{"id":616,"date":"2022-01-17T07:05:00","date_gmt":"2022-01-17T07:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=616"},"modified":"2023-04-11T08:56:15","modified_gmt":"2023-04-11T08:56:15","slug":"doktryna-realpolitik-czyli-zmieniajace-sie-pojmowanie-potegi-i-mocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=616","title":{"rendered":"Doktryna \u201eRealpolitik\u201d, czyli zmieniaj\u0105ce si\u0119 pojmowanie pot\u0119gi i mocy"},"content":{"rendered":"\n

Kluczem do realizacji racji stanu jest posiadanie odpowiedniej zdolno\u015bci wykonawczej. A zdolno\u015b\u0107 wykonawcza w tradycyjnym paradygmacie stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych wi\u0105\u017ce si\u0119 z poj\u0119ciem pot\u0119gi. Pot\u0119ga w stosunkach mi\u0119dzynarodowych jest zawsze wzgl\u0119dna. Jest mierzona wzgl\u0119dem pot\u0119gi innych aktor\u00f3w sceny mi\u0119dzynarodowej. Pot\u0119g\u0119 przez wieki ca\u0142e identyfikowano z si\u0142\u0105. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jedn\u0105 z elementarnych doktryn polityki zagranicznej sta\u0142a si\u0119 doktryna postuluj\u0105ca uwzgl\u0119dnianie i wykorzystywanie dysproporcji mi\u0119dzy pot\u0119g\u0105 pa\u0144stw. Najbardziej ze znanych jej upostaciowie\u0144 sta\u0142a si\u0119 doktryna \u201eRealpolitik\u201d. Jest cz\u0119sto uwa\u017cana za synonim polityki realistycznej, wynikaj\u0105cej z trze\u017awej oceny mo\u017cliwo\u015bci pa\u0144stw i mocnego st\u0105pania po ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Termin \u201eRealpolitik\u201d kojarzony jest z Bismarckiem, polityk\u0105 Prus i Niemiec za jego kanclerstwa. Zosta\u0142 ten termin pono\u0107 pierwszy raz u\u017cyty i opisany przez Ludwiga von Rochau, niemieckiego publicyst\u0119 XIX wieku. W swojej ksi\u0105\u017cce z 1853 r. pod tytu\u0142em \u201eGrunds\u00e4tze der Realpolitik angewendet auf die staatlichen Zust\u00e4nde Deutschlands\u201d dowodzi\u0142 on, \u017ce \u201eRealpolitik\u201d to dyplomacja oparta na uznaniu prymatu zasady si\u0142y w rz\u0105dzeniu \u015bwiatem. Kiedy\u015b zasada ta przejawia\u0142a si\u0119 w dyktacie silniejszego (bez ogl\u0105dania si\u0119 nawet na prawo czy moralno\u015b\u0107), za\u015b nowocze\u015bnie skutkiem tej zasady sta\u0142o kszta\u0142towanie relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami w oparciu o ocen\u0119 ich pot\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n

Dla von Rochau \u201eRealpolitik\u201d by\u0142a imperatywem w nadaniu polityce niezb\u0119dnej skuteczno\u015bci. Opisywa\u0142 on kryzys liberalnego, o\u015bwieceniowego my\u015blenia po zd\u0142awieniu rewolucji Wiosny Lud\u00f3w. Konkludowa\u0142, \u017ce ideologiczn\u0105 s\u0142uszno\u015bci\u0105 nie spos\u00f3b przekszta\u0142ca\u0107 rzeczywisto\u015bci. Obiektywnie racja nie musi sta\u0107 po stronie silniejszego. Ale to silniejszy decyduje co jest racj\u0105, a co nie. Szlachetne idee rozbijaj\u0105 si\u0119 zatem o bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 my\u015blenia w kategoriach si\u0142y i przemocy. Pisa\u0142 von Rochau, \u017ce \u201erealny polityk\u201d wie, \u017ce aby burzy\u0107 \u201emury Jerycha\u201d, prosty kilof jest bardziej przydatny ni\u017c najpot\u0119\u017cniejsza nawet tr\u0105ba.<\/p>\n\n\n\n

Doktryna \u201eRealpolitik\u201d zagnie\u017adzi\u0142a si\u0119 na sta\u0142e w dyskursie politycznym Niemiec i zachodniego \u015bwiata. Coraz bardziej jednak oddala\u0142a si\u0119 od pierwotnego sensu. Oznacza\u0107 zacz\u0119\u0142a polityk\u0119 pragmatycznej oceny uwarunkowa\u0144, d\u0105\u017cenia do osi\u0105gni\u0119cia celu bez waha\u0144 etycznych i uprzedze\u0144 ideologicznych, polityk\u0119 trze\u017aw\u0105, transakcyjn\u0105, zmienn\u0105 w zale\u017cno\u015bci od okoliczno\u015bci. \u201eRealpolitik\u201d w wymiarze teoretycznym uzyska\u0142a solidne opisanie w realistycznej szkole stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, traktuj\u0105cej pot\u0119g\u0119 jako naczelne kryterium skuteczno\u015bci, a interesy narodowe i ich konflikt jako lokomotyw\u0119 polityki mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n

Ojc\u00f3w duchowych i patron\u00f3w \u201eRealpolitik\u201d ma w tym sensie wielu i to znamienitych. Jest w\u015br\u00f3d nich i Sun Tzu, i Tukidydes, i Machiavelli, i Hobbes, i von Clausewitz. A mistrzami jej stosowania w praktyce byli Richelieu, Talleyrand, Metternich, Stalin, Kissinger i wielu innych.<\/p>\n\n\n\n

Ale zros\u0142a si\u0119 doktryna \u201eRealpolitik\u201d najorganiczniej z postaci\u0105 Bismarcka. To za nim powtarzamy na co dzie\u0144, \u017ce polityka jest sztuk\u0105 tego, co mo\u017cliwe (a nauk\u0105 tego, co wzgl\u0119dne). Bismarck nakazywa\u0142 wierzy\u0107 tylko w pot\u0119g\u0119 w\u0142asn\u0105. Sugerowa\u0142 odrzuca\u0107 polityczny sentymentalizm wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w nadziei na wzajemno\u015b\u0107 i altruizm innych. Jedynym kompasem winien by\u0107 interes narodowy. Przypomina\u0142, \u017ce ka\u017cdy rz\u0105d kieruje si\u0119 kryteriami oceny w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144 odzwierciedlonymi wy\u0142\u0105cznie w swoich w\u0142asnych interesach. Jedyn\u0105 zdrow\u0105 doktryn\u0105 polityki pa\u0144stwa by\u0142, wed\u0142ug niego, egotyzm (a \u017caden tam, Bo\u017ce bro\u0144, romantyzm). A w ostatecznym rachunku liczy\u0142o si\u0119 tylko wzbudzanie strachu (a nie \u017cadnej tam sympatii), przeci\u0105ganie innych na swoj\u0105 stron\u0119 pod wp\u0142ywem nap\u0119dzania im strachu.<\/p>\n\n\n\n

Bismarck zastosowa\u0142 doktryn\u0119 \u201eRealpolitik\u201d realizuj\u0105c kurs na dominacj\u0119 Prus w Niemczech. Zr\u0119cznie manipulowa\u0142 kwesti\u0105 Szlezwiku-Holsztyna, aby wywo\u0142a\u0107 wojn\u0119 z Dani\u0105 (1864 r.), a zwyci\u0119stwo w tej wojnie wzmocni\u0142o decyduj\u0105co pozycj\u0119 Prus. Podzieli\u0142 si\u0119 zdobyczami z Austri\u0105, ale tak sprytnie, aby mie\u0107 dwa lata p\u00f3\u017aniej pretekst do konfliktu z Habsburgami. Rozprawiwszy si\u0119 z Austri\u0105 (w 1866 r), nie poszed\u0142 na jej upokorzenie, nie za\u017c\u0105da\u0142 ani Czech, ani innych cz\u0119\u015bci jej terytorium (przej\u0119\u0142y Prusy od Austrii jedynie zwierzchnictwo nad Holsztynem), bo przywidywa\u0142, \u017ce b\u0119dzie potrzebowa\u0107 jej poparcia dla ewentualnego zjednoczenia Niemiec (wok\u00f3\u0142 Prus). Sprowokowa\u0142 Francj\u0119 do wojny w 1870 r. (odpowiednio podretuszowana i \u015bwiadomie ujawniona depesza emska). A kiedy zjednoczenie Niemiec sta\u0142o si\u0119 faktem, prowadzi\u0142 polityk\u0119 samoograniczenia, ukrywania ekspansjonistycznych zamiar\u00f3w, aby Europa zd\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 przyzwyczai\u0107 do ponadwymiarowych Niemiec. To z Bismarckiem kojarzymy po dzi\u015b dzie\u0144 cierpkie prawdy \u201eRealpolitik\u201d, \u017ce wszystko, co skuteczne, jest s\u0142uszne, a cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Kissingera, mistrzem “Realpolitik” by\u0142 Stalin. Nie mia\u0142 Stalin uwa\u017cania dla moralno\u015bci i legalizmu. Za zwyci\u0119stwa militarne \u017c\u0105da\u0142 zap\u0142aty tylko w jednej walucie \u2013 nabytkach terytorialnych. M\u00f3g\u0142 i\u015b\u0107 na uk\u0142ady z Zachodem, ale tylko na zasadzie co\u015b za co\u015b. Debatowano w\u015br\u00f3d zachodnich strateg\u00f3w w czasie “zimnej wojny”, za jak\u0105 cen\u0119 by\u0142 got\u00f3w p\u00f3j\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa i rozlu\u017ani\u0107 sowieck\u0105 kontrol\u0119 nad Europ\u0105 \u015arodkow\u0105. Podejrzewano, \u017ce tak\u0105 cen\u0105 mog\u0142yby by\u0107 jakie\u015b du\u017ce i realne korzy\u015bci gospodarcze. W\u0105tpliwa to teza. Bo Stalin \u015bwi\u0119cie wierzy\u0142, \u017ce i tak czas pracowa\u0142 na rzecz socjalizmu. A zgoda na odp\u0142yni\u0119cie regionu spod sztandar\u00f3w sowieckiego komunizmu (jaka\u015b finlandyzacja czy nawet titoizacja), podwa\u017ca\u0142aby jeden z aksjomat\u00f3w teorii nieustaj\u0105cych post\u0119p\u00f3w rewolucji socjalistycznej. Raz zdobytej w\u0142adzy mieli wtedy komuni\u015bci nie oddawa\u0107 nigdy.<\/p>\n\n\n\n

W dyplomacji Stalina uzgodnienia dokonywane na spotkaniach lider\u00f3w \u015bwiata mog\u0142y co najwy\u017cej odzwierciedla\u0107 realny stosunek si\u0142, ale w \u017caden spos\u00f3b go nie redefiniowa\u0107. Negocjacje nie by\u0142y od tego, \u017ceby \u015bwiat zmienia\u0107, ale by zmiany w realnym \u015bwiecie legitymizowa\u0107. W tym sensie by\u0142 niew\u0105tpliwie zimnokrwistym realist\u0105. Spotyka\u0142 si\u0119 ch\u0119tnie z Rooseveltem (Trumanem) i Churchillem (Attlee), kiedy dyktowa\u0142y to potrzeby II wojny \u015bwiatowej. By\u0142 ciep\u0142y i jowialny, \u017ce mo\u017cna by\u0142o go nawet obwo\u0142a\u0107 “Uncle Joe”, jak uczyni\u0142 to Roosevelt. Ale odrzuca\u0142 po II wojnie \u015bwiatowej mo\u017cliwo\u015b\u0107 powrotu do osobistych kordialnych kontakt\u00f3w z przyw\u00f3dcami USA czy Wlk. Brytanii. Odrzuca\u0142 bynajmniej nie z powod\u00f3w osobistych. Nie widzia\u0142 w nich sensu, bo nie mia\u0142by o czym z liderami Zachodu rozstrzyga\u0107. Po Poczdamie nigdy ju\u017c z nimi si\u0119 nie spotka\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Kissingera, Stalin nie wierzy\u0142 w abstrakcyjne has\u0142a czy warto\u015bci. Cierpliwie czeka\u0142. Zagospodarowywa\u0142 zdobyte \u017cetony i czeka\u0142 na kolejny ruch Zachodu. Wierzy\u0142 w koncepcj\u0119 sfer wp\u0142yw\u00f3w i polityk\u0119 z pozycji si\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

To wszystko prawda, ale jednak by\u0142 Stalin ideologiem! Bo programowo nie wierzy\u0142 Zachodowi! Zgodnie z kanonami leninizmu by\u0142 przekonany, \u017ce celem Zachodu jest zd\u0142awienie ustroju socjalistycznego. \u017be w naturze kapitalizmu jest cynicznie mami\u0107. Nie wierzy\u0142 wi\u0119c, \u017ce mo\u017cna kapitalistom w jakiejkolwiek mierze zaufa\u0107. Nie wierzy\u0142 Stalin w sens geopolitycznych kompromis\u00f3w. Bo socjalizm i tak mia\u0142 zwyci\u0119\u017ca\u0107. Stalin zrobi\u0142 dla potwierdzenia teorii komunistycznej tak wiele (utworzenie \u015bwiatowego systemu socjalistycznego), \u017ce po II wojnie \u015bwiatowej sta\u0142 si\u0119 tej teorii zak\u0142adnikiem. Zwi\u0105za\u0142 r\u0119ce przyw\u00f3dcom ZSRR na lata. Jego nast\u0119pcy musieli bowiem kontynuowa\u0107 ekspansjonistyczn\u0105 polityk\u0119 w imi\u0119 podtrzymania wiarygodno\u015bci teorii. Stalin by\u0142 realist\u0105, ale i ideologiem zarazem, i \u017cadnej w tym antynomii nie ma.<\/p>\n\n\n\n

Kissingerowi przypisuje si\u0119 formalne wprowadzenie doktryny \u201eRealpolitik\u201d do Bia\u0142ego Domu za prezydentury Nixona, kt\u00f3ry zreszt\u0105 intuicyjnie si\u0119 z ni\u0105 uto\u017csamia\u0142. Polityka ameryka\u0144ska za Kissingera spraw\u0105 odrzuci\u0142a uprzedzenia i ograniczenia ideologiczne, czego najlepszym wyrazem sta\u0142a si\u0119 normalizacja relacji z Chi\u0144sk\u0105 Republik\u0105 Ludow\u0105. Zgodnie z tym co przewidywa\u0142, pozwoli\u0142o to zasadniczo zmieni\u0107 procesy polityczne w \u015bwiecie (tak\u017ce relacje ameryka\u0144sko-rosyjskie). Nie ba\u0142 si\u0119, w imi\u0119 pragmatycznych cel\u00f3w, upokorzenia, id\u0105c na wycofanie USA z Wietnamu. Po wojnie arabsko-izraelskiej w 1973 r., przekona\u0142 Izraelczyk\u00f3w do cz\u0119\u015bciowego wycofania si\u0119 z Synaju, wiedz\u0105c, \u017ce uda mu si\u0119 tak\u017ce wyrwa\u0107 trwale Egipt z sowieckich wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sam Kissinger przyzna\u0142, \u017ce nigdy nie u\u017cywa\u0142 terminu \u201eRealpolitik\u201d. Twierdzi\u0142, \u017ce termin zosta\u0142 sp\u0142ycony i zinstrumentalizowany na potrzeby akademickich debat. Istotnie wi\u0119kszy wp\u0142yw na styl Kissingera, zdaje si\u0119, okazali Metternich czy Talleyrand ni\u017c Bismarck. Chcia\u0142 Kissinger niew\u0105tpliwie, aby jego my\u015blenie o polityce zagranicznej USA by\u0142o postrzegane jako my\u015blenie w kategoriach wielkiego m\u0119\u017ca stanu, wyrastaj\u0105cego ponad dyplomatyczny szczeg\u00f3\u0142, zdolnego do odwa\u017cnych strategicznych decyzji, buduj\u0105cego porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy na zasadach r\u00f3wnowagi si\u0142 i strategicznej stabilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli \u201eRealpolitik\u201d ma oznacza\u0107 trze\u017aw\u0105 ocen\u0119 reali\u00f3w i pragmatyczny dob\u00f3r \u015brodk\u00f3w, to nie gorszym mistrzem \u201eRealpolitik\u201d by\u0142 Zbigniew Brzezi\u0144ski, doradzaj\u0105cy Prezydentowi Carterowi. B\u0119d\u0105c z przekonania g\u0142\u0119bokim antykomunist\u0105, jeszcze w latach 60-ych sugerowa\u0142 on jednak\u017ce uspokojenie ideologicznych emocji w polityce zagranicznej USA, wej\u015bcie na drog\u0119 taktycznego \u201eodpr\u0119\u017cenia\u201d, szukanie szansy w dialogu. Trafnie ocenia\u0142, \u017ce komunizm roz\u0142o\u017cy si\u0119 od wewn\u0105trz, a interakcja z satelitami Moskwy b\u0119dzie ich stopniowo emancypowa\u0107, za\u015b odmra\u017canie kontakt\u00f3w gospodarczych, edukacyjnych i kulturalnych os\u0142abi kontrol\u0119 ideologiczn\u0105 nad spo\u0142ecze\u0144stwem i zwr\u00f3ci je przeciwko komunistycznym w\u0142adzom. Polityka odpr\u0119\u017cenia na pocz\u0105tku lat osiemdziesi\u0105tych musia\u0142a si\u0119 rozsypa\u0107, ale zasiany w latach siedemdziesi\u0105tych dwudziestego wieku ferment presja twardej polityki Reagana z czasem tylko wzmocni\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Administracja Obamy chcia\u0142a uchodzi\u0107 za \u201ezimnokrwist\u0105\u201d w ocenie interes\u00f3w ameryka\u0144skich i \u201erealpolityczn\u0105\u201d w wyborze \u015brodk\u00f3w dzia\u0142ania (podtrzymanie obecno\u015bci w Afganistanie i Iraku mimo wyborczych zapowiedzi, odmowa udzia\u0142u w interwencji w Libii czy Syrii), ale w kwestii zasadniczej \u2013 relacji USA z Rosj\u0105 i Chinami uleg\u0142a niew\u0105tpliwie \u201emy\u015bleniu \u017cyczeniowemu\u201d. Zarz\u0105dzony w 2009 r. reset z Rosj\u0105 niczego wsp\u00f3lnego z \u201eRealpolitik\u201d nie mia\u0142. A wiara, \u017ce Chiny stan\u0105 si\u0119 spolegliwym partnerem Ameryki w miar\u0119 rozwoju gospodarczego, te\u017c nie mia\u0142a wiele wsp\u00f3lnego z realiami. Po\u015brednio przyzna\u0142 to wiceprezydent Obamy, a od 2021 r. prezydent USA \u2013 Joe Biden. Chiny uzna\u0142 za g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenie dla Zachodu, a nowy reset z Rosj\u0105 wykluczy\u0142 zdecydowanie.<\/p>\n\n\n\n

Praktykowanie \u201eRealpolitik\u201d przypisuje si\u0119 W\u0142adimirowi Putinowi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce ufa tylko sile i g\u0142\u0119boko wierzy, \u017ce tylko si\u0142a zapewni Rosji mocarstwowy status. Aneksja Krymu i pr\u00f3ba oderwania od Ukrainy Donbasu, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na prawo mi\u0119dzynarodowe i mo\u017cliwe sankcje, s\u0105 traktowane jako potwierdzenie tego \u201erealistycznego\u201d pogl\u0105du na polityk\u0119. W relacjach z Zachodem niestrudzenie Putin forsuje tez\u0119, \u017ce Rosj\u0119 zaakceptowa\u0107 nale\u017cy tak\u0105, jaka jest. I na przestrzeni dw\u00f3ch dekad uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 do takiego podej\u015bcia ca\u0142kiem znacz\u0105cych polityk\u00f3w zachodnich. Jest jednocze\u015bnie postrzegany jako zwolennik dyplomacji kontraktowej. Cho\u0107, jak w przypadku Stalina, wszystko u niego jest kwesti\u0105 ceny. Do opinii publicznej przeciek\u0142a jego z\u0142o\u017cona w lutym 2008 r. polskiemu premierowi propozycja podzia\u0142u Ukrainy. I nie zabrzmia\u0142a ona bynajmniej jako \u017cart czy prowokacja. W \u201eRealpolitik\u201d wszystko jest przecie\u017c tylko kwesti\u0105 ceny.<\/p>\n\n\n\n

W 1994 r. jako szef departamentu w Sekretariacie KBWE towarzyszy\u0142em \u00f3wczesnemu Sekretarzowi Generalnemu Wilhelmowi Hoeynckowi podczas wizyty w Mo\u0142dawii. Udali\u015bmy si\u0119 tak\u017ce do Naddniestrza, gdzie zaplanowano m.in. spotkanie z dow\u00f3dc\u0105 rosyjskiego kontyngentu genera\u0142em Aleksandrem Lebiedziem. Nagle w trakcie rozm\u00f3w plenarnych wsta\u0142 on i poprosi\u0142 Sekretarza Generalnego o rozmow\u0119 w cztery oczy. Wilhelm Hoynck by\u0142 lekko zmieszany i stwierdzi\u0142, \u017ce b\u0119dzie potrzebowa\u0142 jednak t\u0142umacza, czyli mnie. Tak sta\u0142em si\u0119 \u015bwiadkiem jednej z najdziwniejszych rozm\u00f3w dyplomatycznych. Lebied\u017a wypowiada\u0142 si\u0119, czyni\u0105c d\u0142ugie, irytuj\u0105ce pauzy, kt\u00f3re wype\u0142nia\u0142 g\u0142\u0119bokim wpatrywaniem si\u0119 w oczy rozm\u00f3wcy. Rzuci\u0142 jakie\u015b paszporty na st\u00f3\u0142 i zapyta\u0142: \u201eI co ja mam z tymi lud\u017ami zrobi\u0107?\u201d. Nam by\u0142o ci\u0119\u017cko zrozumie\u0107, o co w og\u00f3le mog\u0142o mu chodzi\u0107 (domy\u015blali\u015bmy si\u0119, \u017ce udzieli\u0142 w\u0142a\u015bnie tym ludziom azylu w swojej bazie wojskowej). Ale jego przes\u0142anie by\u0142o bardzo proste: \u017cadne tam mediacje organizacji mi\u0119dzynarodowych nie pomog\u0105 w ochranianiu ludzi; porozumienia i deklaracje rz\u0105d\u00f3w nic tam nie b\u0119d\u0105 warte. Tylko on jest gwarantem spokoju i bezpiecze\u0144stwa w Naddniestrzu. I nie ma takiej ceny, kt\u00f3rej by\u0142oby warte wycofanie 14-ej Armii.<\/p>\n\n\n\n

Wspomnia\u0142em t\u0119 rozmow\u0119, kiedy kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119 o poufnych rozmowach prowadzonych przez jedno kluczowych pa\u0144stw zachodnich z Rosj\u0105, aby prze\u0142ama\u0107 impas w uregulowaniu konfliktu naddniestrza\u0144skiego. W stolicy owego pa\u0144stwa zachodniego uznano, \u017ce ze wszystkich tzw. zamro\u017conych konflikt\u00f3w na przestrzeni postsowieckiej, kryzys naddniestrza\u0144ski by\u0142 stosunkowo najpor\u0119czniejszy w doprowadzeniu do jakiego\u015b kompromisu z Rosj\u0105. A kompromis taki m\u00f3g\u0142 ociepli\u0107 ca\u0142okszta\u0142t relacji z Rosj\u0105 i uwiarygodni\u0107 tez\u0119, \u017ce z Rosj\u0105 da si\u0119 konstruktywnie o bezpiecze\u0144stwie Europy rozmawia\u0107. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce nie potrafiono zaproponowa\u0107 Rosji na tyle atrakcyjnej ceny, \u017ceby ofert\u0119 tak\u0105 by\u0142a ona gotowa powa\u017cnie rozpatrze\u0107. Podobnie jak w ko\u0144cu lat czterdziestych, kiedy Zach\u00f3d nie mia\u0142 nic atrakcyjnego do zaoferowania Stalinowi w odniesieniu do Europy Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n

I Rosjanie, i Chi\u0144czycy domagaj\u0105 si\u0119, aby zaakceptowa\u0107 ich takimi, jacy s\u0105. W czasie II wojny \u015bwiatowej Alianci zaakceptowali ZSRR takim, jakim by\u0142, w imi\u0119 wsp\u00f3lnej walki z Niemcami. Dzi\u015b mia\u0142by Zach\u00f3d zaakceptowa\u0107 Rosjan (czy Chi\u0144czyk\u00f3w) takimi, jacy s\u0105 w imi\u0119 czego? Walki z ociepleniem klimatu (jak chcieliby niekt\u00f3rzy zachodni politycy)? Innych wyzwa\u0144 globalnych? Bo przecie\u017c ju\u017c nie dla walki z terroryzmem, rozwi\u0105zania problemu Syrii, nuklearnego programu Iranu czy innych wyzwa\u0144 z bie\u017c\u0105cej agendy. Bo zbyt wyg\u00f3rowana by to cena by\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugie lata braku wyra\u017anych sukces\u00f3w w zachodniej polityce opartej na warto\u015bciach (i prawie mi\u0119dzynarodowym) mog\u0105 zniech\u0119ca\u0107 i sk\u0142ania\u0107 ku abdykacji na rzecz tak rozumianej \u201eRealpolitik\u201d. Hipostaz\u0105 tej abdykacji jest czasem nazywana koncepcja \u201epryncypialnego pragmatyzmu\u201d (\u201eprincipled pragmatism\u201d), jak\u0105 zacz\u0119\u0142a g\u0142osi\u0107 w swoich dokumentach wsp\u00f3lnej polityki zagranicznej Unia Europejska. Zgodnie z ni\u0105, Unia warto\u015bci w swoich dzia\u0142aniach nie porzuca, ale patrzy na spos\u00f3b uprawiania polityki w spos\u00f3b pragmatyczny, uwzgl\u0119dnia realne mo\u017cliwo\u015bci w\u0142asnego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Nieprzekraczaln\u0105 na razie zapor\u0105 przed zarzuceniem warto\u015bci jest op\u00f3r stawiany przez wra\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich. Emancypacja jednostki w ocenie polityki zagranicznej wywindowa\u0142a wysoko czynnik etyczny. Kwestii takich, jak cho\u0107by otrucie Nawalnego, nie da si\u0119 ju\u017c zamiata\u0107 pod dywan w imi\u0119 strategicznych czy geopolitycznych racji. \u201eRealpolitik\u201d nie wytrzymuje moralnej presji.<\/p>\n\n\n\n

Czynnik warto\u015bci w polityce znalaz\u0142 si\u0119 w krytycznym momencie spi\u0119cia z wymogami \u201eRealpolitik\u201d. Trzeba by\u0107 optymist\u0105, \u017ce ten okres przesilenia, o wiele trudniejszy ni\u017c w czasach konfrontacji zachodniego liberalizmu ze \u015bwiatem komunistycznym, zako\u0144czy si\u0119 dla czynnika warto\u015bci zwyci\u0119sko.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Plotka jest dopalaczem (nawet najbardziej realistycznie usposobionych) dyplomat\u00f3w.
S\u0142uchaj\u0105: ch. d’aff. Szwecji, amb. Litwy, amb. W. Brytanii, amb. Czech (Erywa\u0144, 2016 r.)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kluczem do realizacji racji stanu jest posiadanie odpowiedniej zdolno\u015bci wykonawczej. A zdolno\u015b\u0107 wykonawcza w tradycyjnym paradygmacie stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych wi\u0105\u017ce si\u0119 z poj\u0119ciem pot\u0119gi. Pot\u0119ga w stosunkach mi\u0119dzynarodowych jest zawsze wzgl\u0119dna. Jest mierzona wzgl\u0119dem pot\u0119gi innych…<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":617,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-616","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","odd"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/post3.jpg?fit=850%2C567&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=616"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1944,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions\/1944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}