A zachodni prorocy wp\u0142ywu rewolucji technologicznej na \u015bwiat opisuj\u0105 przecie\u017c od lat przysz\u0142o\u015b\u0107 w dystopijnych barwach. Jedni, jak kiedy\u015b Robert Gordon, zapowiadaj\u0105 rozwojow\u0105 stagnacj\u0119, \u201egospodark\u0119 post-wzrostow\u0105\u201d. Ju\u017c dzi\u015b sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 widzi si\u0119 jako czynnik upadku wielu dziedzin gospodarki, \u017ar\u00f3d\u0142o masowego bezrobocia, obni\u017cenia poziomu p\u0142ac, zwi\u0119kszenia nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych. Piketty wystraszy\u0142 nas par\u0119 lat temu wystarczaj\u0105co perspektyw\u0105 rentierskiego \u015bwiata, w kt\u00f3rym to renta z nagromadzonego bogactwa, a nie zysk i praca, staje si\u0119 przepustk\u0105 do dobrobytu. Tyler Cowen za\u015b opisuj\u0105c \u201espo\u0142ecze\u0144stwo post-pracy\u201d, oparte na tyranii kompetencji (\u201etyrany of merit\u201d), wi\u0119ksz\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107 traktuje jako ludzi zb\u0119dnych, wype\u0142niaj\u0105cych czas zaj\u0119ciami spo\u0142ecznie zupe\u0142nie bezproduktywnymi. Fukuyama zapowiada\u0142 nowe podzia\u0142y klasowe, wielkie p\u0119kni\u0119cia na tle kryterium sprawiedliwo\u015bci, zwi\u0105zane z dost\u0119pem do technologii przed\u0142u\u017caj\u0105cych \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Co pociesza, to fakt, \u017ce \u017cycie wnosi korekty do sporz\u0105dzanych dekad\u0119 temu wizji przysz\u0142o\u015bci. Technologie cyfrowe jednak daj\u0105 wzrost, nier\u00f3wno\u015bci a\u017c tak nie rosn\u0105, poj\u0119cie \u201ezb\u0119dno\u015bci\u201d jest wysoce wzgl\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n
Zachodni badacze przysz\u0142o\u015bci nawet je\u015bli uznaj\u0105, \u017ce nowe technologie zapewni\u0105 cz\u0142owiekowi zdrowie, wyd\u0142u\u017c\u0105 mu nies\u0142ychanie \u017cycie do granic nie\u015bmiertelno\u015bci, nape\u0142ni\u0105 (jak pigu\u0142ki Huxleya) szcz\u0119\u015bciem, wyposa\u017c\u0105 w nadludzkie mo\u017cliwo\u015bci, to zawsze gdzie\u015b znajd\u0105 \u201edziur\u0119 w ca\u0142ym\u201d. Jak Harari, kt\u00f3ry wystraszy\u0142 nas, \u017ce wszystkie te zdobycze okupimy utrat\u0105 najwy\u017cszego dobra cz\u0142owieka \u2013 utrat\u0105 osobistej wolno\u015bci. Algorytmy b\u0119d\u0105 przewidywa\u0107, kszta\u0142towa\u0107 i zaspokaja\u0107 wszelkie nasze potrzeby. Staniemy si\u0119 kukie\u0142kami w teatrze cyfrowych dyktatur.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142awoj \u017bi\u017cek radzi\u0142 wszak\u017ce nie traktowa\u0107 wolno\u015bci jako absolutu. Pisa\u0142, \u017ce wolno\u015b\u0107 to s\u0142aby fundament kapitalizmu, pusty w \u015brodku. Zach\u00f3d wyko\u015blawi\u0142 poj\u0119cie wolno\u015bci, a zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwo zmusza nas do dokonywania \u201ewolnych\u201d wybor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ludzie Zachodu uciekaj\u0105 wi\u0119c od wolno\u015bci, a nowe technologie tylko im w tym pomog\u0105. <\/p>\n\n\n\n
A tak na powa\u017cnie, b\u0119d\u0105 ludzie gotowi j\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 w imi\u0119 wy\u017cszych warto\u015bci. Tak jak dla wy\u017cszych warto\u015bci s\u0105 obecnie gotowi po\u015bwi\u0119ci\u0107 poziom dobrobytu. Nie spe\u0142ni\u0142a si\u0119 przepowiednia konsumpcyjnego amoku. Czyste i bogate \u015brodowisko naturalne okaza\u0142o si\u0119 dla wielu ludzi Zachodu (zw\u0142aszcza m\u0142odych) celem istotniejszym od konsumpcji. Nie chc\u0105 oni je\u017adzi\u0107 samochodami, je\u015b\u0107 mi\u0119sa, lata\u0107 samolotami, bo szkodzi to klimatowi.<\/p>\n\n\n\n
Rewolucja technologiczna ma tak\u017ce wstrz\u0105sn\u0105\u0107 kodeksami etycznymi. Harari prorokowal powstanie nowej (\u015bwieckiej) religii, czyli dataizmu.<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, opisy przysz\u0142o\u015bci w Chinach i innych pa\u0144stwach Azji, zamieszczane cho\u0107by w literaturze science fiction, barwy maj\u0105 zdecydowanie bardziej r\u00f3\u017cowe. Na Zachodzie dystopie bardziej dostrajaj\u0105 si\u0119 do og\u00f3lnych nastroj\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie. Starzej\u0105ce si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa pe\u0142ne s\u0105 zm\u0119czenia i strachu, co Bauman i sp\u00f3\u0142ka dawno ju\u017c wnikliwie opisali. Je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 nutki utopijne, to w wydaniu nostalgicznym jako retrotopia.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u0142ecze\u0144stwo nowych podzia\u0142\u00f3w, nowych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych b\u0119dzie musia\u0142o przebudowa\u0107 istniej\u0105ce instytucje, w tym pa\u0144stwo i mechanizmy zarz\u0105dzania, instytucje polityczne. Czy ostan\u0105 si\u0119 nam partie polityczne? Czy parlament w takiej postaci, w jakiej uformowa\u0142 si\u0119 trzysta lat temu, b\u0119dzie mia\u0142 w og\u00f3le sens? Czy sens b\u0119d\u0105 mia\u0142y oparte na rywalizacji politycznej wybory?<\/p>\n\n\n\n
A je\u015bli na nowo u\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 mechanizmy funkcjonowania \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego w obr\u0119bie tradycyjnie pojmowanych pa\u0144stw, to jak wygl\u0105da\u0107 b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142\u017cycie mi\u0119dzynarodowe w epoce, kt\u00f3r\u0105 Ayesha i Parag Khanna przed dekad\u0105 ochrzcili jako Pax Technologica? Czy pa\u0144stwa j\u0105 w og\u00f3le przetrwaj\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Czy rz\u0105dy technologii maj\u0105 by\u0107 jedyn\u0105 nadziej\u0105 na radykaln\u0105 przebudow\u0119 porz\u0105dku miedzynarodowego? Wielu s\u0105dzi, \u017ce tak. Bo tak same z siebie obecne elity polityczne kluczowych pa\u0144stw nic prze\u0142omowego nie wymy\u015bl\u0105. W tytule wpisu da\u0142em zreszt\u0105 kilka alternatywnych okre\u015ble\u0144 na nowy kszta\u0142t porz\u0105dku. Mnie najbli\u017cszy jest Pax post-humana.<\/p>\n\n\n\n
Obietnica dobrej przysz\u0142o\u015bci w stosunkach mi\u0119dzynarodowych opiera si\u0119 na kilku filarach.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, wedle wielu prognoz, straci na znaczeniu przestrze\u0144, a tym samym \u2013 terytorium i imperatyw kontroli nad nim. Kluczem do bogactwa przestan\u0105 by\u0107 fizyczne zasoby. Kluczem do spo\u0142ecznego szcz\u0119\u015bcia przestanie by\u0107 fizyczny \u201eLebensraum\u201d. Upadn\u0105 wi\u0119c g\u0142\u00f3wne przyczyny konflikt\u00f3w i wojen.<\/p>\n\n\n\n
Po drugie, pot\u0119ga przestanie mie\u0107 znaczenie. Ulegnie rozproszeniu. W gospodarce i polityce dominowa\u0107 b\u0119d\u0105 mikropot\u0119gi (jak zapowiada\u0142 Moises Naim). Dominacje i hierarchie zostan\u0105 zast\u0105pione przez sieci. Argument si\u0142y nie b\u0119dzie przynosi\u0107 zak\u0142adanych skutk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, w decyzjach politycznych przewa\u017ca\u0107 b\u0119dzie racjonalno\u015b\u0107. Sztuczna inteligencja wyeliminuje z procesu decyzyjnego emocje, zw\u0142aszcza te niedobre, jak gniew, strach, nienawi\u015b\u0107, \u017c\u0105dza zemsty. W stosunkach mi\u0119dzynarodowych zaniknie dyktat honoru, przymus wychodzenia ze sporu \u201ez twarz\u0105\u201d. Czy dobre emocje, jak empatia i solidarno\u015b\u0107, uda si\u0119 przemyci\u0107 do maszynowych algorytm\u00f3w, to w\u0105tpliwa sprawa. Bo maszyny zdaje si\u0119 nie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 emocji dobrych od z\u0142ych. Ale mo\u017ce te dobre emocje jako\u015b ocali\u0107 si\u0119 uda. Przyzwyczai\u0107 si\u0119 jednak trzeba, \u017ce komunikaty polityczne przypomina\u0107 b\u0119d\u0105 monologi kapitana Spocka ze \u201eStar Treku\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Po czwarte, zaniknie przemoc jako problem systemowy. Racjonalizacja zachowa\u0144 politycznych spowoduje uznanie si\u0142owych metod za nielogiczne i szkodliwe dla wszystkich stron konfliktu interes\u00f3w. Przemoc przestanie si\u0119 op\u0142aca\u0107. Bauman twierdzi\u0142 co prawda, \u017ce dop\u00f3ki istnie\u0107 b\u0119dzie przymus, b\u0119dzie konieczno\u015b\u0107 przemocy. Ale przecie\u017c, jak pokazuj\u0105 to chocia\u017cby do\u015bwiadczenia Unii Europejskiej, dla egzekwowania wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci, czy dyrektyw Komisji Europejskiej nie trzeba u\u017cywa\u0107 argumentu czo\u0142g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Po pi\u0105te, zbiorowo\u015bci\u0105 rz\u0105dzi\u0107 b\u0119d\u0105 prawa, a nie narzucona moralno\u015b\u0107. Sztuczna inteligencja nie potrafi my\u015ble\u0107 w kategoriach moralnych. Ale jednostka ludzka nie przestanie by\u0107 istot\u0105 moraln\u0105. Uwolni si\u0119 ona wszak\u017ce od balastu norm zbiorowej poprawno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Po sz\u00f3ste, dominowa\u0107 b\u0119dzie kultura wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania i wsp\u00f3lnej korzy\u015bci. Nie b\u0119d\u0105 musia\u0142y czuwa\u0107 nad ni\u0105 instytucje, ani pa\u0144stwa \u015bwiatowego, ani pa\u0144stw narodowych (cokolwiek by si\u0119 z nimi mia\u0142o sta\u0107). Ludzie przestan\u0105 upatrywa\u0107 w migracji jedyny spos\u00f3b na zapewnienie sobie godnego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
T\u0119 list\u0119 dobrych zmian mo\u017cna kontynuowa\u0107. I stworzy\u0107 nawet katalog przykaza\u0144 nowej religii technoutopijnej w stosunkach mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma to jednak wi\u0119kszego sensu. Przede wszystkim dlatego, \u017ce nie potrafimy stworzy\u0107 wsp\u00f3lnej marszruty prowadz\u0105cej nas do spe\u0142nienia owej obietnicy. Nowa rzeczywisto\u015b\u0107 Pax technologica nie mo\u017ce liczy\u0107 na katalityczne dzia\u0142ania ze strony istniej\u0105cych struktur i instytucji. Ona b\u0119dzie powstawa\u0107 spontanicznie, cz\u0119stokro\u0107 wchodz\u0105c z nimi w zwarcie.<\/p>\n\n\n\n
Strategia przej\u015bcia nie zosta\u0142a dot\u0105d przez nikogo przekonuj\u0105co przedstawiona. A musi ona podsun\u0105\u0107 pomys\u0142y na rozwi\u0105zanie kilku co najmniej nierozwi\u0105zywalnych w dzisiejszych warunkach problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, musi pokaza\u0107, jak uwolni\u0107 \u015bwiat od broni nuklearnej. Dop\u00f3ki bro\u0144 ta istnieje, zawsze b\u0119dzie ryzyko, \u017ce do Pax post-humana nigdy nie dojdziemy. A nie pozb\u0119dziemy si\u0119 jej (mimo pi\u0119knych wizji prezydenta Obamy z pocz\u0105tk\u00f3w jego rz\u0105d\u00f3w), dop\u00f3ki tak silny b\u0119dzie pogl\u0105d, \u017ce to dzi\u0119ki jej istnieniu \u015bwiat nie pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w globalnej wojnie wszystkich ze wszystkimi w czasie zimnej wojny i do chwili obecnej. Nie pozb\u0119dziemy si\u0119 jej, dop\u00f3ki pa\u0144stwa upatrywa\u0107 w jej posiadaniu b\u0119d\u0105 jedyn\u0105 solidn\u0105 gwarancj\u0119 w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa, a nawet istnienia. Bo tak my\u015bli ju\u017c nie tylko Korea P\u00f3\u0142nocna, ale i Rosja, a z czasem tak my\u015ble\u0107 b\u0119d\u0105 Chiny, je\u015bli kontynuowa\u0107 b\u0119d\u0105 kurs na konfrontacj\u0119 z Zachodem.<\/p>\n\n\n\n
Po drugie, strategia przej\u015bcia musi da\u0107 odpowied\u017a na pytanie, jak zapewni\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 w \u015brodowisku naturalnym, zapobiec jego degradacji, uszczupleniu zasob\u00f3w naturalnych niezb\u0119dnych do zapewnienia godnego \u017cycia cywilizacji, kt\u00f3ra za lat kilka-kilkana\u015bcie osi\u0105gnie maksymalny pu\u0142ap z punktu widzenia wydolno\u015bci Ziemi do podtrzymania jej funkcjonowania. Za 40 lat nie b\u0119dzie ju\u017c dost\u0119pnych, a nieodkrytych, zasob\u00f3w ropy i gazu, nie b\u0119dzie rezerw p\u00f3l uprawnych, a przede wszystkim zasob\u00f3w pitnej wody do zaspokojenia potrzeb dziesi\u0119ciomiliardowej populacji. Oczywi\u015bcie technologia pomo\u017ce. Ale turbulencje wywo\u0142ane niekontrolowanymi zmianami klimatycznymi mog\u0105 rozko\u0142ysa\u0107 ca\u0142y system stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, mog\u0105 podzieli\u0107 i zbarbaryzowa\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n
Wzgl\u0119dem zmian klimatu uda\u0142o si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej uzgodni\u0107 cel dzia\u0142ania (powstrzyma\u0107 wzrost temperatury nie wy\u017cej ni\u017c o 2 stopnie Celsjusza, a je\u015bli si\u0119 da, to o 1,5 stopnia) i stworzy\u0107 procedur\u0119 negocjacyjn\u0105 (COP), ale zobowi\u0105zania podj\u0119te przez pa\u0144stwa nie maj\u0105 w pe\u0142ni uniwersalnego charakteru, a co najgorsze, mimo ich prawnie wi\u0105\u017c\u0105cego charakteru, s\u0105 one do\u015b\u0107 mi\u0119kkie, bo sankcji \u017cadnych przecie\u017c nie zak\u0142adaj\u0105. Mo\u017ce cel uda si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107, ale co, je\u015bli si\u0119 nie uda? Czekaj\u0105 nas wstrz\u0105sy gospodarcze, przemieszczenia ludno\u015bci, znikni\u0119cie kilkunastu pa\u0144stw wyspiarskich z mapy \u015bwiata? Czy rewolucja sztucznej inteligencji pomo\u017ce w poradzeniu sobie z tym wyzwaniem? Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce tak. Twardych dowod\u00f3w jeszcze brak.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, musimy mie\u0107 gwarancje zapewnienia wewn\u0119trznej kohezji naszych spo\u0142ecze\u0144stw w warunkach gwa\u0142townych zmian technologicznych. B\u0119d\u0105 bowiem mie\u0107 miejsce powa\u017cne zmiany w strukturze si\u0142y roboczej. Na\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 na to zmiany demograficzne, kt\u00f3re mog\u0105 spowodowa\u0107 nie tylko kryzys w systemach emerytalnych. Spadek przyrostu naturalnego b\u0119dzie dotyczy\u0142 nie tylko Zachodu czy Chin. Najd\u0142u\u017cej b\u0119dzie mu si\u0119 opiera\u0107 Afryka Subsaharyjska. Ale nim sytuacja demograficzna si\u0119 ustabilizuje, problem migracji i napi\u0119\u0107 na tle nier\u00f3wno\u015bci dochodowych b\u0119dzie si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0142. Teraz tzw. nawis migracyjny (liczba potencjalnych migrant\u00f3w) przekracza miliard ludzi, i to w sytuacji, kiedy ju\u017c prawie trzysta milion\u00f3w ludzi w \u015bwiecie to migranci. B\u0119dzie \u00f3w nawis r\u00f3s\u0142 i si\u0119 uwalnia\u0142? Bo COVID-19 da\u0142 tylko chwilowe os\u0142abienie presji migracyjnej.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 analityk\u00f3w przysz\u0142o\u015bci uspokaja, \u017ce do rewolucji spo\u0142ecznych w \u015bwiecie ju\u017c nie dojdzie. Nie b\u0119dzie erupcji gniewu na miar\u0119 rewolucji francuskiej 1789 r., a tym bardziej rewolucji bolszewickiej 1917 r.. Gniew si\u0119 rozprasza, uziemia. Jak chcia\u0142 Sloterdijk, przesta\u0142 gniew podsyca\u0107 zachowania spo\u0142eczne. Ruchy protestu na Zachodzie po kryzysie 2008 r. okaza\u0142y si\u0119 efemeryd\u0105. Nawet masowe protesty we Francji w l. 2022-2023 (na tle reformy emerytalnej) by\u0142y dla reszty \u015bwiata widowiskiem stricte telewizyjnym. Tu i \u00f3wdzie mog\u0105 pada\u0107 dyktatury, tu i \u00f3wdzie pobi\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 genera\u0142owie, tu i \u00f3wdzie wojna domowa mo\u017ce doprowadzi\u0107 do rozk\u0142adu pa\u0144stwa. Ale rewolty mas na skal\u0119 powszechn\u0105 na horyzoncie nie wida\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142e te\u017c szcz\u0119\u015bcie, \u017ce nie pojawi\u0142a si\u0119 \u017cadna ideologia, kt\u00f3ra rewolt\u0119 mog\u0142aby podgrzewa\u0107. A kiedy sztuczna inteligencja zapanuje nad swiatem, to miejsca dla ideologii (i tak ju\u017c dzi\u015b bezprecedensowo skurczonego) po prostu zabraknie.<\/p>\n\n\n\n
Czy na tle skutk\u00f3w spo\u0142ecznych dzia\u0142ania sztucznej inteligencji dojdzie do powa\u017cniejszych napi\u0119\u0107? Raczej w\u0105tpliwe. Co bynajmniej nie powinno demobilizowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa i polityk\u00f3w w opracowaniu zasad stosowania sztucznej inteligencji.<\/p>\n\n\n\n
Po czwarte, powinni\u015bmy mie\u0107 zabezpieczenia \u0142agodnego przebiegu konwergencji kulturowej w \u015bwiecie. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie upad\u0142a przepowiednia Huntingtona o starciu cywilizacji. Konfrontacja na tle religijnym w \u015bwiecie b\u0119dzie prawdopodobnie traci\u0107 na ostro\u015bci. G\u0142\u00f3wnym argumentem jest post\u0119puj\u0105ca laicyzacja spo\u0142ecze\u0144stw. Nikt, zdaje si\u0119, nie b\u0119dzie w stanie jej si\u0119 oprze\u0107, nawet kraje islamskie. Mog\u0105 oczywi\u015bcie przej\u015bciowo nasili\u0107 si\u0119 wojny kulturowe w ramach spo\u0142ecze\u0144stw. Dzi\u015b niepokoi taka perspektywa w Stanach Zjednoczonych (podzia\u0142 na tle prawa do aborcji i nie tylko). W niekt\u00f3rych pa\u0144stwach cz\u0119\u015b\u0107 si\u0142 politycznych widzi w wojnie kulturowej spos\u00f3b na sukcesy wyborcze (w Polsce, na W\u0119grzech), albo wr\u0119cz na legitymizacj\u0119 autorytarnej w\u0142adzy (Rosja).<\/p>\n\n\n\n
W polityce mi\u0119dzynarodowej aspekt ten jest marginalizowany. By\u0107 mo\u017ce s\u0142usznie. By\u0107 mo\u017ce da si\u0119 zapewni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwom poczucie bezpiecze\u0144stwa kulturowego bez uciekania si\u0119 do regulacji mi\u0119dzynarodowych.
.
Z powy\u017cszego przegl\u0105du wynika, \u017ce najwa\u017cniejszym zagro\u017ceniem dla Pax post-humana by\u0142aby wojna nuklearna. No i oczywi\u015bcie, uderzenie wielkiego meteorytu (atak ze strony pozaziemskiej cywilizacji w przewidywalnej przysz\u0142o\u015bci wykluczamy). Jacques Attali proponowa\u0142 zreszt\u0105 kiedy\u015b utworzenie \u015bwiatowej agencji, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142oby wczesne wykrywanie podobnych pozaziemskich zagro\u017ce\u0144 i im zapobieganie. Nikt nie potraktowa\u0142 go powa\u017cnie. I nadal nie traktuje. W ten spos\u00f3b godzimy si\u0119 zdawa\u0107 na pot\u0119g\u0119 technologiczn\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Bez niej z meteorytowym zagro\u017ceniem (nawet si\u0142ami Chin czy Rosji) rady sobie \u015bwiat nie da. A i z zagro\u017ceniem nuklearnym \u015bwiat bez USA te\u017c sobie przecie\u017c nie poradzi.<\/p>\n\n\n\n
Bez USA \u015bwiat wi\u0119c w dobr\u0105 stron\u0119 daleko nie zajdzie?<\/p>\n\n\n\n
(Na podstawie wyk\u0142adu na seminariumw Sztokholmie\/Liding\u00f6 w maju 2015 r.)<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/sowa.jpg?resize=734%2C1024&ssl=1\")
Post\u0119p techniczny nap\u0119dza histori\u0119. To, \u017ce dokonuj\u0105ca si\u0119 obecnie rewolucja technologiczna zmieni \u015bwiat, nie podlega dyskusji. Mo\u017cliwo\u015bci, jakie stworzy\u0142a cyfrowa technologia i Internet, by\u0142y pierwszym impulsem uruchamiaj\u0105cym nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Jeremy Rifkin przed laty do Internetu…<\/p>\n