Umiej\u0119tno\u015b\u0107 pisania i wyg\u0142aszania przem\u00f3wie\u0144 jest wa\u017cnym elementem warsztatu dyplomatycznego. Nie uczono jej za czas\u00f3w Terey’a. Nie uczono i za moich. Trzeba by\u0142o zdobywa\u0107 j\u0105 w praktyce, najcz\u0119\u015bciej metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. Ja musia\u0142em mie\u0107 jakie\u015b wrodzone zdolno\u015bci w tym wzgl\u0119dzie, bo bardzo wcze\u015bnie w mojej karierze zacz\u0119to mi powierza\u0107 pisanie przem\u00f3wie\u0144. Pisa\u0142em je dla ministr\u00f3w, premier\u00f3w, prezydent\u00f3w. Z dobrym skutkiem, ale bez wi\u0119kszego entuzjazmu. Nie lubi\u0142em wciela\u0107 si\u0119 w obce postaci, pisa\u0107 pod decydent\u00f3w. Nie imponowa\u0142o mi wcale, \u017ce minister czy premier m\u00f3wi\u0105 moim tekstem.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy zosta\u0142em dyrektorem, potem wiceministrem, ambasadorem, musia\u0142em sam nauczy\u0107 si\u0119 wyg\u0142aszania przem\u00f3wie\u0144. Pisanych dla mnie przem\u00f3wie\u0144. Tylko w wyj\u0105tkowych przypadkach je odczytywa\u0142em. Wola\u0142em m\u00f3wi\u0107 od siebie, oczywi\u015bcie po starannym przestudiowaniu dostarczonych mi projekt\u00f3w. Wola\u0142em wk\u0142ada\u0107 w nie osobiste emocje. Zauwa\u017cy\u0142em, bez zaskoczenia, \u017ce wtedy o wiele uwa\u017cniej jestem s\u0142uchany. Nawyg\u0142asza\u0142em si\u0119 ich bez miara.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy ambasador na zagranicznej plac\u00f3wce wyg\u0142asza co najmniej jedno przem\u00f3wienie w roku. Z regu\u0142y na przyj\u0119ciu z okazji \u015bwi\u0119ta narodowego. Nie zostawiaja one po sobie \u017cadnego \u015bladu. Ma\u0142o kto je s\u0142ucha. S\u0105 cze\u015bci\u0105 rytua\u0142u. Ale wyg\u0142aszane by\u0107 musz\u0105. Kto\u015b musi je pisa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Terey te\u017c pisa\u0142 przem\u00f3wienia swojemu szefowi. Jako pisarz gwarantowa\u0142 literack\u0105 jako\u015b\u0107 i by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 pierwszym wyborem.<\/p>\n\n\n\n
Co pisa\u0142by Terey? Gdyby by\u0142 polskim dyplomat\u0105 i pisa\u0142 dla polskiego ambasadora, jego projekt pisany w lipcu 1956 r. m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 tak:<\/p>\n\n\n\n
Szanowni Pa\u0144stwo, Ekscelencje, Drodzy Indyjscy Przyjaciele! Polski dyplomata pracuj\u0105cy w Delhi ju\u017c w latach p\u00f3\u017aniejszych, w ko\u0144cu lat siedemdziesi\u0105tych, zostawi\u0142by w archiwum nast\u0119puj\u0105cy toast z okazji 22 lipca wzniesiony w Nowym Delhi: Szanowni Pa\u0144stwo, Ekscelencje, Drodzy Przyjaciele Indusi! Ma\u0142o kto pisze histori\u0119 dyplomacji w oparciu o teksty wyg\u0142aszanych przem\u00f3wie\u0144. A jednak ich styl, forma, o tre\u015bci nie m\u00f3wi\u0105c, mo\u017ce u\u015bwiadamia\u0107 ewolucj\u0119 sposobu wzajmnego komunikowania.<\/p>\n\n\n\n Bo ja w 2026 r. na przyj\u0119ciu z okazji \u015awi\u0119ta Konstytucji 3 maja wyg\u0142osi\u0142em w Nowym Delhi nast\u0119puj\u0105c\u0105 przemow\u0119 (ju\u017c po angielsku, bez pomocy t\u0142umacza jak moi poprzednicy w 1956 r., czy w 1978 r.):<\/p>\n\n\n\n Dear friends of Poland,<\/em><\/p>\n\n\n\n Thank you for joining us to celebrate our Constitution Day. Today, there\u2019s no pomp and circumstance \u2014 and the music lovers among you know exactly what I mean. No red carpets, no solemn speeches, no anthems. In fact, even what I\u2019m doing right now isn\u2019t a speech. I\u2019m simply here to entertain you while explaining why we\u2019re all actually here.<\/em><\/p>\n\n\n\n I can\u2019t promise to be brief. I\u2019m not very good at making promises\u2014I\u2019m not a politician, after all! But they do teach one thing at diplomatic academies: no speech should ever stand between a diplomat and their meal. So please, keep eating while I talk. Just try not to choke when you burst into laughter\u2014at least, I\u2019ll try to be that funny. Let\u2019s consider this a test of your sense of humor.<\/em><\/p>\n\n\n\n We celebrate this holiday in a joyful atmosphere. In Poland, it officially marks the start of the ‘Barbecue Season.’ It\u2019s usually over a grilled sausage and a cold beer that we discuss our most serious national issues. Including history.<\/em><\/p>\n\n\n\n Are you having fun yet? Good. Then let\u2019s start again. In those days, we were the trailblazers. Our decisions were based on consensus\u2014true unanimity. Today, that\u2019s exactly how major organizations like the G7, G20, NATO, or the OSCE try to work. We were doing it before it was cool! <\/em><\/p>\n\n\n\n But, as usual, we were too good at it. The principle degenerated into the infamous liberum veto\u2014the ‘I do not allow’ rule. It got so bad that between 1733 and 1765, our parliament was unable to pass a single law. Not one! Imagine a politician today being told they can\u2019t pass any laws for 30 years\u2014they\u2019d have nothing to put on their campaign posters!<\/em><\/p>\n\n\n\n Unfortunately, our neighbors loved it. Foreign powers used that very ‘liberty’ to block our reforms and gut our defenses. In the end, political corruption and a hijacked democracy didn’t just stall the engine\u2014they killed the whole state.<\/em><\/p>\n\n\n\n The Constitution of May 3rd was signed by our last King. But here is the thing: for almost two centuries before that, we didn’t just ‘have’ kings\u2014we elected them. And I\u2019m not talking about some small circle of elite electors. It was a popular vote!<\/em><\/p>\n\n\n\n Well, ‘popular’ by 18th-century standards, meaning only the nobility could vote. But in Poland, the nobility made up about 10 percent of the population. To put that in perspective: back then, that made us the largest republican monarchy in the world. Again\u2014way ahead of the curve. While everyone else was bowing to absolute monarchs, we were basically running a massive, chaotic presidential campaign trail.<\/em><\/p>\n\n\n\n But, as you can imagine, there was a catch. Our neighbors quickly realized that you didn’t need to conquer Poland\u2014you just needed a decent budget for bribes. Foreign powers found out it was much cheaper to bribe a few thousand voters to elect a king who liked them more than he liked us. It turns out, being a pioneer of democracy is all fun and games until foreign lobbyists show up with bags of gold.<\/em><\/p>\n\n\n\n And now we\u2019re in India. I love it here. You\u2019ve got the longest constitution in the world. Ours was a pamphlet; yours is a trilogy. Ours was a prototype, yours is an encyclopedia. If the Polish constitution was a tweet, yours is a 400-page terms and conditions agreement that everyone clicks ‘Accept’ on because they\u2019re terrified of what happens if they don\u2019t.<\/em> Look at what is happening today: so much chaos, unpredictability, norms being shattered, power politics at its peak, and international organizations losing their relevance and credibility. The world is crying out for a return to the rule of law. It needs a solid constitution, and it needs visionary, audacious, and decent leaders like Dr. Ambedkar to guide us toward a new world order\u2014one based on law and civic dignity. <\/em><\/p>\n\n\n\n Here we are. A Polish holiday, in my garden, celebrating a document that was killed abruptly, but somehow kept a nation alive in its head for a hundred years. It\u2019s mental. It\u2019s beautiful.<\/em><\/p>\n\n\n\n So, whether it\u2019s the Polish Constitution of 1791 or the Indian Constitution of 1950, the lesson is the same: democracy is a gift, but it\u2019s a fragile one. You have to feed it, protect it, and\u2014apparently\u2014occasionally celebrate it with a grilled sausage. *<\/p>\n\n\n\n And\u2026 that\u2019s where my script ends! Normally, I\u2019m not the type to read from a piece of paper, but I made an exception tonight. And no, it\u2019s not because I was worried you\u2019d think I\u2019m just winging it after a couple of \u017bubr\u00f3wkas! Believe me, the real reason is way more serious than that. But\u2026 I\u2019m going to keep you guessing for a bit. I\u2019ll reveal everything when I\u2019m back on stage after the show!<\/em><\/p>\n\n\n\n *<\/p>\n\n\n\n Now, my dear friends, for the big reveal. Ready? The real reason I followed the script so closely is that my speech\u2014jokes and all\u2014was drafted by Artificial Intelligence. Not just with its help, but by the AI itself! Of course, it had my very detailed and ‘expert’ instructions\u2026 but it was the machines.<\/em><\/p>\n\n\n\n But hey, you laughed quite loudly at my jokes, so they must have been pretty good! I\u2019m actually starting to get worried. Therefore, I\u2019ve decided to use this occasion to solemnly proclaim\u2026 the end of the diplomatic speechwriter as a profession!<\/em><\/p>\n\n\n\n Thank You! Have fun!<\/em> *<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Aha, w “przypisie” podaj\u0119 tekst mojego wyst\u0105pienia w t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski. T\u0142umaczy\u0142a oczywi\u015bcie sztuczna inteligencja.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Przemowa Drodzy Przyjaciele Polski!<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119kuj\u0119, \u017ce do\u0142\u0105czyli\u015bcie do nas, by \u015bwi\u0119towa\u0107 dzie\u0144 naszej Konstytucji. Dzisiaj ob\u0119dzie si\u0119 bez \u201epomp i okoliczno\u015bci\u201d \u2013 a melomani w\u015br\u00f3d Pa\u0144stwa wiedz\u0105 dok\u0142adnie, co mam na my\u015bli. \u017badnych czerwonych dywan\u00f3w, \u017cadnych podnios\u0142ych przem\u00f3wie\u0144, \u017cadnych hymn\u00f3w. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, nawet to, co teraz robi\u0119, nie jest przem\u00f3wieniem. Jestem tu po prostu po to, by Pa\u0144stwo zabawi\u0107, wyja\u015bniaj\u0105c jednocze\u015bnie, dlaczego w\u0142a\u015bciwie wszyscy tu jeste\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n Nie mog\u0119 obieca\u0107, \u017ce b\u0119d\u0119 streszcza\u0142 si\u0119 do minimum. Nie jestem zbyt dobry w dotrzymywaniu obietnic \u2013 w ko\u0144cu nie jestem politykiem! Ale w akademiach dyplomatycznych ucz\u0105 jednego: \u017cadne przem\u00f3wienie nie powinno sta\u0107 na przeszkodzie mi\u0119dzy dyplomat\u0105 a jego posi\u0142kiem. Prosz\u0119 wi\u0119c je\u015b\u0107 dalej, gdy ja b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142. Tylko spr\u00f3bujcie si\u0119 nie zad\u0142awi\u0107, gdy wybuchniecie \u015bmiechem \u2013 a przynajmniej postaram si\u0119 by\u0107 a\u017c tak zabawny. Potraktujmy to jako test Pa\u0144stwa poczucia humoru.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119tujemy ten dzie\u0144 w radosnej atmosferze. W Polsce oficjalnie wyznacza on pocz\u0105tek \u201esezonu grillowego\u201d. To w\u0142a\u015bnie przy grillowanej kie\u0142basie i zimnym piwie zazwyczaj dyskutujemy o naszych najpowa\u017cniejszych sprawach narodowych. W tym o historii.<\/p>\n\n\n\n Czy ju\u017c dobrze si\u0119 Pa\u0144stwo bawi\u0105? \u015awietnie. Zatem zacznijmy jeszcze raz.<\/p>\n\n\n\n Wasze Ekscelencje, znakomici go\u015bcie… i wy wszyscy, kt\u00f3rzy w\u0142a\u015bnie zauwa\u017cyli\u015bcie otwart\u0105 bram\u0119 mojej rezydencji oraz kolejk\u0119 po darmowe pierogi i pomy\u015bleli\u015bcie: \u201eCzemu nie?\u201d. Namaste.<\/p>\n\n\n\n Jako gospodarz mam przyjemno\u015b\u0107 powita\u0107 Pa\u0144stwa dzi\u015b wieczorem w tych ogrodach na obchodach rocznicy Konstytucji 3 Maja. Rok 1791. Pierwsza spisana konstytucja w Europie. Druga na \u015bwiecie, zaraz po Amerykanach \u2013 cho\u0107, m\u00f3wi\u0105c szczerze, im uda\u0142o si\u0119 by\u0107 pierwszymi tylko dlatego, \u017ce nie musieli si\u0119 martwi\u0107 s\u0105siadem, kt\u00f3ry \u201eprzypadkiem\u201d naje\u017cd\u017ca ich za ka\u017cdym razem, gdy pr\u00f3buj\u0105 uchwali\u0107 podstawowe prawo. Co niestety by\u0142o naszym przypadkiem.<\/p>\n\n\n\n S\u0105siedzi zobaczyli, \u017ce stajemy si\u0119 tacy \u201epost\u0119powi\u201d i stwierdzili: \u201eO, sp\u00f3jrzcie na nich. Maj\u0105 teraz zasady. Jak uroczo. Wyma\u017cmy ich na stulecie\u201d. I tak zrobili. 123 lata Polski \u201ewyrenderowanej\u201d z mapy Europy. Ale przetrwali\u015bmy. I dzi\u015b jeste\u015bmy silniejsi ni\u017c kiedykolwiek. Gospodarka warta bilion dolar\u00f3w!<\/p>\n\n\n\n To bardzo polska historia, prawda? W\u0142o\u017cyli\u015bmy tyle wysi\u0142ku w debaty o prawach, wolno\u015bci i \u201eludzie\u201d. A konstytucja by\u0142a arcydzie\u0142em. Ale przetrwa\u0142a… czterna\u015bcie miesi\u0119cy. Czterna\u015bcie miesi\u0119cy! Ricky Gervais powiedzia\u0142by: to nie jest system prawny; to darmowy okres pr\u00f3bny na Netfliksie, kt\u00f3rego zapomnia\u0142e\u015b anulowa\u0107. Mia\u0142a termin wa\u017cno\u015bci jak otwarty jogurt w s\u0142o\u0144cu Delhi. Ale by\u0142a takim cudem. \u0179r\u00f3d\u0142em dumy i nadziei podczas 123 lat ciemno\u015bci, b\u00f3lu i walki. Polsk\u0105 dum\u0105.<\/p>\n\n\n\n Widz\u0105 Pa\u0144stwo, to taka nasza polska przypad\u0142o\u015b\u0107: zawsze wyprzedzamy epok\u0119, zazwyczaj w najbardziej niekorzystnych okoliczno\u015bciach historycznych. We\u017amy na przyk\u0142ad nasz parlament. Nasze tradycje parlamentarne si\u0119gaj\u0105 blisko 600 lat wstecz \u2013 do czas\u00f3w, gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europy my\u015bla\u0142a, \u017ce \u201erz\u0105d reprezentatywny\u201d oznacza wybieranie kuzynki, z kt\u00f3r\u0105 kr\u00f3l powinien si\u0119 o\u017ceni\u0107.<\/p>\n\n\n\n W tamtych dniach byli\u015bmy pionierami. Nasze decyzje opiera\u0142y si\u0119 na konsensusie \u2013 prawdziwej jednomy\u015blno\u015bci. Dzi\u015b dok\u0142adnie tak staraj\u0105 si\u0119 pracowa\u0107 g\u0142\u00f3wne organizacje, takie jak G7, G20, NATO czy OBWE. Robili\u015bmy to, zanim sta\u0142o si\u0119 to modne!<\/p>\n\n\n\n Ale jak zwykle, byli\u015bmy w tym zbyt dobrzy. Zasada ta wyrodzi\u0142a si\u0119 w nies\u0142awne liberum veto<\/em> \u2013 zasad\u0119 \u201enie pozwalam\u201d. Dosz\u0142o do tego, \u017ce w latach 1733\u20131765 nasz parlament nie by\u0142 w stanie uchwali\u0107 ani jednej ustawy. Ani jednej! Wyobra\u017acie sobie dzisiejszego polityka, kt\u00f3remu m\u00f3wi si\u0119, \u017ce nie mo\u017ce uchwala\u0107 \u017cadnych praw przez 30 lat \u2013 nie mia\u0142by czego wpisa\u0107 na plakaty wyborcze!<\/p>\n\n\n\n Niestety, naszym s\u0105siadom bardzo si\u0119 to podoba\u0142o. Obce mocarstwa wykorzystywa\u0142y t\u0119 w\u0142a\u015bnie \u201ewolno\u015b\u0107\u201d, by blokowa\u0107 nasze reformy i patroszy\u0107 nasz\u0105 obronno\u015b\u0107. W ko\u0144cu korupcja polityczna i porwana demokracja nie tylko zatrzyma\u0142y silnik \u2013 one zabi\u0142y ca\u0142e pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Konstytucja 3 Maja zosta\u0142a podpisana przez naszego ostatniego kr\u00f3la. Ale tu tkwi szkopu\u0142: przez niemal dwa wieki wcze\u015bniej nie tyle \u201emieli\u015bmy\u201d kr\u00f3l\u00f3w, co ich wybierali\u015bmy. I nie m\u00f3wi\u0119 tu o jakim\u015b ma\u0142ym kr\u0119gu elitarnych elektor\u00f3w. To by\u0142o g\u0142osowanie powszechne!<\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c, \u201epowszechne\u201d wed\u0142ug standard\u00f3w XVIII-wiecznych, co oznacza\u0142o, \u017ce g\u0142osowa\u0107 mog\u0142a tylko szlachta. Ale w Polsce szlachta stanowi\u0142a oko\u0142o 10 procent populacji. \u017beby odda\u0107 perspektyw\u0119: to czyni\u0142o nas wtedy najwi\u0119ksz\u0105 monarchi\u0105 republika\u0144sk\u0105 na \u015bwiecie. Znowu \u2013 lata \u015bwietlne przed wszystkimi. Podczas gdy ca\u0142a reszta k\u0142ania\u0142a si\u0119 monarchom absolutnym, my w zasadzie prowadzili\u015bmy masow\u0105, chaotyczn\u0105 prezydenck\u0105 kampani\u0119 wyborcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ale, jak mo\u017cecie si\u0119 domy\u015bli\u0107, by\u0142 w tym haczyk. Nasi s\u0105siedzi szybko zdali sobie spraw\u0119, \u017ce nie trzeba podbija\u0107 Polski \u2013 wystarczy mie\u0107 przyzwoity bud\u017cet na \u0142ap\u00f3wki. Obce mocarstwa odkry\u0142y, \u017ce znacznie taniej jest przekupi\u0107 kilka tysi\u0119cy wyborc\u00f3w, by wybrali kr\u00f3la, kt\u00f3ry lubi ich bardziej ni\u017c nas. Okazuje si\u0119, \u017ce bycie pionierem demokracji to \u015bwietna zabawa, dop\u00f3ki nie pojawi\u0105 si\u0119 zagraniczni lobby\u015bci z workami z\u0142ota.<\/p>\n\n\n\n A teraz jeste\u015bmy w Indiach. Uwielbiam tu by\u0107. Macie najd\u0142u\u017csz\u0105 konstytucj\u0119 na \u015bwiecie. Nasza by\u0142a broszur\u0105; Wasza jest trylogi\u0105. Nasza by\u0142a prototypem, Wasza jest encyklopedi\u0105. Gdyby polska konstytucja by\u0142a tweetem, Wasza by\u0142aby 400-stronicowym regulaminem, na kt\u00f3ry ka\u017cdy klika \u201eAkceptuj\u0119\u201d, bo \u015bmiertelnie boi si\u0119 tego, co stanie si\u0119, je\u015bli tego nie zrobi.<\/p>\n\n\n\n I sp\u00f3jrzcie, wiem, \u017ce na zewn\u0105trz jest ponad 40 stopni, nawet po zachodzie s\u0142o\u0144ca. Ludzie wci\u0105\u017c mi m\u00f3wi\u0105: \u201ePanie Ambasadorze, musi Pan strasznie cierpie\u0107!\u201d. Ale musz\u0105 Pa\u0144stwo zrozumie\u0107, sk\u0105d pochodz\u0119. Mimo ocieplenia klimatu, w Polsce istnieje szansa na \u015bnieg od pa\u017adziernika do maja. \u017beby si\u0119 rozgrza\u0107, musz\u0119 tam do\u015b\u0107 cz\u0119sto odwiedza\u0107 saun\u0119. Wi\u0119c stanie tutaj, w ten \u201eskwiercz\u0105cy\u201d wiecz\u00f3r w Delhi? Dla Polaka to nie fala upa\u0142\u00f3w; to sauna z lepszym cateringiem.<\/p>\n\n\n\n Polska i Indie: sp\u00f3jrzcie, jak daleko zaszli\u015bmy. Jeste\u015bmy nie tylko partnerami na Ziemi; jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142lokatorami na orbicie. Hindus Shubhanshu Shukla i nasz S\u0142awosz Uzna\u0144ski wsp\u00f3\u0142pracowali niedawno przy misji Axiom-4 na Mi\u0119dzynarodow\u0105 Stacj\u0119 Kosmiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Pomy\u015blcie o tym. Indyjski pilot i polski naukowiec, zamkni\u0119ci w metalowej rurze, p\u0119dz\u0105cy wok\u00f3\u0142 planety. Zabrali nawet liofilizowane pierogi i indyjskie curry, by si\u0119 nimi dzieli\u0107. S\u0142awosz dryfuje tam, pr\u00f3buj\u0105c wyja\u015bni\u0107, \u017ce pier\u00f3g to pe\u0142nowarto\u015bciowy posi\u0142ek, a Shubhanshu jest po prostu szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce w ko\u0144cu znalaz\u0142 miejsce, gdzie nie docieraj\u0105 korki z Nowego Delhi. To ostateczny sukces dyplomatyczny: dwa narody, jedna kapsu\u0142a i stan niewa\u017cko\u015bci, by k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 o to, czyja babcia robi lepsz\u0105 pikantn\u0105 przek\u0105sk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Musz\u0119 te\u017c przeprosi\u0107 za stan domu. Sp\u00f3jrzcie na niego. Jest ob\u0142o\u017cony rusztowaniami, tynk zosta\u0142 zerwany… to troch\u0119 katastrofa, prawda? Go\u015bcie pytali mnie, czy organizuj\u0119 przyj\u0119cie, czy mo\u017ce kr\u0119cimy surowy remake Fuchy<\/em> Jerzego Skolimowskiego. Je\u015bli nie widzieli\u015bcie tego filmu, opowiada on o grupie polskich budowla\u0144c\u00f3w pracuj\u0105cych nielegalnie w Wielkiej Brytanii nad domem, podczas gdy w ich kraju trwa stan wojenny. To w zasadzie moje obecne \u017cycie, tyle \u017ce nazywaj\u0105 mnie \u201eAmbasadorem\u201d. Jeszcze gorzej ma moja \u017cona. Przez 36 lat by\u0142a zawodow\u0105 dyplomatk\u0105. Teraz postanowi\u0142a zosta\u0107 po prostu \u017con\u0105 Ambasadora. Ale w rzeczywisto\u015bci musi pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 majstra na budowie. Przepraszam, kochanie.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, je\u015bli odrobina tynku wpadnie Pa\u0144stwu do pieroga, prosz\u0119 to nazwa\u0107 \u201eposypk\u0105 w stylu vintage\u201d i je\u015b\u0107 dalej. To dodaje charakteru.<\/p>\n\n\n\n Wkr\u00f3tce ten dom odzyska sw\u00f3j pierwotny blask. W ko\u0144cu ma lepsze CV ni\u017c ja. W latach 1947\u20131951 ta w\u0142a\u015bnie rezydencja \u2013 znana w\u00f3wczas jako Kanika House \u2013 by\u0142a domem dr. B.R. Ambedkara. Pomy\u015blcie o tym. Podczas gdy Polska walczy\u0142a o odnalezienie si\u0119 po wojnie, g\u0142\u00f3wny architekt indyjskiej konstytucji przemierza\u0142 te korytarze, kre\u015bl\u0105c projekt dla najwi\u0119kszej demokracji \u015bwiata. To w sumie onie\u015bmielaj\u0105ce. Siedz\u0119 w swoim gabinecie, pr\u00f3buj\u0105c wymy\u015bli\u0107, jak naprawi\u0107 Wi-Fi, a on w pokoju obok wymy\u015bla\u0142, jak naprawi\u0107 wszystko dla miliarda ludzi.<\/p>\n\n\n\n Uwa\u017camy za \u015bwi\u0119ty obowi\u0105zek bycie kustoszami tej historii. Nie tylko mieszkamy w domu; mieszkamy w pomniku sprawiedliwo\u015bci i prawa.<\/p>\n\n\n\n Dr Ambedkar \u2013 czy te\u017c Babasaheb, jak jest pieszczotliwie nazywany \u2013 by\u0142 tak niezwyk\u0142\u0105 i pot\u0119\u017cn\u0105 postaci\u0105. Nasi indyjscy przyjaciele: zazdro\u015bcimy Wam! Tak naprawd\u0119 ca\u0142y \u015bwiat potrzebuje teraz kogo\u015b takiego jak on.<\/p>\n\n\n\n Sp\u00f3jrzcie na to, co dzieje si\u0119 dzisiaj: tyle chaosu, nieprzewidywalno\u015bci, \u0142amania norm, polityka si\u0142y w swoim szczytowym wydaniu, a organizacje mi\u0119dzynarodowe trac\u0105ce na znaczeniu i wiarygodno\u015bci. \u015awiat wo\u0142a o powr\u00f3t do rz\u0105d\u00f3w prawa. Potrzebuje solidnej konstytucji i potrzebuje wizjonerskich, odwa\u017cnych i przyzwoitych lider\u00f3w, takich jak dr Ambedkar, kt\u00f3rzy poprowadz\u0105 nas ku nowemu porz\u0105dkowi \u015bwiata \u2013 opartemu na prawie i godno\u015bci obywatelskiej.<\/p>\n\n\n\n I oto jeste\u015bmy. Polskie \u015bwi\u0119to, w moim ogrodzie, celebruj\u0105ce dokument, kt\u00f3ry zosta\u0142 nagle u\u015bmiercony, ale jakim\u015b cudem utrzyma\u0142 nar\u00f3d przy \u017cyciu przez sto lat. To szale\u0144stwo. To pi\u0119kne.<\/p>\n\n\n\n Zatem, czy mowa o polskiej Konstytucji z 1791 roku, czy o indyjskiej z roku 1950, lekcja jest ta sama: demokracja to dar, ale bardzo kruchy. Trzeba go karmi\u0107, chroni\u0107 i \u2013 jak wida\u0107 \u2013 od czasu do czasu uczci\u0107 grillowan\u0105 kie\u0142bas\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wznie\u015bmy wi\u0119c toast. Za Konstytucj\u0119, za naszych astronaut\u00f3w i za \u017bubr\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra czeka na Pa\u0144stwa przy barze. Je\u015bli zastanawiacie si\u0119, dlaczego w niekt\u00f3rych butelkach jest \u017ad\u017ab\u0142o trawy, nie martwcie si\u0119 \u2013 to nie wypadek przy pracy w ogrodzie. To trawa \u017cubrowa. To jedyny znany nam Polakom spos\u00f3b, by by\u0107 \u201eekologicznym\u201d przy jednoczesnym zachowaniu 40 procent mocy. To tak\u017ce jedyna rzecz w tym ogrodzie, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 w tej chwili zimniejsza ni\u017c ja sam. I… tutaj ko\u0144czy si\u0119 m\u00f3j skrypt! Zazwyczaj nie nale\u017c\u0119 do os\u00f3b czytaj\u0105cych z kartki, ale dzi\u015b wieczorem zrobi\u0142em wyj\u0105tek. I nie, nie dlatego, \u017cebym si\u0119 martwi\u0142, \u017ce pomy\u015blicie Pa\u0144stwo, i\u017c improwizuj\u0119 po kilku \u017bubr\u00f3wkach! Uwierzcie mi, prawdziwy pow\u00f3d jest znacznie powa\u017cniejszy. Ale… potrzymam Pa\u0144stwa jeszcze chwil\u0119 w niepewno\u015bci. Wszystko wyjawi\u0119, gdy wr\u00f3c\u0119 na scen\u0119 po wyst\u0119pie!<\/p>\n\n\n\n A teraz, moi drodzy przyjaciele, czas na wielkie odkrycie kart. Gotowi? Prawdziwy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego tak trzyma\u0142em si\u0119 skryptu, jest taki, \u017ce moje przem\u00f3wienie \u2013 wraz z \u017cartami \u2013 zosta\u0142o przygotowane przez Sztuczn\u0105 Inteligencj\u0119. Nie tylko z jej pomoc\u0105, ale przez sam\u0105 AI! Oczywi\u015bcie wed\u0142ug moich bardzo szczeg\u00f3\u0142owych i \u201eeksperckich\u201d instrukcji… ale to dzie\u0142o maszyn.<\/p>\n\n\n\n Ale hej, \u015bmiali si\u0119 Pa\u0144stwo do\u015b\u0107 g\u0142o\u015bno z moich \u017cart\u00f3w, wi\u0119c musia\u0142y by\u0107 ca\u0142kiem dobre! Zaczynam si\u0119 wr\u0119cz niepokoi\u0107. Dlatego postanowi\u0142em wykorzysta\u0107 t\u0119 okazj\u0119, by uroczy\u015bcie og\u0142osi\u0107… koniec zawodu dyplomatycznego speechwritera!<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119kuj\u0119! Bawcie si\u0119 dobrze!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Umiej\u0119tno\u015b\u0107 pisania i wyg\u0142aszania przem\u00f3wie\u0144 jest wa\u017cnym elementem warsztatu dyplomatycznego. Nie uczono jej za czas\u00f3w Terey’a. Nie uczono i za moich. Trzeba by\u0142o zdobywa\u0107 j\u0105 w praktyce, najcz\u0119\u015bciej metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. Ja musia\u0142em mie\u0107…<\/p>\n
Jestem g\u0142\u0119boko zaszczycony, mog\u0105c powita\u0107 Was tutaj, w New Delhi, w dniu Narodowego \u015awi\u0119ta Odrodzenia Polski. Spotykamy si\u0119 w dwunast\u0105 rocznic\u0119 og\u0142oszenia Manifestu PKWN, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cy\u0142 fundamenty pod nasz\u0105 now\u0105, socjalistyczn\u0105 ojczyzn\u0119.
Dzisiejsza Polska to kraj, kt\u00f3ry z niespotykan\u0105 energi\u0105 podni\u00f3s\u0142 si\u0119 z ruin wojennych. Sukcesy te nie by\u0142yby mo\u017cliwe bez niez\u0142omnej postawy polskiej klasy robotniczej oraz braterskiej pomocy i\u00a0przewodniej roli Zwi\u0105zku Radzieckiego. To w\u0142a\u015bnie pod przewodem ZSRR, ostoi \u015bwiatowego pokoju, kraje demokracji ludowej krocz\u0105 drog\u0105 post\u0119pu, wsp\u00f3lnie buduj\u0105c pot\u0119g\u0119 obozu socjalistycznego, kt\u00f3ry jest jedyn\u0105 skuteczn\u0105 zapor\u0105 dla agresywnych zamierze\u0144 si\u0142 imperialistycznych.
Dla nas, Polak\u00f3w, Indie pod przyw\u00f3dztwem premiera Nehru s\u0105 sprawdzonym sojusznikiem w wielkiej\u00a0walce z imperializmem i kolonializmem. Z podziwem obserwujemy, jak nar\u00f3d indyjski, zrzuciwszy jarzmo obcego panowania, odrzuca wszelkie formy neokolonialnego nacisku. Polska, rami\u0119 w rami\u0119 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, w pe\u0142ni popiera d\u0105\u017cenia narod\u00f3w Azji i Afryki do ca\u0142kowitej suwerenno\u015bci. Nasza wsp\u00f3lna walka o pok\u00f3j, oparta na zasadach \u201ePa\u0144czasil\u201d, jest ciosem w tych, kt\u00f3rzy chcieliby narzuci\u0107 \u015bwiatu dyktat si\u0142y i wyzysku.
Ubieg\u0142oroczne historyczne wizyty premier\u00f3w Nehru i Cyrankiewicza potwierdzi\u0142y, \u017ce mimo r\u00f3\u017cnic geograficznych, nasze serca bij\u0105 tym samym rytmem \u2013 rytmem wolno\u015bci i nienawi\u015bci do imperialistycznej opresji. Nasza wsp\u00f3\u0142praca gospodarcza nie jest aktem wyzysku, lecz uczciw\u0105, socjalistyczn\u0105 pomoc\u0105 w budowie niezale\u017cnego przemys\u0142u Indii.
Drodzy Przyjaciele! Wierzymy, \u017ce pod przewodnictwem wielkiego Zwi\u0105zku Radzieckiego i w \u015bcis\u0142ym sojuszu z narodami mi\u0142uj\u0105cymi wolno\u015b\u0107, takimi jak nar\u00f3d indyjski, ostatecznie zwyci\u0119\u017cymy w walce o \u015bwiat wolny od wojen i kolonialnego ucisku.
Wznosz\u0119 toast za pomy\u015blno\u015b\u0107 narodu indyjskiego, za zdrowie prezydenta Prasada i premiera Nehru, za nieugi\u0119ty ob\u00f3z pokoju pod przewodem Zwi\u0105zku Radzieckiego oraz za wieczyst\u0105 przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy Polsk\u0105 Rzecz\u0105pospolit\u0105 Ludow\u0105 a Republik\u0105 Indii!<\/em><\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Spotykamy si\u0119 w dniu szczeg\u00f3lnym dla ka\u017cdego Polaka, by pod b\u0142\u0119kitnym niebem Delhi \u015bwi\u0119towa\u0107 rocznic\u0119 odrodzenia naszej socjalistycznej Ojczyzny. Dzisiejsza Polska to kraj, kt\u00f3ry pod m\u0105drym i dynamicznym przewodnictwem I Sekretarza KC PZPR, towarzysza Edwarda Gierka, buduje swoj\u0105 drug\u0105, nowoczesn\u0105 posta\u0107.
Z dum\u0105 pragn\u0119 obwie\u015bci\u0107 naszym indyjskim przyjacio\u0142om, \u017ce dzi\u0119ki ofiarno\u015bci polskiej klasy robotniczej, Polska Rzeczpospolita Ludowa sta\u0142a si\u0119 dziesi\u0105t\u0105 pot\u0119g\u0105 przemys\u0142ow\u0105 \u015bwiata. Realizujemy program, kt\u00f3rego dewiz\u0105 s\u0105 s\u0142owa: \u201eAby Polska ros\u0142a w si\u0142\u0119, a ludzie \u017cyli dostatniej\u201d. Nasze place budowy, od wielkiej Huty Katowice po nowoczesne porty Ba\u0142tyku, s\u0105 dowodem na to, \u017ce \u201ePolak potrafi\u201d.
W tym marszu ku post\u0119powi nie zapominamy o naszych sprawdzonych sojusznikach. Wspominaj\u0105c historyczn\u0105 wizyt\u0119 towarzysza Gierka w Indiach w 1977 roku oraz jego serdeczne rozmowy z Premier Indir\u0105 Gandhi, widzimy fundamenty braterskiej wsp\u00f3\u0142pracy, kt\u00f3ra nie zna granic. Nasze narody \u0142\u0105cz\u0105 nie tylko kontrakty handlowe, ale przede wszystkim wsp\u00f3lna walka z imperializmem, neokolonializmem i uciskiem.
Podziwiamy rol\u0119 Indii jako lidera Ruchu Pa\u0144stw Niezaanga\u017cowanych. Polska, kroczy rami\u0119 w rami\u0119 z Wami drog\u0105 mi\u0119dzynarodowego odpr\u0119\u017cenia. Wierzymy, \u017ce w dobie pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia, nasza solidarno\u015b\u0107 \u2013 polskie maszyny w Waszych fabrykach i wsp\u00f3lna troska o pok\u00f3j \u2013 jest kluczem do lepszego jutra dla ca\u0142ej post\u0119powej ludzko\u015bci.
Wznosz\u0119 toast za pomy\u015blno\u015b\u0107 narodu indyjskiego, za zdrowie Pani Premier oraz za nienaruszaln\u0105 przyja\u017a\u0144 dw\u00f3ch pot\u0119\u017cnych narod\u00f3w buduj\u0105cych \u015bwiat wolny od wyzysku!<\/em><\/p>\n\n\n\n
Excellencies, distinguished guests\u2026 and to those of you who\u2019ve just spotted the open gate of my residence and a line for free pierogi and thought, ‘Why not?’ Namaste.
As your host, it\u2019s my pleasure to welcome you to these gardens tonight for the Anniversary of the May 3rd Constitution. 1791. Europe\u2019s first written constitution. Second in the world only to the Americans\u2014though, to be fair, they only did it first because they didn\u2019t have to worry about a neighbor ‘accidentally’ invading them every time they tried to pass a basic law. Which was our case, unfortunately.
The neighbors saw us being all ‘progressive’ and they went: ‘Oh, look at them. They\u2019ve got rules now. How cute. Let\u2019s delete them for a century.’ And they did. 123 years of Poland being ‘digitally remastered’ off the map of Europe. But we prevailed. And today we are stronger than ever. One trillion dollar economy!
It\u2019s a very Polish story, isn\u2019t it? We spent so much effort debating rights, liberty, and ‘the people.’ And the constitution was a masterpiece. But it lasted\u2026 fourteen months. Fourteen months! Ricky Gervais would say: that\u2019s not a legal framework; that\u2019s a Netflix free trial you forgot to cancel. It had the shelf life of an open yogurt in the Delhi sun. But it was such a marvel. A source of pride and hope during 123 years of darkness, pain and struggle. Polish pride.
You see, it\u2019s a bit of a Polish predicament: we\u2019re always ahead of the curve, usually under the most unfavorable historical circumstances. Take our parliament, for example. Our parliamentary traditions go back nearly 600 years\u2014back when most of Europe thought ‘representative government’ meant choosing which cousin the King should marry.<\/em><\/p>\n\n\n\n
And look, I know it\u2019s over 40 degrees out here even with the sun down. People keep telling me, ‘Mr. Ambassador, you must be suffering!’ But you have to understand where I come from. Despite the climate warming, in Poland there is a chance of snow from October till May. To warm me up I must visit sauna quite often there. So, standing here in this ‘sizzling’ Delhi evening? To a Pole, this isn’t a heatwave; it’s a sauna with better catering.<\/em>
Poland and India: look at how far we’ve come. We’re not just partners on Earth; we\u2019re roommates in orbit. India\u2019s Shubhanshu Shukla and our own S\u0142awosz Uzna\u0144ski recently collaborated on the Axiom-4 mission to the International Space Station.<\/em>
Think about that. An Indian pilot and a Polish scientist, locked in a metal tube, hurtling around the planet. They even brought freeze-dried pierogi and Indian curry to share. S\u0142awosz is floating there trying to explain that a dumpling is a complete meal, and Shubhanshu is just happy he finally found a place where the New Delhi traffic can’t reach him. It\u2019s the ultimate diplomatic success: two nations, one capsule, and zero gravity to argue about whose grandma makes the better spicy snack.
I also have to apologize for the state of the house. Look at it. It\u2019s covered in scaffolding, the plaster\u2019s been ripped off\u2026 it\u2019s a bit of a disaster, isn’t it? I\u2019ve had guests asking if I\u2019m hosting a reception or if we\u2019re filming a gritty remake of Jerzy Skolimowski\u2019s Moonlighting. If you haven’t seen it, it’s about a bunch of Polish builders working illegally in Britain on a house while their country is under martial law. It\u2019s basically my life right now, only they call me \u2018Ambassador\u201d. It is even worse for my wife. For 36 years she was a career diplomat. Now she decided to become simply Ambassador\u2019s wife. But she actually has to act as a foreman on a construction site. Sorry, my darling.<\/em>
All in all, if a bit of plaster falls into your pierogi, just call it \u2018vintage garnish\u2019 and keep moving. It\u2019s character.
Soon this house will regain its original glory. After all it has a better resume than I do. Between 1947 and 1951, this very residence\u2014then known as Kanika House\u2014was the home of Dr. B.R. Ambedkar. Think about that. While Poland was struggling to find its feet after the war, the primary architect of the Indian Constitution was pacing these floors, drafting the blueprint for the world\u2019s largest democracy. It\u2019s a bit intimidating, really. I\u2019m sitting in my study trying to figure out how to fix the Wi-Fi, and he was in the next room figuring out how to fix everything for a billion people.<\/em>
We consider it a sacred trust to be the custodians of this history. We aren’t just living in a house; we are living in a monument to justice and the law.
Dr. Ambedkar\u2014or Babasaheb, as he is so affectionately known\u2014was such a remarkable and towering figure. To our Indian friends: we envy you! In fact, the entire world needs a figure like him right now. <\/em><\/p>\n\n\n\n
So, raise a glass. To the Constitution, to our astronauts, and to the \u017bubr\u00f3wka waiting for you at the bar. If you\u2019re wondering why there\u2019s a blade of grass in some bottles, don’t worry\u2014it\u2019s not a gardening accident. It\u2019s bison grass. It\u2019s the only way we Poles know how to stay ‘green’ while staying 40% proof. It\u2019s also the only thing in this garden that might actually be colder than I am right now.
Jai Hind! Cheers!
Wiwat maj! Pi\u0119kny maj! U Polak\u00f3w \u2013 b\u0142ogi raj!<\/em><\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Tak, prosz\u0119 Pa\u0144stwa, ewoluuje profesja dyplomaty. Wyg\u0142asza\u0107 przem\u00f3wienia jeszcze musi dyplomata umie\u0107, ale uczy\u0107 si\u0119 sztuki ich pisania ju\u017c nie.
Aha, dla jasno\u015bci, przytoczone tu toasty z roku 1956 i roku 1978 te\u017c wygenerowa\u0142a sztuczna inteligencja.<\/p>\n\n\n\n
dr. Piotra Antoniego \u015awitalskiego,
Szefa Misji,
podczas przyj\u0119cia z okazji \u015awi\u0119ta Konstytucji 3 Maja
(Nowe Delhi, 18 kwietnia 2026 r.)<\/p>\n\n\n\n
Jai Hind! Na zdrowie!
Wiwat maj! Pi\u0119kny maj! U Polak\u00f3w \u2013 b\u0142ogi raj!<\/p>\n\n\n\n