0142y si\u0119 zwarciem samc\u00f3w-alfa (o panowanie nad globalnym haremem).<\/p>\n\n\n\n
Polityka mi\u0119dzynarodowa dzi\u015b i dzisiejszy \u0142ad mi\u0119dzynarodowy jest spu\u015bcizn\u0105 owego m\u0119skiego \u015bwiata. Jest to \u015bwiat hierarchii, dominacji, rywalizacji, konfliktu, przemocy, politycznego okulocentryzmu. Sp\u00f3jrzcie tylko na W\u0142adimira Putina i jego dzia\u0142ania. Trudno dzi\u015b o bardziej przekonuj\u0105c\u0105 personifikacj\u0119 maskulinistycznych stereotyp\u00f3w w polityce, maczyzmu jako apoteozy skuteczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W 2014 r. Szwecja proklamowa\u0142a doktryn\u0119 feministycznej polityki zagranicznej. Sta\u0142a si\u0119 ona flagowym projektem zaanga\u017cowania globalnego Szwecji. Nie brakowa\u0142o pocz\u0105tkowo sceptycyzmu w ocenie jej szans. Ba, w kuluarach oenzetowskich s\u0142ycha\u0107 mo\u017cna by\u0142o nawet prze\u015bmiewczy chichot. The New Yorker zauwa\u017cy\u0142 w 2015 r., \u017ce w kr\u0119gach dyplomatycznych, gdzie wypowiada\u0107 si\u0119 przyj\u0119to ze staranno\u015bci\u0105 i rozwag\u0105, s\u0142owa \u201efeminizm\u201d nie u\u017cywano w og\u00f3le<\/p>\n\n\n\n
Feministyczna polityka zagraniczna opiera\u0142a si\u0119 na trzech filarach: walce o prawa kobiet, zwi\u0119kszeniu ich reprezentacji na szczeblach kierowniczych w polityce i biznesie, skierowaniu pomocy rozwojowej na cele zwi\u0105zane z emancypacj\u0105 kobiet.<\/p>\n\n\n\n
Uczynieniu walki o prawa kobiet osi\u0105 polityki zagranicznej w \u015bwiecie mo\u017cna tylko przyklasn\u0105\u0107. Jest zjawiskiem ur\u0105gaj\u0105cym wysokiemu mniemaniu nas o sobie jako cywilizacji, \u017ce setki milion\u00f3w kobiet \u017cyj\u0105 w warunkach dyskryminacji prawnej, s\u0105 w swoich prawach ograniczone, pozbawione s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci realizacji praw reprodukcyjnych, padaj\u0105 ofiarami przemocy domowej, s\u0105 op\u0142acane za swoj\u0105 prac\u0119 gorzej ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce upo\u015bledzony status kobiet jest dowodem na brak naszej zdolno\u015bci jako cywilizacji do wyzwolenia si\u0119 ze spu\u015bcizny wiek\u00f3w ciemnych. My w tamtych wiekach jeszcze tkwimy, cho\u0107 gadamy o postnowoczesno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Szwedzi postawili w centrum swojej polityki tak\u017ce zwi\u0119kszenie liczby kobiet sprawuj\u0105cych funkcje kierownicze w dyplomacji i polityce mi\u0119dzynarodowej. \u017badna kobieta nie dost\u0105pi\u0142a dot\u0105d zaszczytu zasiadania na fotelu Sekretarza Generalnego ONZ i na innych fotelach kierowniczych (Sekretarza Generalnego NATO, Sekretarza Generalnego Ligi Arabskiej i innych). Kobiety stanowi\u0105 znikomy procent negocjator\u00f3w dyplomatycznych (np. w ci\u0105gu trzech dekad wysi\u0142k\u00f3w Grupy Mi\u0144skiej ws. G\u00f3rskiego Karabachu \u017cadna kobieta nie by\u0142a mediatorem lub specjalnym przedstawicielem Przewodnicz\u0105cego OBWE).<\/p>\n\n\n\n
Na emancypacj\u0119 kobiet nadal po\u015bwi\u0119ca si\u0119 zbyt ma\u0142o \u015brodk\u00f3w. A emancypacja kosztuje. Tu ma\u0142a dygresja. Kiedy zapyta\u0142em na spotkaniu z grup\u0105 kobiet w jednej z prowincji arme\u0144skich, co powinni\u015bmy jako donatorzy pomocy rozwojowej zrobi\u0107, aby zwi\u0119kszy\u0107 liczb\u0119 kobiet anga\u017cuj\u0105cych si\u0119 w polityce, us\u0142ysza\u0142em jasn\u0105 i przemy\u015blan\u0105 odpowied\u017a: \u201eBudujcie \u017c\u0142obki i przedszkola\u201d. W wielu krajach problemem jest nadal dost\u0119p kobiet do edukacji i opieki zdrowotnej. Bez tego r\u00f3wnouprawnienia zagwarantowa\u0107 nie spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Szwedzi poci\u0105gn\u0119li za sob\u0105 kilkana\u015bcie kraj\u00f3w, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 propagatorami feministycznej polityki zagranicznej. S\u0105 w tej grupie Australia, Kanada, Norwegia, Francja i Meksyk. Polski jeszcze nie ma. <\/p>\n\n\n\n
A nawet USA przej\u0119\u0142y niekt\u00f3re elementy feministycznej polityki, cho\u0107 do inicjatywy nie do\u0142\u0105czy\u0142y. Pojawi\u0142o si\u0119 nawet poj\u0119cie \u201eDoktryny Hillary\u201d (od imienia Sekretarz Stanu USA za czas\u00f3w Obamy), kt\u00f3re nakazuje traktowa\u0107 zniewolenie kobiet jako zagro\u017cenie bezpiecze\u0144stwa. Agencje ONZ, OECD i inne organizacje przyjmowa\u0142y dokumenty wspieraj\u0105ce cel r\u00f3wnouprawnienia kobiet (Deklaracja Peki\u0144ska z 1995 r., Rezolucja 1325 Rady Bezpiecze\u0144stwa z 2000 r. i p\u00f3\u017aniejsze).<\/p>\n\n\n\n
Deprymowa\u0107 m\u00f3g\u0142 wszak\u017ce zamiar nowego prawicowego rz\u0105du szwedzkiego og\u0142oszony w grudniu 2022 r. zarzucenia, przynajmniej w wymiarze PR-owym, doktryny feministycznej polityki zagranicznej, bo w jego ocenie \u201eetykieta sta\u0142a si\u0119 wa\u017cniejsza od zawarto\u015bci\u201d, czyli forma przys\u0142oni\u0142a tre\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ale we wrze\u015bniu 2023 r. ju\u017c osiemna\u015bcie pa\u0144stw przyj\u0119\u0142o specjaln\u0105 deklaracj\u0119 polityczn\u0105 o feministycznym podej\u015bciu do polityki zagranicznej i rozmawiano o tym w Nowym Jorku na szczeblu ministerialnym. Mimo wi\u0119c widocznej rezerwy w szerszych kr\u0119gach, inicjatywa trzyma si\u0119 mocno. Jednym z pierwszych dzia\u0142a\u0144 nowego polskiego rz\u0105du w polityce zagranicznej powinno by\u0142oby si\u0119 sta\u0107 do\u0142\u0105czenie do grupy pa\u0144stw promuj\u0105cej polityk\u0119 feministyczn\u0105. Czy najbardziej feministyczny rz\u0105d w historii Polski zacz\u0105\u0142 ju\u017c rozwa\u017ca\u0107 dzia\u0142ania w tym kierunku, wiewi\u00f3rki na Szucha milcz\u0105. Mo\u017ce tam feminist\u00f3w (feministek) si\u0119 ca\u0142kiem nie osta\u0142o. No chyba, \u017ce czekamy, a\u017c do grupy tych pa\u0144stw doszlusuj\u0105 wpierw Stany Zjednoczone.<\/p>\n\n\n\n
Krytykowano t\u0119 doktryn\u0119 z r\u00f3\u017cnych zreszt\u0105 stron. Do\u015b\u0107 wcze\u015bnie pojawi\u0142 si\u0119 zarzut o braku konsekwencji. Szwecja g\u0142osi\u0142a has\u0142a feministycznego pokoju, a jednocze\u015bnie by\u0142a wiod\u0105cym eksporterem uzbrojenia. Gwoli sprawiedliwo\u015bci odnotowa\u0107 nale\u017cy, \u017ce zrezygnowa\u0142a ona swego czasu z lukratywnego kontraktu na dostawy broni do Arabii Saudyjskiej, argumentuj\u0105c \u017ce kraj ten nadal traktuje kobiety jako obywateli drugiej kategorii. Ale inne pa\u0144stwa zachodnie podobnych kryteri\u00f3w w eksporcie w\u0142asnych system\u00f3w uzbrojenia nie stosuj\u0105. Systemowych sankcji za praktyk\u0119 okaleczania \u017ce\u0144skich narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa te\u017c jeszcze nie wprowadza. A ju\u017c tym bardziej za zakaz aborcji.<\/p>\n\n\n\n
Rzecznicy feministycznej polityki zagranicznej odpowiadali, \u017ce jest ona prowadzona w spos\u00f3b odpowiedzialny i pragmatyczny, czyli z uwzgl\u0119dnieniem panuj\u0105cych w \u015bwiecie reali\u00f3w. Nie jest krucjat\u0105 moraln\u0105. Nie jest polityk\u0105 dogmatyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Inny zarzut wskazywa\u0142 na brak praktycznych skutk\u00f3w promowania kobiet na wysokie stanowiska. Trudno do ko\u0144ca z tym zarzutem si\u0119 zgodzi\u0107. Sprawowanie przez Catherine Ashton i Federic\u0119 Mogherini funkcji szefowej unijnej dyplomacji przyczyni\u0142o si\u0119 do ugruntowania polityki genderowej w tzw. mainstreamie dzia\u0142a\u0144 zewn\u0119trznych Unii, powo\u0142ania ambasadorki ds. gender i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, przyj\u0119cia kolejnych strategii i zapewnienia dobrej proporcji kobiet na najwy\u017cszych stanowiskach dyplomatycznych. Ale Borrell jest r\u00f3wnie dobrym wykonawc\u0105 tej polityki. Czy za\u015b liczna obecno\u015b\u0107 kobiet na wysokich stanowiskach dyplomatycznych przynios\u0142a odczuwalny skutek w konkretnych dzia\u0142aniach dyplomacji unijnej? Czy przez to zmieni\u0142 si\u0119 jej styl? Zmieni\u0142y si\u0119 sposoby dzia\u0142ania? Zmieni\u0142y cele polityczne? Krytycy twierdz\u0105, \u017ce bynajmniej nie. A ju\u017c najostrzejsze g\u0142osy twierdz\u0105, \u017ce istniej\u0105cy system uprawiania dyplomacji, praktykowany od stuleci, takiej mo\u017cliwo\u015bci po prostu nie daje. Kobiety wpisuj\u0105 si\u0119 w istniej\u0105ce kanony, kanony stworzone przez bardzo m\u0119ski \u015bwiat starej polityki mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n
Dla zilustrowania tej tezy kolejna dygresja. Bliska mi osoba zwr\u00f3ci\u0142a kiedy\u015b uwag\u0119, \u017ce bywalcy teatr\u00f3w w Polsce (i nie tylko) mog\u0105 w antraktach obserwowa\u0107 cz\u0119sto zjawisko d\u0142ugich kolejek do \u017ce\u0144skich toalet przy braku jakiegokolwiek t\u0142oku przed toaletami m\u0119skimi. Na Zachodzie problem jest mniej ostry. Z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. U nas projektantami budynk\u00f3w teatralnych byli m\u0119\u017cczy\u017ani i to w czasach, kiedy nie mogli podejrzewa\u0107, \u017ce kiedy\u015b to kobiety dominowa\u0107 b\u0119d\u0105 w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci teatralnej. A w projektach obowi\u0105zywa\u0142a zasada symetrii i rozdzielno\u015bci toalet. Kobiety zostaj\u0105 dyrektorami teatr\u00f3w, ale nie zawsze potrafi\u0105 problem tych upokarzaj\u0105cych kolejek rozwi\u0105za\u0107. Ba, one tego problemu nie dostrzegaj\u0105. Gdyby podobnie d\u0142ugie kolejki ustawia\u0142y si\u0119 przed toaletami m\u0119skimi, ka\u017cdy m\u0119ski dyrektor przy pomocy m\u0119skiego architekta dawno problem by rozwi\u0105za\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Nominacje kobiet na stanowiska kierownicze w dyplomacji zmieniaj\u0105 jej wizerunek, ale winny wszak\u017ce zmienia\u0107 jej istot\u0119, chcia\u0142oby si\u0119 rzec.<\/p>\n\n\n\n
A krytycy feministycznej polityki zagranicznej wyci\u0105gaj\u0105 na koniec argument ci\u0119\u017ckiej wagi. Stosowane w ramach tej polityki metody powielaj\u0105 stereotyp \u201ekobiety wymagaj\u0105cej zmaskulinizowanej ochrony\u201d, polegaj\u0105 na administracyjnym wymuszaniu zmian poprzez kwoty, suwaki i inne sztuczne wygibasy. A zmienia\u0107 trzeba system.<\/p>\n\n\n\n
Jest znamienne, \u017ce szwedzka doktryna feministycznej polityki nie zawiera\u0142a \u017cadnych postulat\u00f3w dotycz\u0105cych przemeblowania \u015bwiata polityki mi\u0119dzynarodowej, uformowanego przecie\u017c przez m\u0119\u017cczyzn i obci\u0105\u017conego ich to\u017csamo\u015bciowymi sk\u0142onno\u015bciami (rywalizacja, walka, dominacja, etc.).<\/p>\n\n\n\n
Co poczytywa\u0107 mo\u017cna za niew\u0105tpliw\u0105 zas\u0142ug\u0119 feministycznej doktryny to fakt, \u017ce jej praktyczne zastosowanie doda\u0142o animuszu teoretykom i analitykom, kt\u00f3rzy od lat chcieli przetransponowa\u0107 studia genderowe na obszar teorii stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Ostatnie lata przynios\u0142y obfite plony w postaci ksi\u0105\u017cek, artyku\u0142\u00f3w, konferencji i seminari\u00f3w, kt\u00f3re odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do feministycznej teorii stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Jej niew\u0105tpliw\u0105 zas\u0142ug\u0105 jest uwypuklenie czynnika moralnego w polityce (prawa kobiet), analizy podmiot\u00f3w stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych jako spo\u0142ecznych konstrukt\u00f3w. By\u0142a na sw\u00f3j spos\u00f3b cz\u0119\u015bci\u0105 kosmopolitycznego zwrotu w naukach spo\u0142ecznych, o kt\u00f3ry tak zabiega\u0142 Ulrich Beck.<\/p>\n\n\n\n
Emancypacja kobiet by\u0142a jednym z czynnik\u00f3w zmniejszenia przemocy w \u015bwiecie (i tej mi\u0119dzypa\u0144stwowej r\u00f3wnie\u017c), jak udowodni\u0142 to przekonuj\u0105co Steven Pinker. A powa\u017cne badania pokazuj\u0105, \u017ce wsz\u0119dzie tam, gdzie funkcjonuje r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci, praworz\u0105dno\u015b\u0107 jest o wiele silniejsza.<\/p>\n\n\n\n
Da\u0142em si\u0119 przekona\u0107 i ja, \u017ce prze\u0142omu w zarz\u0105dzaniu globem nie uda si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 z pomoc\u0105 starej dyplomacji, starego systemu instytucji mi\u0119dzynarodowych, wszystkiego, co wi\u0105\u017cemy z paradygmatem stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, opartym na pa\u0144stwie narodowym i interesie narodowym jako \u201enaczelnej zasadzie grawitacji\u201d determinuj\u0105cej zachowanie pa\u0144stw. Da\u0142em si\u0119 przekona\u0107 i ja, \u017ce hierarchia winna ust\u0105pi\u0107 sieciowo\u015bci, rywalizacja winna ust\u0105pi\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu, narodowy egoizm kosmopolitycznej empatii, interesy warto\u015bciom, prezentyzm longtermizmowi, dyplomatyczny okulocentryzm i informacyjna skopofilia wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cemu dotykowi. Zosta\u0142em feminist\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ale w dzia\u0142aniu feministycznej polityki zagranicznej takich strategicznych zamiar\u00f3w nie widz\u0119. Nie widz\u0119 nawet posi\u0142kowania si\u0119 pomys\u0142ami, kt\u00f3re na stole od dawna le\u017c\u0105, ot, cho\u0107by zwi\u0105zanymi z budow\u0105 instytucji sieciowego \u015bwiata (Anne-Marie Slaughter).<\/p>\n\n\n\n
Feministyczny porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy by\u0142by dla \u015bwiata nowego uniwersalizmu jak znalaz\u0142. Ale opieszale materializowany mo\u017ce nigdy nie doczeka\u0107 triumfu. Nim si\u0119 jego proponenci obejrz\u0105, \u015bwiat we\u017amie w swoje ramiona porz\u0105dek technologiczny (Pax Technologica), oparty na dyktacie sztucznej inteligencji, big data i mechanicznym uczeniu. Czy dla \u015bwiata lepsza to opcja, o tym ju\u017c innym razem.<\/p>\n\n\n\n
Bo tak naprawd\u0119 chodzi przecie\u017c o uwolnienie paradygmat\u00f3w polityki mi\u0119dzynarodowej od genderowych stereotyp\u00f3w, o odrzucenie kulturowych przes\u0105d\u00f3w i uprzedze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
(Na podstawie mojego wyk\u0142adu we Wiedniu w lipcu 2023 r.)<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/00_Longing.jpg?resize=566%2C800&ssl=1\")
Nowy uniwersalizm kobiec\u0105 ma twarz. Nie chodzi tu bynajmniej o Gret\u0119 Thunberg. Tym bardziej nie o Ursul\u0119 von der Leyen. Nie chodzi te\u017c o to, \u017ce dzisiejszy pe\u0142en odwagi aktywizm polityczny spocz\u0105\u0142 na barkach kobiet.…<\/p>\n