{"id":920,"date":"2022-03-07T07:05:00","date_gmt":"2022-03-07T07:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=920"},"modified":"2023-04-11T14:53:14","modified_gmt":"2023-04-11T14:53:14","slug":"solidaryzm-religijny-czyli-gasnacy-zapal-do-transcendencji-w-polityce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=920","title":{"rendered":"Solidaryzm religijny czyli gasn\u0105cy zapa\u0142 do transcendencji w polityce"},"content":{"rendered":"\n<p>W rozp\u0119tanej przez Putina wojnie przeciw Ukrainie nikt nie doszukuje si\u0119 podtekst\u00f3w religijnych. Wydany w 2019 r. tomos wynosz\u0105cy do autokefalii Ukrai\u0144sk\u0105 Cerkiew Prawos\u0142awn\u0105 rozdra\u017cni\u0142 Putina. Podwa\u017ca\u0142 jego tez\u0119 o przynale\u017cno\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w do jednego, wsp\u00f3lnego rosyjskiego &#8220;ludu&#8221;. By\u0142 wi\u0119c dla Putina osobi\u015bcie upokarzaj\u0105cy. Ale nie m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 <em>casus belli<\/em>. I nie o wiar\u0119 w tej wojnie chodzi.<\/p>\n\n\n\n<p>To\u017csamo\u015b\u0107 religijna pa\u0144stwa rzadko dzi\u015b wyznacza azymuty polityki zagranicznej. Cho\u0107 nadal niekiedy wyznacza. <\/p>\n\n\n\n<p>Okre\u015blanie kursu polityki zagranicznej w oparciu o przynale\u017cno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnoty religijnej by\u0142o naturalnym odruchem budowania koalicji pa\u0144stw w europejskim \u015bredniowieczu. <em>In nuce<\/em>, wsp\u00f3\u0142wierca by\u0142 naturalnym sojusznikiem, innowierca \u2013 naturalnym wrogiem. Solidaryzm religijny by\u0142 przez wieki skutecznym instrumentem wskrzeszania bojowego ducha w spo\u0142ecze\u0144stwie i atrybucji s\u0142uszno\u015bci moralnej.<br><br>Odwo\u0142ywano si\u0119 do idea\u0142\u00f3w wsp\u00f3lnej chrze\u015bcija\u0144skiej rodziny wypieraj\u0105c w \u015bredniowieczu Arab\u00f3w z Europy. Rekonkwista zjednoczy\u0142a interesy kr\u00f3lestw Nawarry, Galicji, Le\u00f3nu, Asturii i Kastylii w walce przeciw muzu\u0142manom. A za panowania Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich sta\u0142a si\u0119 katalizatorem unifikacji ziem, kt\u00f3re wesz\u0142y w sk\u0142ad Hiszpanii.<br><br>Mniej skuteczne by\u0142y pr\u00f3by stworzenia wsp\u00f3lnego bloku chrze\u015bcija\u0144skiego, by postawi\u0107 tam\u0119 ekspansji tureckiej w \u015bredniowieczu. Bizancjum dawa\u0142o sobie pocz\u0105tkowo rad\u0119 z naporem \u015bwiata islamu, ale bez wydatnej pomocy zachodnich pa\u0144stw chrze\u015bcija\u0144skich, a wr\u0119cz czasami walcz\u0105c z nimi na drugim froncie, jak w przypadku star\u0107 z Normanami, kt\u00f3rzy wykorzystali zaabsorbowanie Bizancjum wojnami na wschodzie do przejmowania posiad\u0142o\u015bci bizantyjskich (w 1071 r. pada Bari, ostatnia twierdza bizantyjska w Italii). Wyprawy krzy\u017cowe przynios\u0142y pocz\u0105tkowo ulg\u0119 i odbudow\u0119 pot\u0119gi cesarzy bizantyjskich, ale wyprawa czwarta (rozpocz\u0119ta w 1202 r.) zdemolowa\u0142a i rozcz\u0142onkowa\u0142a Wschodnie Cesarstwo. Opiera\u0107 si\u0119 Seld\u017cukom i Osmanom przychodzi\u0142o z coraz wi\u0119kszym oporem. Zach\u00f3d, poza najemnikami (cho\u0107by s\u0142ynna Kompania Katalo\u0144ska w XIV w.), nie m\u00f3g\u0142 (nie chcia\u0142) nic zaoferowa\u0107 w sukurs. Bizancjum upad\u0142o, a Turcy ruszyli dalej na p\u00f3\u0142noc. Szli tam zreszt\u0105 nie czekaj\u0105c na wzi\u0119cie Konstantynopola w 1453 r.<br><br>S\u0142owianie po\u0142udniowi \u017cadnej pomocy od chrze\u015bcija\u0144skich braci z Zachodu nie otrzymali. Na Kosowym Polu stan\u0119li w 1389 r. przeciw Turkom Serbowie, Chorwaci, Bo\u015bniacy, Bu\u0142garzy, ale ju\u017c nie Niemcy czy W\u0142osi. W\u0119grzy, \u017ceby nie pozosta\u0107 osamotnieni, wybrali nawet W\u0142adys\u0142awa Warne\u0144czyka na swojego kr\u00f3la. I powi\u00f3d\u0142 on chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 krucjat\u0119 W\u0119gr\u00f3w, Polak\u00f3w i Wo\u0142och\u00f3w, ale wenecka i burgundzka flota, kt\u00f3r\u0105 obieca\u0142 Papie\u017c, bynajmniej nie ruszy\u0142a na pomoc i wyprawa W\u0142adys\u0142awa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kl\u0119sk\u0105. W 1526 r. pod Mohaczem to W\u0119grzy, Czesi, Chorwaci, a tak\u017ce Polacy, zwarli szyki przeciw Turkom bez wsparcia Zachodu. Z czasem wyro\u015bli Turcy na bezpo\u015brednie zagro\u017cenie i dla Rzeczpospolitej. Upu\u015bcili jej niema\u0142o krwi.<br><br>Ale po udanej odsieczy wiede\u0144skiej w 1683 r. uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 formalny sojusz chrze\u015bcija\u0144ski w postaci \u015awi\u0119tej Ligi z udzia\u0142em Polski, Austrii, Wenecji, a nawet Rosji. Skutecznie dzia\u0142a\u0142 on do pokoju w serbskich Kar\u0142owicach w 1699 r., uwalniaj\u0105c od tureckiego panowania W\u0119gr\u00f3w, Chorwat\u00f3w, Serb\u00f3w, peloponeskich i wyspiarskich Grek\u00f3w. Wypychanie Turcji z Europy post\u0119powa\u0142o dalej, ale ju\u017c bez tak jednoznacznych religijnych koalicji.<br><br>Idea wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej da\u0142a asumpt do tworzenia integracyjnych plan\u00f3w w Europie. Jak cho\u0107by wielkiego projektu Jerzego z Podiebrad\u00f3w. Nie zapobieg\u0142a wszak\u017ce wojnom religijnym. A wojna trzydziestoletnia potwierdzi\u0142a prymat interes\u00f3w pa\u0144stwa (racji stanu) nad solidarno\u015bci\u0105 religijn\u0105. Pr\u00f3ba wskrzeszenia jedno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej w formule \u015awi\u0119tego Przymierza w XIX w. leg\u0142a w gruzach, kiedy chrze\u015bcija\u0144ska Austria popar\u0142a muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 Turcj\u0119 w wojnie z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Rosj\u0105 w 1855 r. Wizja mobilizacji Europy pod znakiem krzy\u017ca ostatecznie przesta\u0142a przemawia\u0107 do politycznej wyobra\u017ani. Dzi\u015b \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski nie generuje \u017cadnych wsp\u00f3lnych politycznych projekt\u00f3w.<br><br>Czasami si\u0142a wsp\u00f3lnych chrze\u015bcija\u0144skich korzeni daje o sobie zna\u0107 w debatach dyplomatycznych. W listopadzie 2009 r. Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu wyda\u0142 w pierwszej instancji orzeczenie, w kt\u00f3rym uzna\u0142 rz\u0105d w\u0142oski winnym naruszenia Konwencji Praw Cz\u0142owieka w zwi\u0105zku obecno\u015bci\u0105 krzy\u017cy w salach szkolnych. Skarg\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a pani Soile Lautsi. Po wyroku Trybuna\u0142u pytanie w tej sprawie do Komitetu Ministr\u00f3w skierowa\u0142 jeden z cz\u0142onk\u00f3w Zgromadzenia Parlamentarnego (pose\u0142 Lipi\u0144ski z Polski). W ko\u0144cu stycznia 2010 r. Komitet Ministr\u00f3w przeprowadzi\u0142 debat\u0119 w sprawie owego pytania. By\u0142em wtedy Sta\u0142ym Przedstawicielem RP przy Radzie Europy. Zapisa\u0142em si\u0119 do g\u0142osu. Nie wiedzia\u0142em wszak\u017ce, \u017ce przyjdzie mi przemawia\u0107 jako pierwszemu po ambasadorze W\u0142och, kt\u00f3ry zapowiedzia\u0142 apelacj\u0119 do Wielkiej Izby Trybuna\u0142u w tej sprawie. Wkroczenie przez Trybuna\u0142 w regulowanie obecno\u015bci symboli religijnych w przestrzeni publicznej nale\u017ca\u0142o uzna\u0107 za niebezpieczny precedens w pluralistycznej Europie. R\u00f3\u017cny jest w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach status religii (s\u0105 nadal pa\u0144stwa, gdzie religia ma status pa\u0144stwowy b\u0105d\u017a quasipa\u0144stwowy), r\u00f3\u017cne s\u0105 tradycje, r\u00f3\u017cny splot to\u017csamo\u015bci narodowej z religi\u0105. Znak krzy\u017ca jest odzwierciedlony na flagach pa\u0144stwowych kilkunastu kraj\u00f3w europejskich (na fladze gruzi\u0144skiej jest tych krzy\u017cy nawet pi\u0119\u0107). A uzasadnienie orzeczenia Trybuna\u0142u by\u0142o doprawdy merytorycznie bardzo s\u0142abe. Rozwin\u0119\u0142a si\u0119 niespotykana przez lata na forum Rady dyskusja, w kt\u00f3rej ponad dwadzie\u015bcia pa\u0144stw popar\u0142o nasze stanowisko. W tym pa\u0144stwa takie, jak Rosja czy Armenia, gdzie krzy\u017cy w urz\u0119dach pa\u0144stwowych i szko\u0142ach si\u0119 nie wiesza. Relacja z tego posiedzenia, kt\u00f3rej sta\u0142em si\u0119 mimowolnie g\u0142\u00f3wnym bohaterem, przeciek\u0142a do polskich medi\u00f3w. A jeden z portali zatytu\u0142owa\u0142 j\u0105 nawet: \u201ePolak walczy o krzy\u017ce w Europie\u201d. W 2011 r. Wielka Izba zmieni\u0142a wyrok pierwszej instancji i uzna\u0142a, \u017ce pa\u0144stwa same maj\u0105 prawo regulowa\u0107 obecno\u015b\u0107 symboli religijnych w przestrzeni publicznej.<br><br>Solidarno\u015b\u0107 polityczna rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej jest jednak spraw\u0105 przesz\u0142o\u015bci. Za to ma si\u0119 dzielnie idea solidarno\u015bci pa\u0144stw islamskich. Jej najwy\u017cszym destylatem by\u0142 przez wieki panislamizm.<br><br>Rodzi\u0142 si\u0119 islam w splocie religii z pa\u0144stwem. Splot \u00f3w uto\u017csamia\u0142a instytucja kalifatu. Kalifat funkcjonowa\u0142 w praktyce do upadku Imperium Osma\u0144skiego. A Koran jest szeroko uznawany w \u015bwiecie islamskim za podstawowy dokument reguluj\u0105cy wszystkie aspekty wsp\u00f3\u0142\u017cycia, w tym polityk\u0119 zagraniczn\u0105 pa\u0144stwa.<br><br>Pojawienie si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa by\u0142o niew\u0105tpliwie punktem zwrotnym w historii cywilizacji ludzkiej, ale tak\u017ce Islam zrewolucjonizowa\u0142 \u015bwiat, przede wszystkim swoim radykalnym egalitaryzmem i imperatywem ekspansji. Podbijanym plemionom oferowali muzu\u0142ma\u0144scy w\u0142adcy trzy opcje: konwersj\u0119 na islam, protektorat w zamian za trybut i, jako ostateczno\u015b\u0107, opcj\u0119 trzeci\u0105 &#8211; totalne zniewolenie.<br><br>\u015awiat islamu \u2013 \u201edar al-Islam\u201d \u2013 by\u0142 \u015bwiatem unitarnym. Braterstwo islamskie g\u0142adzi\u0142o r\u00f3\u017cnice etniczne. Do dzi\u015b w pa\u0144stwach muzu\u0142ma\u0144skich, nawet \u015bwieckich jak Turcja, poj\u0119cie mniejszo\u015bci narodowych odnosi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do nie-muzu\u0142man\u00f3w. Unitarnym imperium islamskim rz\u0105dzi\u0107 mia\u0142 kalif. Kalifat \u0142\u0105czy\u0142 funkcje przyw\u00f3dztwa duchowego z przyw\u00f3dztwem politycznym. Nie zna\u0142 islam maksymy, \u017ce cesarzowi co cesarskie, a Bogowi co boskie. Do lat dwudziestych ubieg\u0142ego wieku ide\u0119 kalifatu pr\u00f3bowano wdra\u017ca\u0107 w praktyce (ostatnio w Turcji). Pod rz\u0105dami Turk\u00f3w osma\u0144skich osi\u0105gn\u0105\u0142 kalifat prawdziwie imperialne rozmiary. Zgas\u0142 z rozpadem imperium tureckiego i rewolucj\u0105 kemalowsk\u0105. Ale do dzi\u015b wskrzeszenie kalifatu pozostaje ide\u0105 polityczn\u0105 (samozwa\u0144czy kalifat og\u0142osili w 2014 r. terrory\u015bci spod znaku Daesh).<br><br>Misj\u0105 islamu by\u0142a nieustanna ekspansja, w\u0142\u0105czenie do jego \u015bwiata region\u00f3w \u201edar al-harb\u201d, czyli pozostaj\u0105cych poza jego kontrol\u0105. Dla wojuj\u0105cego islamu pakty z niewiernymi by\u0142y tymczasowym rozwi\u0105zaniem, zobowi\u0105zaniem o ograniczonym czasie obowi\u0105zywania.<br><br>Obszar \u015bwiata islamskiego jest naturalnie niejednorodny. Pod wzgl\u0119dem etnicznym wielkie grupy muzu\u0142man\u00f3w stanowi\u0105 Arabowie (w sumie do 25 procent wyznawc\u00f3w islamu), Hindusi, Persowie, Turcy, Indonezyjczycy. Wcze\u015bnie rozpad\u0142 si\u0119 islam w sporze o religijn\u0105 doktryn\u0119 (i tradycj\u0119) na sunnit\u00f3w i szyit\u00f3w.<br><br>Schizma sunnicko-szyicka ujawni\u0142a si\u0119 w ostatnich latach w g\u0142\u0119bokich wa\u015bniach politycznych. Dochodz\u0105 do g\u0142osu r\u00f3\u017cnice etniczne (Arabowie, Persowie, Turcy, Pakista\u0144czycy, Indonezyjczycy, etc.). A panarabizm historycznie by\u0142 silniejszym magnesem ni\u017c panislamizm. W pa\u0144stwach z dominuj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 islam jest z regu\u0142y religi\u0105 oficjaln\u0105, lecz s\u0105 tak\u017ce pa\u0144stwa o modelu \u015bwieckim (Turcja). Chcia\u0142 jeszcze Kaddafi w latach siedemdziesi\u0105tych uczyni\u0107 islam polityczno-ideologiczn\u0105 trzeci\u0105 drog\u0105 mi\u0119dzy socjalizmem i kapitalizmem, ale nic mu z tego nie wysz\u0142o.<br><br>W 1969 r. na szczycie 25 pa\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich w Rabacie zacz\u0119\u0142a sw\u00f3j \u017cywot Konferencja Pa\u0144stw Islamskich, sformalizowana w 1971 r. W 2011 r. przyj\u0119\u0142a nazw\u0119 Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiej. Jest jedyn\u0105 polityczn\u0105 organizacj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, w kt\u00f3rej cz\u0142onkostwo oparto na kluczu religijnym. Rosja z oko\u0142o 20 milionami muzu\u0142man\u00f3w jest wszak\u017ce ledwie obserwatorem, a Indie z ponad 200 milionami muzu\u0142man\u00f3w nadal tylko kandydatem (bo blokuje je Pakistan).<br><br>Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiej swoj\u0105 polityczn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 zbudowa\u0142a na krytyce Izraela, a ostatnio na walce z prze\u015bladowaniami muzu\u0142man\u00f3w na Zachodzie (dla pot\u0119pienia du\u0144skich karykatur Mahometa zwo\u0142ano w 2005 r. specjalny szczyt organizacji!) i Wschodzie (wyst\u0105pi\u0142a zdecydowanie w obronie Rohingj\u00f3w). Chcia\u0142a w latach 90-ych promowa\u0107 ide\u0119 muzu\u0142ma\u0144skiego modelu praw cz\u0142owieka opartego na szariacie (tzw. deklaracja kairska). Ale od dekady jest z tym cicho (i mo\u017ce dobrze, \u017ce cicho). Przysz\u0142o\u015b\u0107 panislamizmu ocenia\u0107 trzeba sceptycznie. Interesy o zabarwieniu religijnym b\u0119d\u0105 nieuchronnie traci\u0107 na znaczeniu w miar\u0119 laicyzacji spo\u0142ecze\u0144stw (dotknie ona i spo\u0142ecze\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich) i laicyzacji pa\u0144stw. Suponowa\u0107 nale\u017cy, \u017ce panislamizm iskrzycy zdatnej do wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania ju\u017c nie wygeneruje.<br><br>Kontakty z dyplomatycznymi s\u0142u\u017cbami pa\u0144stw islamskich wymagaj\u0105 oczywi\u015bcie odpowiedniego przygotowania kulturowego. Jako dyrektorowi departamentu planowania polityki zagranicznej w MSZ przysz\u0142o mi dwukrotnie przeprowadza\u0107 konsultacje w pa\u0144stwach muzu\u0142ma\u0144skich w czasie Ramadanu. Gospodarze sugerowali albo prze\u0142o\u017cenie terminu, albo zastosowanie si\u0119 do dziennego postu. Wybiera\u0142em post. Widzia\u0142em jednak jak ca\u0142odzienna g\u0142od\u00f3wka ju\u017c po kilku dniach os\u0142abia i spowalnia zachowanie w\u0142asne i rozm\u00f3wc\u00f3w. Ramadan to nie jest tam czas na dyplomatyczn\u0105 aktywno\u015b\u0107.<br><br>Wsp\u00f3\u0142czu\u0142em zachodnim dyplomatom, zw\u0142aszcza kobietom, z powodu ogranicze\u0144 nak\u0142adanych na str\u00f3j (chusty i p\u0142aszcze w Iranie) i nie tylko. Wyzwaniem praktycznym w kilku islamskich krajach o ca\u0142kowitej prohibicji by\u0142o dla naszych dyplomat\u00f3w zaopatrzenie w alkohol. Dy\u017curn\u0105 anegdot\u0105 by\u0142a opowie\u015b\u0107 o telefonie do naszej ambasady w jednym z tych pa\u0144stw z urz\u0119du celnego na lotnisku z pytaniem, czy plac\u00f3wka sprowadza\u0142a fortepian zapakowany w skrzyni\u0119. \u201eTak, a co si\u0119 dzieje?\u201d &#8211; potwierdzi\u0142 nasz dyplomata. \u201ePrzyje\u017cd\u017cajcie szybko go odebra\u0107, bo z waszego fortepianu co\u015b mocno cieknie\u201d.<br><br>Sam uczestniczy\u0142em w sytuacji do\u015b\u0107 kr\u0119puj\u0105cej przy wylocie z jednego bardzo prohibicyjnych kraj\u00f3w, kiedy przy prze\u015bwietlaniu nadanego baga\u017cu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jeden z cz\u0142onk\u00f3w licznej ca\u0142kiem naszej delegacji przewozi\u0142 butelk\u0119 whisky. Ale kupi\u0142 j\u0105 jeszcze na Ok\u0119ciu i przy przylocie nikt jej nie dostrzeg\u0142. Wykryto \u201ekontraband\u0119\u201d dopiero przy wylocie i paszport dyplomatyczny w niczym nie pom\u00f3g\u0142. Przez kilkana\u015bcie minut prowadzili\u015bmy trudne negocjacje, kt\u00f3re wszak\u017ce zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. Urz\u0119dnicy nie pozwalali butelki wywie\u017a\u0107. Wstyd si\u0119 przyzna\u0107, ale whisky dla w\u0142a\u015bciciela by\u0142a tak cenna, \u017ce zaprosi\u0142 kolega delegacj\u0119 na szybki cocktail po\u017cegnalny w celu jej konsumpcji (na oczach zszokowanych str\u00f3\u017cy moralno\u015bci).<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"922\" data-permalink=\"https:\/\/piotrswitalski.com\/?attachment_id=922\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?fit=1972%2C2448&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1972,2448\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.4&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;iPad (5th generation)&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1637835758&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;3.3&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;250&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.04&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"IMG_3936\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?fit=242%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?fit=825%2C1024&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=432%2C536&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-922\" width=\"432\" height=\"536\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=825%2C1024&amp;ssl=1 825w, https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=242%2C300&amp;ssl=1 242w, https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=768%2C953&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=1237%2C1536&amp;ssl=1 1237w, https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?resize=1650%2C2048&amp;ssl=1 1650w, https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?w=1972&amp;ssl=1 1972w\" sizes=\"auto, (max-width: 432px) 100vw, 432px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Danke, Herr Botschafter.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W rozp\u0119tanej przez Putina wojnie przeciw Ukrainie nikt nie doszukuje si\u0119 podtekst\u00f3w religijnych. Wydany w 2019 r. tomos wynosz\u0105cy do autokefalii Ukrai\u0144sk\u0105 Cerkiew Prawos\u0142awn\u0105 rozdra\u017cni\u0142 Putina. Podwa\u017ca\u0142 jego tez\u0119 o przynale\u017cno\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w do jednego, wsp\u00f3lnego&hellip;<\/p>\n<p><a class=\"excerpt-readmore\" href=\"https:\/\/piotrswitalski.com\/?p=920\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":922,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-920","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","odd"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/piotrswitalski.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/IMG_3936.jpg?fit=1972%2C2448&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=920"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1951,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/920\/revisions\/1951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piotrswitalski.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}