Volga by\u0142a w Delhi centrum dyplomatycznego \u015bwiata za czas\u00f3w Tereya. Krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 w niej drogi nie tylko dyplomat\u00f3w. Losy si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej splata\u0142y. Bo przecie\u017c Terey \u201ekierowa\u0142 si\u0119 do Volgi na mro\u017con\u0105 kaw\u0119, kiedy spostrzega pann\u0119 Ward\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePanowa\u0142 tu p\u00f3\u0142mrok i pali\u0142y si\u0119 elektryczne \u015bwiat\u0142a, stwarzaj\u0105c z\u0142ud\u0119 nocy. Mimo aromat\u00f3w mocnej kawy, kt\u00f3r\u0105 roznoszono w kolbach umocowanych na statywach, i powiewu bij\u0105cego z maszyn ch\u0142odz\u0105cych, prawie nie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o gwaru rozm\u00f3w, osowiali Hindusi siedzieli przy stolikach z g\u0142owami wspartymi na r\u0119kach, pi\u0119knookie kobiety bawi\u0142y si\u0119 kwiatem lub \u0142y\u017ceczk\u0105, krusz\u0105c ciastka. Chi\u0144czyk wybija\u0142 jazzowe rytmy.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Volgi w Delhi ju\u017c nie u\u015bwiadczysz. Zamkn\u0119\u0142a swoje podwoje w 2010 r. Zd\u0105\u017cy\u0142em j\u0105 jeszcze odwiedzi\u0107 w 2003 r. Ale ju\u017c wtedy reputacj\u0119 mia\u0142a marn\u0105. Stoczy\u0142a si\u0119 do poziomu taniego baru alkoholowego.<\/p>\n\n\n\n
Utworzy\u0142 j\u0105 tu\u017c po og\u0142oszeniu niepodleg\u0142o\u015bci Madan Lamba, uchod\u017aca z Pend\u017cabu. Bo kupi\u0142 w Lahore bar od jakiego Rosjanina, a kiedy stolica Pend\u017cabu okaza\u0142a si\u0119 w granicach Pakistanu, ruszy\u0142 do Delhi z nazw\u0105 sam\u0105, kupi\u0142 lokal i za\u0142o\u017cy\u0142 knajpk\u0119 przy Connaught Place (Block B). I jego knajpka zacz\u0119\u0142a przyci\u0105ga\u0107 polityk\u00f3w, wy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w, czo\u0142owych biznesmen\u00f3w, a za nimi, wiadomo, przyp\u0142yn\u0119li dyplomaci obcych pa\u0144stw. Jeszcze do pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych odbywa\u0142y si\u0119 tam konferencje prasowe burmistrza Delhi. S\u0142u\u017cy\u0142a do oficjalnych lunch\u00f3w i dinner\u00f3w, ale te\u017c by\u0142a miejscem czysto kawiarnianych spotka\u0144. Umawiano si\u0119 tu na spotkania matrymonialne mi\u0119dzy rodzinami, kt\u00f3re tu dziewos\u0142\u0119bi\u0142y swoje latoro\u015ble, czyli aran\u017cowa\u0142y zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie, i to bez obecno\u015bci zainteresowanych najbardziej. Odbywa\u0142o si\u0119 \u015bwi\u0119towanie urodzin, rocznic \u015blub\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142ynna by\u0142a Volga z aromatu kawy Coda, kawy parzonej na zimno. I z jazzowej muzyki.<\/p>\n\n\n\n
Ale Delhi ju\u017c od lat siedemdziesi\u0105tych zacz\u0119\u0142o obrasta\u0107 w luksusowe hotele, z dekadami coraz bardziej luksusowe, wi\u0119c elitarna klientela przesun\u0119\u0142a si\u0119 tam. Za ni\u0105, jak panny za mundurem, dyplomaci. A\u017ceby na siebie zarobi\u0107, Volga posz\u0142a w alkohol. Z rodzinnej restauracji sta\u0142a si\u0119 w latach 90-ych barem. Alkohol, czyli piwo przede wszystkim, wci\u0105\u017c tam tania\u0142, \u017ceby przyci\u0105ga\u0107 klient\u00f3w, zw\u0142aszcza m\u0142odych. A\u017c zdegenerowa\u0142a si\u0119 Volga do obskurnej \u201ezabiega\u0142owki\u201d. Czy by\u0142a na to skazana? Raczej nie. Jej d\u0142ugoletnia konkurentka, czyli restauracja \u201eEmbassy\u201d, si\u0119 osta\u0142a, i to w wydaniu eleganckim. Jednak tam, je\u015bli dyplomat\u00f3w u\u015bwiadczysz, to od wielkiego dzwonu.<\/p>\n\n\n\n
W dyplomacji towarem wymiennym, a niekiedy i monet\u0105 transakcyjn\u0105, jest informacja. Im bardziej niedost\u0119pna w\u0142adza w pa\u0144stwie przyjmuj\u0105cym, im szczelniejsza bariera informacyjna oddzielaj\u0105ca w\u0142adz\u0119 od opinii publicznej, tym informacja cenniejsza. W Polsce, w odr\u00f3\u017cnieniu od Indii \u2013 wczoraj i dzi\u015b, wszystko jest transparentne. Politycy tocz\u0105 ze sob\u0105 dialog za po\u015brednictwem medi\u00f3w, wszystkie tajne spotkania szybko s\u0105 relacjonowane w mediach, opinia publiczna dowiaduje si\u0119 o planowanych zmianach kadrowych wcze\u015bniej od samych zainteresowanych, kt\u00f3rych dotykaj\u0105 roszady. Nudno musi by\u0107 w Warszawie obcym dyplomatom. Informacja sama wpada im r\u0119ce, nie trzeba o ni\u0105 walczy\u0107. Nie trzeba bawi\u0107 si\u0119 w informacyjn\u0105 gie\u0142d\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Pozyskuje si\u0119 informacj\u0119, by przekazywa\u0107 j\u0105 do centrali, czyli MSZ. Pozyskuje si\u0119 j\u0105 nie zawsze od \u017ar\u00f3d\u0142a miejscowego. Dostarczycielami informacji mog\u0105 by\u0107, i najcz\u0119\u015bciej s\u0105, koledzy z korpusu dyplomatycznego. Spotkania korpusu, przyj\u0119cia, cocktaile to naturalna okazja do wymiany informacji. Bo w dyplomacji, jak w \u017cyciu handlowym, obowi\u0105zuje zasada \u201eco\u015b za co\u015b\u201d. Nie masz informacji na wymian\u0119, d\u0142ugo na gie\u0142dzie nie pograsz. Nie da si\u0119 by\u0107 nastawionym tylko na odbi\u00f3r. Im cenniejsze informacje posiadasz, tym wy\u017csza twoja pozycja w korpusie. Bo znaczy, \u017ce masz doj\u015bcia. Doj\u015bcia, to kontakty. A kontakty to mo\u017cliwo\u015b\u0107 za\u0142atwienia spraw.<\/p>\n\n\n\n
Gdzie informacja, tam plotka, pog\u0142oska, fakt niesprawdzony. Dyplomaci to plotkarze ca\u0142\u0105 g\u0119b\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Lokale gastronomiczne to naturalne miejsca cichej i spokojnej wymiany informacji, ocen i spostrze\u017ce\u0144. S\u0105 oczywi\u015bcie miejsca specjalne jak Delegates\u2019 Lounge w siedzibie ONZ w Nowym Jorku, czy Plac Luksemburski w Brukseli. Pisa\u0142em o tym oddzielnie. Ale z zasady do spotka\u0144 s\u0142u\u017c\u0105 lokale gastronomiczne.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tek mojej kariery przypad\u0142 na Wiede\u0144. Tam miejscem na szybk\u0105 plotkarsk\u0105 kaw\u0119 by\u0142y 40 lat temu \u015br\u00f3dmiejskie kawiarnie. Cystern\u0119 kawy wypi\u0142em w Cafe Central, Cafe Landtman, Cafe Hawelka, Cafe Goldegg, Cafe Schwarzenberg. Cho\u0107 na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy otwar\u0142y si\u0119 granice, ruszy\u0142y na te kawiarnie roje turyst\u00f3w. Zrobi\u0142o si\u0119 t\u0142oczno i g\u0142o\u015bno. Trzeba by\u0142o wynajdywa\u0107 wci\u0105\u017c nowe miejsca.<\/p>\n\n\n\n
Takim miejscem w Delhi za Tereya by\u0142a Volga.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b w Delhi funkcjonuje ponad 160 przedstawicielstw dyplomatycznych. Niech ka\u017cde pa\u0144stwo urz\u0105dzi raz w roku przyj\u0119cie, cho\u0107by z okazji \u015bwi\u0119ta narodowego, jak wymaga tradycja. Chocia\u017c nie wszystkie pa\u0144stwa po prawdzie na to sta\u0107. Za to inne sta\u0107 na to, aby zaprasza\u0107 na rauty wi\u0119cej ni\u017c raz. W sumie wychodzi, \u017ce, odliczaj\u0105c weekendy, codziennie si\u0119 co\u015b dzieje, co anga\u017cuje ambasadora. Im ni\u017cej w hierarchii, tym okazji mniej, ale s\u0105. Tyle \u017ce recepcyjne sp\u0119dy to rejwach, szum i chaos. Trudno o sensown\u0105 rozmow\u0119. Co i rusz kto\u015b nowy si\u0119 wcina, inny przerywa, zmienia w\u0105tek, kelner zak\u0142\u00f3ca konwersacj\u0119. Ten harmider nie ustaje nawet na czas oficjalnych przem\u00f3wie\u0144, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przyj\u0119\u0107 narodowych. Jeszcze przy hymnach t\u0142um si\u0119 wstrzymuje, trzyma j\u0119zyk za z\u0119bami, nie pobrzd\u0105kuje sztu\u0107cami. Ale jak zaczn\u0105 m\u00f3wi\u0107 ambasador i notabl miejscowy j\u0119zyki id\u0105 w ruch. A oni wyg\u0142aszaj\u0105 te zasadnicze przem\u00f3wienia, d\u0142ugie i nudne, udaj\u0105c \u017ce ktokolwiek ich s\u0142ucha. Te przem\u00f3wienia to najbardziej kontrproduktywny rytua\u0142 dyplomatycznych przyj\u0119\u0107. A jak otworz\u0105 si\u0119 po przem\u00f3wieniach podgrzewane korytka z jedzeniem, to gwar przycicha tylko na chwil\u0119. Potem szum narasta z ka\u017cdym kieliszkiem skonsumowanego wina. Po\u015bwi\u0119c\u0119 jeszcze tym przyj\u0119ciom specjalny wpis.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119c spokojniejsze miejsca teoretycznie powinny by\u0107 w cenie, tak\u017ce w Delhi. Ale dyplomaci na mie\u015bcie podejmuj\u0105 przede wszystkim odwiedzaj\u0105ce kraj delegacje. W celach zapoznania ich z miejscow\u0105 kuchni\u0105. Najcz\u0119\u015bciej w pi\u0119ciogwiazdkowych hotelach. Tego akurat staram si\u0119 unika\u0107. Lepiej jednak zabiera\u0107 go\u015bci do sprawdzonych restauracji poza hotelami.<\/p>\n\n\n\n
Restauracje te zreszt\u0105 i tak wygl\u0105daj\u0105 tu inaczej ni\u017c za Tereya. W Voldze na przyk\u0142ad \u201emi\u0119dzy stolikami kr\u0105\u017cy\u0142 s\u0142u\u017c\u0105cy i go\u015bciom podsuwa\u0142 przed oczy tablic\u0119, na kt\u00f3rej wypisano nazwiska wzywanych do telefonu\u201d. Do g\u0142owy by mu nie przysz\u0142o, \u017ce wynajdzie ludzko\u015b\u0107 kiedy\u015b telefony kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n\n
Terey szybko rozezna\u0142 si\u0119 w specjalno\u015bciach zak\u0142adu. \u201eZacznij od tego ciastka\u2026 Jest posypane prawdziwym srebrem\u2026 Oni uwa\u017caj\u0105 srebro za dodatek niezb\u0119dny dla dobrego samopoczucia\u2026 Srebra si\u0119 nie czuje\u2026 A to zielone od spodu? Masa pistacjowa.\u201d Przyniesiono mi to ciastko ze srebrn\u0105 owijk\u0105 niedawno w jednej z luksusowych delhijskich restauracji. Volga upad\u0142a, ale tradycje cukiernicze przetrwa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
W Voldze mo\u017cna by\u0142o sp\u0119dzi\u0107 i p\u00f3\u0142 dnia. Kiedy Margit narzeka: \u201eA ja czekam i czekam w Voldze\u2026\u201d, Terey jej tylko odparowuje: \u201eMog\u0119 ci tylko zazdro\u015bci\u0107. Mocna kawa, lody\u201d<\/p>\n\n\n\n
Klimaty panowa\u0142y w tej kawiarni dzi\u015b nieznane, dawno zapomniane. \u201eW cukierni zdj\u0119to zas\u0142ony, s\u0142o\u0144ce wpadaj\u0105c przez okna prze\u015bwietla\u0142o \u0142awice niebieskawych dym\u00f3w papierosowych. Wentylatory nie szumia\u0142y, wi\u0119c gwar g\u0142os\u00f3w rozpada\u0142 si\u0119 wyra\u017anie na angielski i hindi. Ciche \u015bmiechy kobiet, brz\u0119k \u0142y\u017ceczek i kla\u015bni\u0119cie w d\u0142onie, kt\u00f3re mia\u0142o przywo\u0142a\u0107 kelnera, zwraca\u0142y uwag\u0119 s\u0105siednich stolik\u00f3w\u2026 Nie\u0142atwo by\u0142o o miejsce.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201eKelner\u2026nalewa\u0142 kaw\u0119 z retorty, kt\u00f3r\u0105 postawi\u0142 nad spirytusowym palnikiem, niebieski p\u0142omyk \u015bwieci\u0142 w p\u00f3\u0142mroku \u017ca\u0142obnie\u201d.\u201ePodsuwa\u0142a fili\u017cank\u0119 ku szklanej kolbie, zawieszonej na statywie. Tak w Voldze zaznaczano, \u017ce jest aromatyczna i mocna, przygotowana jak w pracowni alchemika.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Nigdzie ju\u017c w Delhi nie wolno pali\u0107 w lokalach, nie wiruj\u0105 wentylatory, kawy nie podaje si\u0119 z retorty, nie podgrzewa si\u0119 jej palnikiem (oczywi\u015bcie jeszcze si\u0119 podaje tak\u0105 kaw\u0119, niedawno mi tak podano, ale to rzadko\u015b\u0107, wi\u0119c dla efektu pisz\u0119: nie podaje si\u0119 i nie podgrzewa).<\/p>\n\n\n\n
I nigdzie si\u0119 ju\u017c tak nie wymienia dyplomatyczn\u0105 informacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Do wymiany informacji dyplomatycznej s\u0142u\u017cy dzi\u015b Signal. Na Whatsappie gada si\u0119 ze \u015bwiatem pozadyplomatycznym i w spos\u00f3b ogl\u0119dny, bo jednak Whatsapp za bezpieczny nie uchodzi. Na Signalu mo\u017cna ju\u017c ca\u0142kiem darowa\u0107 sobie dyplomatyczn\u0105 poprawno\u015b\u0107. Powstaj\u0105 zamkni\u0119te dyplomatyczne grupy. Grupa ambasador\u00f3w Unii Europejskiej jest na Signalu wysoce aktywna. I bardzo w pracy pomocna. Koledzy dziel\u0105 si\u0119 ciekawymi materia\u0142ami prasowymi, posy\u0142aj\u0105 linki do publikacji, zdj\u0119\u0107, film\u00f3w. A nade wszystko wymienaj\u0105 si\u0119 informacj\u0105 o udziale w imprezach, koordynuj\u0105 reakcj\u0119 na zaproszenia, uzgadniaj\u0105 wsp\u00f3lne stanowisko na wydarzenia. \u017badna kawiarnia nie zast\u0105pi Signala. Tracimy oczywi\u015bcie wiele z atmosfery kawiarnianej, zastolikowych chich\u00f3w, gastronomicznej mimiki; k\u0105\u015bliwe komentarze rekompensujemy co najwy\u017cej emotkami. Ale darujemy sobie p\u0142one pogaduszki, operujemy konkretem, a wszystko w czasie tzw. rzeczywistym, chybko i do r\u0105k w\u0142asnych.<\/p>\n\n\n\n
Pika mi ten Signal, plumka nieustannie, rozprasza, ale jakie\u017c daje poczucie bezpiecze\u0144stwa informacyjnego: zawsze wiem, co si\u0119 dzieje. Dyplomatyczne czaty na komunikatorach to nowy ma\u0142o jeszcze opisany rodzaj dyplomacji. Nasi polscy eksperci od praktyki dyplomatycznej maj\u0105 o co uzupe\u0142nia\u0107 swoje podr\u0119czniki.<\/p>\n\n\n\n
Tyle o czatach. No nie b\u0105d\u017amy naiwni. Nie wszystko si\u0119 niestety nadaje na czaty, bo one jednak \u015blad zostawiaj\u0105. Wiec nadal to co najwarto\u015bciowsze, przekazujemy sobie ustnie. Ale te\u017c przez Signala. Jak\u017ce\u017cby inaczej.<\/p>\n\n\n\n
W sumie – stajemy si\u0119 przed\u0142u\u017ceniem komunikator\u00f3w. Przestajemy mie\u0107 ambicj\u0119 tworzy\u0107. Bo samo przekazywanie tak wype\u0142nia czas? Tworzy u\u0142ud\u0119 zapracowania? Mo\u017ce komu\u015b zale\u017cy, \u017ceby nas informacjami zatyka\u0107, zalewa\u0107 nasz aparat poznawczy sosem z informacyjnych rolek, przydusza\u0107 imperatywem pos\u0142usznego klikania na \u201eprze\u015blij\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Terey by\u0142 od tego wolny. Jak mu zazdroszcz\u0119. Czego\u015b zazdro\u015bci\u0107 mu musz\u0119. Bo nie po to pos\u0142u\u017cy\u0142 mi za pretekst i obiekt opisu dyplomatycznego Delhi, \u017ceby tylko po nim jak na \u0142ysej kobyle je\u017adzi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Volga by\u0142a w Delhi centrum dyplomatycznego \u015bwiata za czas\u00f3w Tereya. Krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 w niej drogi nie tylko dyplomat\u00f3w. Losy si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej splata\u0142y. Bo przecie\u017c Terey \u201ekierowa\u0142 si\u0119 do Volgi na mro\u017con\u0105 kaw\u0119, kiedy spostrzega…<\/p>\n