Od wrze\u015bnia 2019 r. do sierpnia 2022 r., wi\u0119c przez trzy lata niemal, do\u015bwiadcza\u0142em rozdzieraj\u0105cego moje sumienie zawodowe uczucia. Pozostawa\u0142em jako cz\u0142onek s\u0142u\u017cby dyplomatycznej RP lojalnym urz\u0119dnikiem mojego pa\u0144stwa, a z drugiej strony \u2013 jako jego obywatel \u2013 czu\u0142em narastaj\u0105c\u0105 abominacj\u0119 co do dzia\u0142a\u0144 mojego pa\u0144stwa wobec obywateli. Przera\u017ca\u0142a mnie bezczelna inwigilacja, w tym dotycz\u0105ca nie tylko polityk\u00f3w opozycji, dziennikarzy, adwokat\u00f3w, ale nawet funkcjonariuszy samego pa\u0144stwa \u2013 s\u0119dzi\u00f3w, prokurator\u00f3w. Wywo\u0142ywa\u0142 niesmak styl dzia\u0142ania policji, u\u017cywanie jej jako tarczy chroni\u0105cej ludzi w\u0142adzy, stosowanie przez ni\u0105 brutalnej si\u0142y do zastraszania demonstruj\u0105cych kobiet, poddawanie protestuj\u0105cych obywateli poni\u017caj\u0105cym szykanom podczas zatrzyma\u0144. Bod\u0142o mnie polityczne uw\u0142aszczanie urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych i rz\u0105dowych, obsadzanie ich niekompetentnymi krewnymi i znajomymi w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Nawet w ma\u0142ych sprawach administracyjnych natyka\u0142em si\u0119 na przyk\u0142ady skrajnego braku profesjonalizmu, kt\u00f3ry by\u0142by nie do pomy\u015blenia jeszcze kilka lat temu. Rad by\u0142em, \u017ce moje dzieci nie musz\u0105 posy\u0142a\u0107 swoich dzieci do pa\u0144stwowych szk\u00f3\u0142 w Polsce i wystawia\u0107 je na Czarnkow\u0105 deform\u0119, \u017ce nikt z mojej rodziny nie studiuje na pa\u0144stwowych uniwersytetach w Polsce. Jako urz\u0119dnik tego pa\u0144stwa widzia\u0142em (a i sam sta\u0142em si\u0119 ofiar\u0105) deprofesjonalizacji s\u0142u\u017cby zagranicznej, widzia\u0142em jak bezczelnie usuwa si\u0119 ze s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej bardzo kompetentnych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy oddali serce pracy dla kraju w ostatnich 30 latach, zast\u0119puj\u0105c ich ignorantami. Jak to przyj\u0119to wtedy m\u00f3wi\u0107: \u201ewyrzucano tych, kt\u00f3rzy umiej\u0105, przyjmowano tych, kt\u00f3rzy umi\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Turbowa\u0142o mnie to wszystko setnie.<\/p>\n\n\n\n
W swoich ksi\u0105\u017ckach przed laty opisywa\u0142em narastaj\u0105ce napi\u0119cie na linii obywatel \u2013 pa\u0144stwo. Nigdy nie my\u015bla\u0142em, \u017ce nabierze ono tak osobistego zabarwienia.<\/p>\n\n\n\n
Napi\u0119cie to ma naturalne wyt\u0142umaczenie. Zar\u00f3wno pa\u0144stwo, jak i obywatel, sta\u0142y si\u0119 tak silne, jak nigdy w historii.<\/p>\n\n\n\n
Jednostk\u0119 ludzk\u0105 umocni\u0142 w podmiotowo\u015bci rozw\u00f3j technologii. Ona to zapewni\u0142a jej dost\u0119p do informacji, rozszerzy\u0142a jej horyzonty my\u015blenia. Ona spowodowa\u0142a, \u017ce czasu dla siebie ma wi\u0119cej. A kumulacja dobrobytu wyrwa\u0142a j\u0105 z ogranicze\u0144 paradygmatu przetrwania w organizacji \u017cycia. Kultura spo\u0142eczna da\u0142a jednostce poczucie bezpiecze\u0144stwa. Internet wyposa\u017cy\u0142 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowania powi\u0105za\u0144 sieciowych.<\/p>\n\n\n\n
Pot\u0119ga jednostki przejawia si\u0119 ju\u017c dzia\u0142aniach zak\u0142\u00f3caj\u0105cych, destrukcyjnych \u2013 vide terroryzm, przest\u0119pczo\u015b\u0107, prywatne wojny. Nie trzeba oragnizowa\u0107 si\u0119 w masowe struktury. Szkodzi\u0107 na wielk\u0105 skal\u0119 mo\u017cna ju\u017c w pojedynk\u0119. Rozmiar spustosze\u0144, jakie potencjalnie mo\u017ce wyrz\u0105dzi\u0107 dzi\u015b jednostka, jest przera\u017caj\u0105cy. Rozmiar dobrych uczynk\u00f3w \u2013 nadal bardzo ograniczony.<\/p>\n\n\n\n
Wyzwolenie jednostki, jej upodmiotowienie by\u0142o w spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich procesem naturalnym. I kluczow\u0105 w tym rol\u0119 odegra\u0142a etyka chrze\u015bcija\u0144ska. Jak kiedy\u015b pisa\u0142 Larry Siedentop, u \u017ar\u00f3de\u0142 naszej cywilizacji, jeszcze do czas\u00f3w staro\u017cytnych, spo\u0142ecze\u0144stwo rozumiane by\u0142o jako zwi\u0105zek rodzin, grup pokrewie\u0144stwa krwi, a nie jednostek. Chrze\u015bcija\u0144stwo wpisa\u0142o w to\u017csamo\u015b\u0107 Zachodu idee r\u00f3wno\u015bci dusz, przyrodzonych praw, godno\u015bci ludzkiej. Wywo\u0142a\u0142o rewolucj\u0119 moraln\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do rewolucji spo\u0142ecznej. Jednostka stopniowo wypiera\u0142a rodzin\u0119, plemi\u0119 lub kast\u0119 jako podstaw\u0119 organizacji spo\u0142ecznej. O\u015bwieceniowe pr\u0105dy da\u0142y pocz\u0105tek liberalizmowi. Indywidualizm sta\u0142 si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 postaw\u0105 spo\u0142eczn\u0105 na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n
Nie brakuje socjolog\u00f3w, kt\u00f3rzy obwiniaj\u0105 indywidualizm za wszystkie mo\u017cliwe grzechy spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich \u2013 zanik wi\u0119zi spo\u0142ecznych, egoizm, konsumpcjonizm, a za kryzys demokracji i obyczaj\u00f3w politycznych w szczeg\u00f3lno\u015bci, bo nie ma zdrowej demokracji bez poczucia wsp\u00f3lnoty. Indywidualizm osi\u0105gn\u0105\u0142 swojego szczytu i obr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przeciwko jednostce ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 wszak\u017ce i tacy, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce szczyt indywidualizmu jeszcze przed nami. Harari wi\u0105\u017ce go z wej\u015bciem przez jednostk\u0119 ludzk\u0105, dzi\u0119ki osi\u0105gni\u0119ciom biotechnologicznym i informatycznym, na strace\u0144cz\u0105 drog\u0119 ku nie\u015bmiertelno\u015bci, szcz\u0119\u015bciu i bosko\u015bci. Motywowan\u0105 egoistycznie, sterowan\u0105 przez jednostk\u0119, a nie zbiorowo\u015b\u0107, cho\u0107by pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
Pa\u0144stwo wykonuje dzi\u015b bezprecedensowo szeroki zestaw funkcji. Pierwotnie by\u0142y to zadania zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem i sprawiedliwo\u015bci\u0105. Habermas pisa\u0142, jak w dodatku do funkcji pa\u0144stwa administracyjnego i fiskalnego pojawi\u0142o si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej pa\u0144stwo socjalne (welfare state) i pa\u0144stwo regulacyjne (Keynsian state). Dzi\u015b pr\u00f3buje mu si\u0119 dopisywa\u0107 nowe funkcje (str\u00f3\u017ca moralno\u015bci, jak w Polsce za czas\u00f3w PiS). Z trudem unosi pa\u0144stwo z\u0142o\u017cony na\u0144 ci\u0119\u017car w wymiarze socjalnym. Pojawi\u0142y si\u0119 postulaty zasadniczej przebudowy modelu pa\u0144stwa obowi\u0105zuj\u0105cego na Zachodzie. Micklethwait i Wooldridge wieszczyli przed dekad\u0105 nadej\u015bcie \u201eczwartej rewolucji\u201d w konstrukcji pa\u0144stwa. Po pa\u0144stwie narodowym, po pa\u0144stwie liberalnym, po pa\u0144stwie opieku\u0144czym mia\u0142 przyj\u015b\u0107 czas na nowe pa\u0144stwo: pa\u0144stwo ograniczone, pa\u0144stwo sieciowe, pa\u0144stwo podwynajmuj\u0105ce (outsorcing).<\/p>\n\n\n\n
Habermas ocenia\u0142, \u017ce dzisiejsze pa\u0144stwo narodowe, niezdolne do kompensowania ubocznych skutk\u00f3w globalizacji, winno zosta\u0107 od zadania tego uwolnione przez przekazanie funkcji pa\u0144stwa socjalnego do instytucji ponadnarodowych. Ale bynajmniej nie do organizacji mi\u0119dzynarodowych, bo to \u2013 wed\u0142ug niego \u2013 rozwi\u0105zanie utopijne. Ani do pa\u0144stwa \u015bwiatowego. S\u0142abo\u015b\u0107 pa\u0144stwa narodowego by\u0142a u Habermasa argumentem na rzecz instytucji stworzonych przez pot\u0119gi polityczne, kt\u00f3re to generowa\u0142yby zobowi\u0105zania mi\u0119dzynarodowe w duchu kosmopolityzmu, jak Unia Europejska nie przymierzaj\u0105c. Tylko, \u017ce Unia przed uwsp\u00f3lnotowieniem zabezpiecze\u0144 socjalnych nadal si\u0119 wzbrania.<\/p>\n\n\n\n
Summa summarum, jednostka ludzka chcia\u0142aby wi\u0119c, aby pa\u0144stwo by\u0142o jeszcze bardziej sprawne, jeszcze bardziej opieku\u0144cze, a z drugiej strony pa\u0144stwu coraz mniej ufa, ba, pa\u0144stwa si\u0119 boi, uwa\u017ca, \u017ce na jego dzia\u0142ania ma coraz mniejszy wp\u0142yw.<\/p>\n\n\n\n
Nowoczesn\u0105 relacj\u0119 jednostki ludzkiej z pa\u0144stwem odzwierciedla koncepcja obywatelstwa. Wyros\u0142a z o\u015bwieceniowych rewolucji, kiedy to na \u201eobywatela\u201d wybi\u0142 si\u0119 \u201epoddany\u201d. \u201ePodda\u0144stwo\u201d (feudalna zale\u017cno\u015b\u0107) by\u0142a zale\u017cno\u015bci\u0105 wysoce jednostronn\u0105. Ale i \u201eobywatelstwo\u201d pozostaje nadal relacj\u0105 bardzo asymetryczn\u0105. Powinno\u015bci obywatela wobec pa\u0144stwa s\u0105 o wiele wi\u0119ksze ni\u017c pa\u0144stwa wobec obywatela. Akt nielojalno\u015bci obywatela wobec pa\u0144stwa podlega srogiej karze, nawet najwy\u017cszej. Nielojalno\u015b\u0107 pa\u0144stwa wobec obywatela (o czym przekona\u0142o si\u0119 niema\u0142o oddanych nowej Polsce ludzi) nie kosztuje pa\u0144stwo niekiedy nic. Pa\u0144stwo mo\u017ce pozbawi\u0107 obywatelstwa w ka\u017cdej niemal\u017ce chwili i, jak m\u00f3wi\u0142a o tym kiedy\u015b premier Wlk. Brytanii Theresa May, traktowa\u0107 obywatelstwo jako przywilej, a nie jako prawo. Mo\u017ce jednocze\u015bnie obywatelstwem handlowa\u0107, sprzedawa\u0107 je za pieni\u0105dze (jak czyni to otwarcie Bahrajn, a w bardziej zawoalowanej postaci wiele pa\u0144stw zachodnich). Obywatel zrzec si\u0119 obywatelstwa tak \u0142atwo nie mo\u017ce, a niekiedy nawet nie mo\u017ce wcale. Europejski konwencyjny standard stanowi, \u017ce obywatel zrzec si\u0119 obywatelstwa nie mo\u017ce, je\u015bli mia\u0142by sta\u0107 si\u0119 bezpa\u0144stwowcem. Prawo mi\u0119dzynarodowe traktuje bezpa\u0144stwowo\u015b\u0107 jako sytuacj\u0119 nadzwyczaj wyj\u0105tkow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pojawienie si\u0119 przestrzeni wirtualnej pozwala wyzwoli\u0107 obywatelstwo spod ci\u0119\u017caru asymetrii. Pojawi\u0142y si\u0119 pr\u00f3by usankcjonowania obywatelstwa wirtualnego. A jednocze\u015bnie do s\u0142ownika wesz\u0142o poprawiaj\u0105ce poczucie suwerenno\u015bci jednostki ludzkiej poj\u0119cie \u201enetizen\u201d, kt\u00f3rego mocy bynajmniej polskie oficjalne t\u0142umaczenie \u201einternauta\u201d nie oddaje.<\/p>\n\n\n\n
Pa\u0144stwo mo\u017ce jeszcze, jak w Chinach, pr\u00f3bowa\u0107 zacie\u015bni\u0107 kontrol\u0119 nad obywatelem metod\u0105 totalnej inwigilacji, mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 mobilizowa\u0107 aparat propagandy do prania mu m\u00f3zgu, ale wydaje si\u0119, \u017ce – przynajmniej chwilowo \u2013 zniewoli\u0107 go wobec pa\u0144stwa nie jest w stanie.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy\u015b mog\u0142o za niego decydowa\u0107, kogo z obcych lubi\u0107, a kogo nienawidzi\u0107. Dzi\u015b zaprogramowa\u0107 jego emocji nie mo\u017ce. Niekt\u00f3rzy PiS-owscy zarz\u0105dcy polskim pa\u0144stwem sugerowali nam w minionych latach, aby si\u0119 cieszy\u0107, kiedy Niemcy odpad\u0142y z grupy w fina\u0142ach mistrzostw \u015bwiata w 2022 r. Ka\u017c\u0105 nam si\u0119 Niemc\u00f3w ba\u0107, \u017ce buduj\u0105 pod flag\u0105 europejsk\u0105 \u201eczwart\u0105 rzesz\u0119\u201d. Kiedy\u015b mog\u0142o to nawet wyprowadza\u0107 ludzi na ulice w patriotycznym uniesieniu. Dzi\u015b dzia\u0142a jedynie na zakompleksionych i s\u0142abo wykszta\u0142conych. Pa\u0144stwo, nawet ira\u0144skich ajatollah\u00f3w, nie dyscyplinuje ju\u017c skutecznie jednostkowych uczu\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Coraz s\u0142abiej dzia\u0142a tak skuteczna przecie\u017c w przesz\u0142o\u015bci zasada \u201edulce et decorum est pro Patria mori\u201d. Setki tysi\u0119cy m\u0142odych Rosjan uciekaj\u0105cych za granic\u0119 w obawie, \u017ce przyjdzie im zasad\u0119 t\u0119 spe\u0142ni\u0107 na ziemi ukrai\u0144skiej jest tego potwierdzeniem. Bo przecie\u017c patriotami Rosji by\u0107 nie przestali. Ale chc\u0105, \u017ceby o zasadno\u015bci umierania za ojczyzn\u0119 mogli sami decydowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Bo w tych rozwa\u017caniach rzecz to by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsza: nieufno\u015b\u0107 wobec w\u0142asnego pa\u0144stwa nie oznacza os\u0142abienia to\u017csamo\u015bci narodowej. Ta to\u017csamo\u015b\u0107 staje si\u0119 coraz silniejsza.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy zwolennicy integracji europejskiej i globalnej ow\u0105 siln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 traktuj\u0105 jako hamulec umacniania ponadnarodowych instytucji i form wsp\u00f3\u0142\u017cycia. Tak jest w istocie, je\u015bli pr\u00f3buje si\u0119 zast\u0105pi\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 innymi rodzajami to\u017csamo\u015bci (to\u017csamo\u015bci\u0105 europejsk\u0105 i globaln\u0105). To\u017csamo\u015b\u0107 narodowa na lata naprz\u00f3d pozostanie podstawow\u0105 kotwic\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Malujemy sobie twarz w narodowe barwy (nie tylko figuratywnie), kiedy ruszamy na spotkanie \u015bwiata z potrzeb przede wszystkim tymotejskich. Bo chcemy, aby \u015bwiat mia\u0142 o nas jak najlepsze mniemanie. Traktujemy bohatersk\u0105 (czasem cierpi\u0119tnicz\u0105) histori\u0119 naszego narodu, bohater\u00f3w naszych wojen i geniuszy naszej kultury i nauki, a dzi\u015b nawet sportu, jako awizo naszej osobniczej warto\u015bci. Kopernik, Chopin, Curie-Sk\u0142odowska maj\u0105 by\u0107 argumentami, aby nie traktowa\u0107 nas w \u015bwiecie z wysoka, ale godnie i z podziwem. A je\u015bli Kopernik, Chopin, Curie-Sk\u0142odowska ma\u0142o co obcym m\u00f3wi\u0105, to zawsze Lewandowski jako nasz wsp\u00f3\u0142plemieniec b\u0119dzie gwarantem naszej warto\u015bci, bo jego zna i szanuje ca\u0142y \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n
Od sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu lat \u015bledz\u0119 wielkie imprezy \u015bwiatowe \u2013 olimpiady, mistrzostwa \u015bwiata. Sta\u0142y si\u0119 one z czasem jednym wielkim spektaklem narodowych flag i koncertem narodowych hymn\u00f3w. Sportowcom nawet flagi wci\u0105gane na maszt przesta\u0142y wystarcza\u0107. Otulaj\u0105 si\u0119 nimi nie tylko na bie\u017cni, na hali, ale i na podium. W telewizji ogl\u0105danie zawod\u00f3w, w kt\u00f3rych nie startuj\u0105 nasi reprezentanci nie ma ju\u017c sensu, rzadko kiedy s\u0105 zreszt\u0105 pokazywane. Maj\u0105c do wyboru na olimpiadzie mecz tenisowy wielkich as\u00f3w tenisa, ale nie naszych, oraz przedbieg eliminacyjny z nasz\u0105 dw\u00f3jk\u0105 bez sternika, kt\u00f3ra szanse ma marne, wiadomo, \u017ce poka\u017c\u0105 nam nasz\u0105 dw\u00f3jk\u0119. A wsp\u00f3\u0142zawodnictwo jednostek widzimy przez pryzmat klasyfikacji medalowej.<\/p>\n\n\n\n
Bo tak\u0105 mamy potrzeb\u0119 zbiorowego uznania. Tak bardzo chcemy, by inni nas szanowali.<\/p>\n\n\n\n
Powiem wprost: jako wielki mi\u0142o\u015bnik sportu i kultury fizycznej wola\u0142bym, aby zniesiono narodowe kwoty udzia\u0142u w sportach indywidualnych na olimpiadzie, wola\u0142bym budowania dru\u017cyn olimpijskich w duchu klubowym, a nie narodowym (bo pi\u0142ka klubowa jest o wiele bardziej atrakcyjniejsza), wola\u0142bym, aby zwyci\u0119zc\u0105 by\u0142 sportowiec, a nie jego flaga. Ale tak si\u0119 niestety we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie nie da. <\/p>\n\n\n\n
Wola\u0142bym te\u017c, aby Konkurs Eurowizji promowa\u0142 jako\u015b\u0107, a nie narodowe sympatie. Bo okazuje si\u0119, \u017ce cho\u0107 na co dzie\u0144 wszyscy w Europie s\u0142uchaj\u0105 brytyjskiej muzyki, to udzia\u0142 w finale Eurowizji Brytyjczykom (Francuzom, W\u0142ochom czy Niemcom) trzeba zagwarantowa\u0107 administracyjnie. A Eurowizja dawno przesta\u0142a by\u0107 festiwalem piosenki, jest festiwalem narodowej dumy (a\u017c podnosi\u0142 si\u0119 g\u0142os oburzenia, dlaczego \u201eBejba\u201d nie \u015bpiewa\u0142a w 2023 r. po polsku).<\/p>\n\n\n\n
Wracaj\u0105c do g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku, jestem przekonanym zwolennikiem plemienno\u015bci, pod warunkiem wszak\u017ce, \u017ce nie zaw\u0142aszcza jej moje pa\u0144stwo. A szczeg\u00f3lnie nie chc\u0119, \u017ceby ro\u015bci\u0142o sobie prawa do decydowania, kto jest lepszym Polakiem, a kto gorszym.<\/p>\n\n\n\n
Paradoks pozostaje paradoksem: pa\u0144stwo narodowe coraz bardziej staje si\u0119 prze\u017cytkiem, a niekiedy nawet przeszkod\u0105 w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w \u015bwiata, a jednocze\u015bnie narodowa plemienna identyfikacja jest nasz\u0105 podstawow\u0105 potrzeb\u0105.<\/p>\n\n\n\n
*<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszym wyzwaniem w budowie ponadnarodowych struktur zarz\u0105dzania \u015bwiatem jest s\u0142aba identyfikacja z to\u017csamo\u015bci\u0105 europejsk\u0105 i globaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma co liczy\u0107 na to, \u017ce pa\u0144stwo narodowe b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 na rzecz krzewienia w nas ponadnarodowej to\u017csamo\u015bci. Pa\u0144stwo narodowe, zw\u0142aszcza w wydaniu autorytarnym, luzowa\u0107 swoj\u0105 kontrol\u0119 nad obywatelem tak\u017ce wzgl\u0119dem jego relacji ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym nie b\u0119dzie z w\u0142asnego wyboru chcia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Paradoksem (kolejnym do odnotowania w dzisiejszym wpisie) jest to, \u017ce obywatel, kt\u00f3ry z tak\u0105 nieufno\u015bci\u0105, a czasem niepokojem, patrzy na poczynania aparatu pa\u0144stwa w sprawach wewn\u0119trznych, nadal zawierza mu monopol na prowadzenie polityki zagranicznej. Zdarzaj\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie akty protestu spo\u0142ecznego, aktywizm w r\u00f3\u017cnej postaci, aby podda\u0107 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 pa\u0144stwa \u015bci\u015blejszej kontroli obywatelskiej. Polityk\u0119 polsk\u0105 wobec Ukrainy okre\u015bli\u0142 w lutym 2022 r. masowy odruch solidarno\u015bci Polak\u00f3w. \u00d3wczesny rz\u0105d nie mia\u0142 w zasadzie wyboru i musia\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 odwa\u017cnie za g\u0142osem Polak\u00f3w. Co nie by\u0142o tak oczywiste przed rosyjsk\u0105 inwazj\u0105. R\u00f3\u017cne g\u0142osy co do polityki Polski wobec Ukrainy mo\u017cna by\u0142o wtedy s\u0142ysze\u0107 w korytarzach PiS-owskich zarz\u0105dc\u00f3w Polsk\u0105. Nawet je\u015bli za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce Sikorski w swoich spekulacjach co do zamiar\u00f3w rz\u0105du w pierwszych dniach wojny posun\u0105\u0142 si\u0119 za daleko. To, \u017ce Morawieckiemu zaj\u0119\u0142o tyle czasu, aby uda\u0107 si\u0119 z pierwsz\u0105 wizyt\u0105 do Kijowa i ledwo tam zd\u0105\u017cy\u0142 na trzy tygodnie przed wojn\u0105, nie by\u0142o przecie\u017c przypadkiem.<\/p>\n\n\n\n
PiS-owski rz\u0105d nie my\u015bla\u0142, aby pyta\u0107 Polak\u00f3w, czy \u017cycz\u0105 sobie tak konfrontacyjnej polityki wobec Unii Europejskiej. Nie pyta\u0142 ich, kiedy rozkr\u0119ca\u0142 antyniemieck\u0105 histeri\u0119. Wyst\u0105pi\u0142 o reparacje w imieniu narodu i pa\u0144stwa. Ani my\u015bla\u0142, aby pyta\u0107 potomk\u00f3w ofiar, ludzi, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie najbli\u017cszej rodziny zostali przez Niemc\u00f3w wymordowani, kt\u00f3rych losy mog\u0142yby si\u0119 potoczy\u0107 zupe\u0142nie inaczej, gdyby nie Niemcy, ludzi kt\u00f3rzy nie mogli dziedziczy\u0107 mienia zniszczonego lub zabranego ich rodzinie przez Niemc\u00f3w, nawet je\u015bliby chodzi\u0142o tylko o konia i furmank\u0119. Mnie w ka\u017cdym razie rz\u0105d PiS-u nie pyta\u0142, a przecie\u017c w imieniu ludzi takich jak ja roszczenia zbudowa\u0142. No przecie\u017c nie w imieniu potomk\u00f3w szmalcownik\u00f3w, donosicieli, dekownik\u00f3w i folksdojcz\u00f3w. I nie pyta\u0142 Polak\u00f3w, co mia\u0142by zrobi\u0107 z tymi pieni\u0119dzmi, je\u015bliby Niemcy zgodzili si\u0119 cokolwiek zap\u0142aci\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Arogancja pa\u0144stwa wobec obywatela w polityce zagranicznej nadal wi\u0119c mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 na wysokim poziomie.<\/p>\n\n\n\n
Elity polityczne, kt\u00f3re po staremu traktuj\u0105 pa\u0144stwo jako element kontroli nad obywatelem i dyscyplinowania jego zachowania, maj\u0105 zrozumia\u0142y op\u00f3r przed krzewieniem to\u017csamo\u015bci ponadnarodowej. PiS-owi przeszkadza\u0142y otwarte granice europejskie, je\u015bli obywatele mogliby wykorzystywa\u0107 swobod\u0119 podr\u00f3\u017cowania do wymykania si\u0119 spod jego kontroli nawet w takich sprawach jak zawieranie zwi\u0105zk\u00f3w (ma\u0142\u017ce\u0144stw) jednop\u0142ciowych czy przeprowadzanie zabieg\u00f3w przerywania ci\u0105\u017cy. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 instytucji ponadnarodowych uwiera\u0142a, kiedy wstawia\u0142y si\u0119 one w obronie polskiego obywatela przed upolitycznionym wymiarem sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
To\u017csamo\u015b\u0107 europejska i globalna ma sens, je\u015bli rozwija si\u0119 w uzupe\u0142nieniu, a nie zamiast to\u017csamo\u015bci narodowej. A wiemy ju\u017c z codziennego do\u015bwiadczenia pa\u0144stw Europy Zachodniej, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 jednostki ludzkiej sta\u0142a si\u0119 na tyle pojemna, \u017ce mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 kilka wymiar\u00f3w to\u017csamo\u015bci. Masowe migracje spowodowa\u0142y, \u017ce nawet w pa\u0144stwach plemiennie zasta\u0142ych, homoetnicznych pojawi\u0142y si\u0119 miliony ludzi, kt\u00f3rzy to\u017csamo\u015bci maj\u0105 kilka i to harmonijnie koegzystuj\u0105cych. Mog\u0105 oni by\u0107 jednocze\u015bnie Turkami i Niemcami, Algierczykami i Francuzami, Maroka\u0144czykami i Belgami. Bez wypierania jednej to\u017csamo\u015bci przez drug\u0105, bez schizofrenicznych cierpie\u0144 osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119c mo\u017cna by\u0107 dobrym Polakiem i dobrym Europejczykiem, dobrym Europejczykiem i dobrym obywatelem \u015bwiata. Mo\u017cna. A czy warto?<\/p>\n\n\n\n
(Z wykorzystaniem notatek dla prezentacji w Prisztinie w marcu 2015 r.)<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/esn.jpg?resize=800%2C831&ssl=1\")
Od wrze\u015bnia 2019 r. do sierpnia 2022 r., wi\u0119c przez trzy lata niemal, do\u015bwiadcza\u0142em rozdzieraj\u0105cego moje sumienie zawodowe uczucia. Pozostawa\u0142em jako cz\u0142onek s\u0142u\u017cby dyplomatycznej RP lojalnym urz\u0119dnikiem mojego pa\u0144stwa, a z drugiej strony \u2013 jako…<\/p>\n